20.4 C
Pristina
Thursday, June 20, 2024

Fejesa dhe dispozitat e saj (1)

Më të lexuarat

Islami i kushtoi rëndësi të veçantë jetës bashkëshortore, e cila bazohet në zgjedhje të mirë dhe të përshtatshme të bashkëshortes ose bashkëshortit.

Fejesa është hapi i parë që bën myslimani për zgjedhjen e bashkëshortes, po këtij hapi duhet doemos t’i paraprijnë disa kritere të larta, në mënyrë që të mos ketë pasoja më vonë, ose që ato të jenë sa më të vogla. I Dërguari i Allahut sqaroi se cili duhet të jetë kriteri kyç e themelor në zgjedhjen e bashkëshortes.

Ai thotë: “Gruaja zgjidhet për katër çështje: për pasurinë e saj, për pozitën e saj, për bukurinë e saj dhe për fenë e saj. Prandaj zgjidhe (gruan) për fenë e saj, të lumshin duart”. Nga kjo këshillë e të Dërguarit të Allahut, kuptojmë se njerëzit bashkëshortet e tyre i zgjedhin zakonisht për këto katër kritere, kurse myslimani i sinqertë, duhet të ketë kriter kryesor për zgjedhjen e bashkëshortes, fenë dhe moralin e saj. Përmes kësaj zgjedhjeje arrihet harmonia dhe lumturia bashkëshortore, madje ndikimi i fesë dhe moralit të mirë nuk humb asnjëherë, po vetëm shtohet, me kalimin e kohës, duke zbukuruar jetën familjare.

Ndërkaq, pasuria, pozita dhe bukuria kanë ndikim të përkohshëm, si dhe nuk janë kritere që realizojnë harmoni të vazhdueshme në jetën bashkëshortore; ato zakonisht janë çështje që nxisin për mendjemadhësi dhe lavdata. Personin që interesohet për bashkëshorte, disa dijetarë e këshillojnë që ai të pyesë së pari për pasurinë, pozitën ose bukurinë e femrës. Nëse jemi të kënaqur lidhur me këto kritere, atëherë të pyesim për fenë e saj, dhe, nëse edhe për këtë jemi të kënaqur, nuk mbetet tjetër veçse të zgjedhim fejesën. Pra, ata nuk këshillojnë të interesohemi së pari për fenë e gruas, e më pastaj për të tri kriteret e tjera, për arsye, se nëse marrim përgjigje pozitive për sa i përket çështjes fetare, dhe më pastaj negative për ndonjë nga veçoritë e tjera (p. sh. Për bukurinë), e nuk vendosim për fejesë, atëherë kjo lë të kuptohet se çështja e fesë së gruas nuk është parësore për këtë person.

Koncepti dhe urtësia e fejesës

Fejesë domethënë: Ofertë për martesë me një grua të caktuar, dhe paraqitja e kësaj oferte, gruas ose kujdestarit të saj, drejtpërdrejt nga kandidati për t’u fejuar ose familja e tij . Urtësia e këtij veprimi qëndron në faktin se fejesa është formë dhe mënyrë përmes së cilës të fejuarit kanë mundësi të njohin edukatën, moralin, animet, dëshirat dhe besimin e njëri-tjetrit, përbrenda kufijve të dispozitave islame. Prandaj, nëse ka përputhshmëri dhe përshtatshmëri në mes tyre, çelet rruga për hapin e ardhshëm, martesën, e cila konsiderohet lidhje e përhershme jetese. Në këtë mënyrë, gjatë fejesës, të fejuarit relaksohen dhe qetësohen psikikisht, binden se mund të jetojnë të qetë dhe të sigurt, në harmoni dhe lumturi, e ky, së fundi, është synimi i çdo myslimani dhe myslimaneje, madje edhe i familjeve të tyre.

Dispozita e fejesës

Fejesa është marrëveshje dhe premtim për martesë, po nuk është martesë. Prandaj të fejuarve nuk u lejohet që të vetmohen dhe po ashtu vajzës (së fejuarës) nuk i lejohet të zbulojë nga trupi i saj përveç fytyrës, shuplakave të duarve dhe shputave të këmbëve. Fejesa bëhet me dëshirë dhe vullnet të plotë nga të dy palët, gjegjësisht nga i fejuari dhe e fejuara. Nuk lejohet të vendosë askush për fejesën e vajzës ose të djalit, përveçse me lejen e tyre .

Llojet e fejesës

Fejesa bëhet në dy mënyra:

1. Drejtpërdrejt, duke paraqitur kërkesën në formë të qartë se dëshiron të fejohet me atë grua duke thënë: “Dëshiroj të fejohem me filanen”.

2. Tërthorazi, duke paraqitur kërkesën në formë alegorike ose tërthorazi se dëshiron të fejohet me atë grua duke i thënë: “Kërkoj një vajzë të përshtatshme për fejesë sikurse ti”, ose ” I lumtur është ai që do të ketë një grua si ti”. Këtu, gjithashtu bën pjesë paraqitja e kërkesës përmes një ndërmjetësuesi, i cili do të merrte përsipër se do t’i paraqiste ofertën gruas së caktuar nga ana e ofertuesit.

Me kë lejohet fejesa?

Në esencë, lejohet fejesa e çdo gruaje, e cila plotëson dy kushte. Kushti i parë: Të mos ketë ndonjë pengesë që ndalon fejesën. Ka pengesa të përhershme dhe të përkohshme, që ndalojnë bashkimin e një çifti, prandaj kushtëzohet që gruaja të mos ketë asnjërën palë prej tyre. Pengesa të përhershme konsiderohen afria nga gjaku, gjidhënia dhe miqësia, ndërsa të përkohshme konsiderohen motra e bashkëshortes, gruaja e martuar ose e fejuar, gruaja që është ende në idet, gruaja që nuk është pasuese e librave të zbritur nga Zoti. (Fejesa e gruas që është në idet) Dijetarët islamë janë në ujdi që ndalohet në formë të prerë fejesa e gruas që është në idet, duke u bazuar në versetin kuranor: “Nuk është mëkat për ju, nëse mundoheni tërthorazi për ndonjë rast për fejesë, ose nëse e fshihni në vetvete. Allahu e di se ju do t’i kujtoni ato, por mos u premtoni për lidhje në fshehtësi, vetëm nëse u flisni ndonjë fjalë të ndershme. Dhe mos e përfundoni martesën derisa të plotësohet koha e duhur”.

Paraqitja e ofertës për fejesë drejtpërdrejt, ndalohet për arsye se të drejtat bashkëshortore nuk kanë përfunduar gjersa gruaja është në idet. Po ashtu, kjo mund ta shtyjë gruan që të gënjejë për përfundimin e idetit të saj para kohe. Ndërkaq, për sa i përket kërkesës në mënyrë të tërthortë, duke i thënë gruas që është në idet: “Ti je shumë e bukur” ose “do të jetë fatlum ai që të fejon” etj. , ka këto dispozita:

1. Nëse gruaja është në idet për shkak të vdekjes së bashkëshortit të saj, atëherë lejohet paraqitja e ofertës drejtpërdrejt, për arsye se, me vdekjen e bashkëshortit, ka përfunduar lidhja martesore, kështu që nuk ka gjasa për ribashkimin e tyre, dhe poashtu me këtë kërkesë nuk ka ndërhyrje në të drejtën e bashkëshortit.

2. Nëse gruaja është në idet nga shkurorëzimi me të drejtë kthimi (rexh’ij), atëherë ndalohet paraqitja e ofertës drejtpërdrejt, sipas mendimit të të gjithë juristëve islamë (fukahenjve). Kjo për faktin se bashkëshorti ka të drejtë ende për ta rikthyer bashkëshorten në periudhën e idetit, dhe kjo paraqitje konsiderohet po ashtu ndërhyrje në të drejtat e bashkëshortit.

3. Nëse gruaja është në idet nga shkurorëzimi pa të drejtë kthimi (bain), po ashtu ndalohet paraqitja e ofertës së drejtpërdrejtë për fejesë, për shkak të dyshimit se gruaja mund të gënjejë duke përshpejtuar përfundimin e idetit të saj. Shkak tjetër i ndalesës është që të pengohet rikthimi i gruas tek bashkëshorti, nëse ajo e dëshiron një gjë të tillë, si dhe të mos mendojë ndokush se ofertuesi për fejesë, të ishte shkaku i prishjes së raporteve bashkëshortore, ose edhe të martesës. Duhet të kemi parasysh që, nëse ndodh që dikush të fejojë ndonjë grua gjatë kohës së idetit të saj, fejesa e tillë është e brishtë, nuk është e vlefshme, për shkak se i Dërguari i Allahut a. s. Ka ndaluar një gjë të tillë, duke thënë : “Të mos fejojë askush të fejuarën e vëllait të tij”.

Kushti i dytë: Të mos jetë e fejuar

Nuk lejohet të fejohet një grua e cila është e fejuar me dikë tjetër, duke u bazuar në hadithin ” Të mos fejojë askush të fejuarën e vëllait të tij, derisa ai ta lërë atë (vajzë), ose të lejojë fejesën me të (për shkak të ndarjes). Juristët islamë janë të një mendjeje, se nuk lejohet dhe ndalohet rreptësisht të bëhet kërkesa për fejesë nga personi i dytë, një gruaje sa kohë që ajo të jetë e fejuar.

Nëse ndodh një çështje e tillë, atëherë ky person është mëkatar tek Allahu i Lartmadhëruar, duke u bazuar në hadithin e cekur më lart. Madje, kjo vepër fut armiqësi dhe urrejtje në mesin e njerëzve, e Islami parandaloi të gjitha shkaqet që fusin armiqësi dhe mosmarrëveshje në mesin e besimtarëve. Këtu kemi të bëjmë edhe me një problematikë aktuale, pikërisht nëse i lejohet ndonjërit të kërkojë për të fejuar një vajzë, gjersa ajo të jetë në bisedime për t’u fejuar me një tjetër?

Juristët islamë kanë shfaqur dy mendime lidhur me këtë çështje:

Mendimi i parë: Është e urryer (mekruh) shfaqja e personit të dytë a të tretë për fejesën e një vajze, përderisa personi apo ofertuesi i parë ende nuk ka marrë përgjigjen përfundimtare prej saj. Ky është mendimi i juristëve të shkollës hanefite. Ata argumentojnë me hadithin “Të mos fejojë askush të fejuarën e vëllait të tij, derisa ai ta lërë atë”. Nga hadithi kuptohet se edhe ndërhyrja me kërkesën për fejesë nga dikush tjetër, është e ndaluar. Gjithashtu, kjo ndërhyrje është e ndaluar për arsye se mund të sjellë armiqësi në mesin e myslimanëve.

Mendimi i dytë: Nuk është e urryer, dhe lejohet shfaqja e disa ofertuesve në të njëjtën kohë. Ky është mendimi i juristëve të shkollës së malikinjve, shafiinjve dhe hanbelinjve. Ata argumentojnë me rastin e Fatime bint Kajs-it, e cila kishte shkuar tek i Dërguari i Allahut- Paqja dhe shpëtimi qofshin për të- të këshillohej, kur Muaviu dhe Ebu Xhehmi i bënë ofertën për fejesë, kurse i Dërguari i Allahut kishte thënë: “Muaviu është i varfër, nuk ka pasuri, ndërsa Ebu Xhehmi nuk e lëshon shkopin nga supet e tij (shenjë e ashpërsisë,sh. p. ), prandaj martohu me Usame ibn Zejdin”. Nga ky rast shihet se Fatime bint Kajs, pati më shumë se një ofertues për fejesë në të njëjtën kohë, dhe ata i Dërguari i Allahut nuk i kishte qortuar për këtë veprim. Sido që të jetë, edukata islame na këshillon dhe mëson që të jemi durimtarë, të mos ndërhyjmë në kohën kur një grua dhe familja e saj, shqyrtojnë ose janë në bisedime lidhur me ndonjë ofertë a kërkesë për fejesë, përderisa të mos jepet përgjigjja përfundimtare.

1. Sabik , Fikhu suneh, 2 /152. Zuhejli, Fikhul islam ve ediletuhu,10 / 7.

2. Ideti është kohë e pritjes, e caktuar për gruan në rast shkurorëzimi,që zgjat sa tri pastrime nga cikli mujor.

3. El-Kasani, Bedai sanai, 2 / 268.

4. Fjala është për vëllazërinë islame, e jo për vëllain nga ana e gjakut ose gjidhënia.

5. Shevkani, Nilul evtar, 5/167. 6. Muhtesar Tahavi,f. 178.

Mr. Sabri Jonuzi

Dituria Islame

- Advertisement -spot_img

Më tepër

Të fundit