10 C
Pristina
Friday, March 1, 2024

Pse sëmundje nga kafshët te njerëzit gjithnjë e më shumë?

Më të lexuarat

Viruset që po shtohen mes nesh, të fundit sapo e kaluam në formë pandemie

Nga Covid-19 tek lija e majmunëve, përmes infeksionit MERS-CoV tek Ebola, gripi i shpendëve, Zika dhe HIV, sëmundjet që transmetohen nga kafshët te njerëzit janë shumëfishuar vitet e fundit dhe kanë rritur frikën nga shfaqja e pandemive të reja.

Agjencia AFP i përgjigjet pyetjes: pse sëmundjet transmetohen nga kafshët te njerëzit gjithnjë e më shumë?

Çfarë është zoonoza?

Zoonoza është një sëmundje ose infeksion që transmetohet nga kafshët nga këmba e poshtme e vertebrorëve te njerëzit dhe anasjelltas. Agjentët patogjenë mund të jenë bakteret, viruset ose parazitë.

Këto sëmundje transmetohen drejtpërdrejt gjatë kontaktit midis kafshëve dhe njerëzve dhe në mënyrë indirekte përmes ushqimit ose insekteve. Disa sëmundje përfundimisht bëhen veçanërisht njerëzore, si Covid 19.

Sipas Organizatës Botërore për Shëndetin e Kafshëve, 60 për qind e sëmundjeve infektive njerëzore janë zoonoza.

Cilat lloje të sëmundjeve përfshijnë?

Termi zoonoz nënkupton një gamë të gjerë sëmundjesh. Disa ndikojnë në sistemin tretës si salmoneloza, të tjera ndikojnë në sistemin e frymëmarrjes si gripi i shpendëve, derrit dhe Covid, dhe disa ndikojnë në sistemin nervor si tërbimi.

Ashpërsia e simptomave te njerëzit varet nga sëmundja dhe infektiviteti i agjentit shkaktar, por edhe nga personi i infektuar i cili mund të jetë veçanërisht i ndjeshëm ndaj agjentit në fjalë.

Çfarë kafshësh janë këto?

Lakuriqët e natës veprojnë si një rezervuar për shumë viruse që prekin njerëzit. Disa janë njohur për një kohë të gjatë, siç është virusi i tërbimit, por shumë janë shfaqur në dekadat e fundit, si Ebola, koronavirusi SARS, Sars-CoV-2 (i cili shkakton Covid 19) ose virusi Nipah, i cili u shfaq në Azi në 1998.

Të gjithë viruset përgjegjës për pandemitë e mëdha të gripit kishin origjinë zogjsh, drejtpërdrejt ose tërthorazi.

Së fundi, insektet si rriqrat janë bartës të shumë sëmundjeve virale që prekin njerëzit.

Pse është rritur frekuenca e zoonozave?

Pasi u shfaqën mijëra vjet më parë, zoonozat janë shumuar në 20 deri në 30 vitet e fundit. Një numër më i madh udhëtimesh ndërkombëtare i lejoi ata të zgjeroheshin më shpejt.

Duke zënë zona gjithnjë e më të mëdha të planetit, njerëzit kontribuojnë në shkatërrimin e ekosistemeve, si dhe në promovimin e transmetimit të virusit. Bujqësia industriale rrit rrezikun e përhapjes së patogjenëve midis kafshëve.

Tregtia e kafshëve të egra gjithashtu rrit ekspozimin e njeriut ndaj mikrobeve që mund të bartin. Shpyllëzimi rrit rrezikun e kontaktit midis kafshëve të egra, kafshëve shtëpiake dhe njerëzve.

A duhet të kemi frikë nga një pandemi e re?

Ndryshimet klimatike do të detyrojnë shumë kafshë të largohen nga ekosistemet e tyre në kërkim të zonave më të jetueshme, paralajmëroi hulumtimi i publikuar në revistën shkencore Nature.

Llojet e kafshëve do të transmetojnë më shumë viruset e tyre duke u përzier më shumë, gjë që do të nxisë shfaqjen e sëmundjeve të reja që mund të transmetohen te njerëzit.

“Pa strategji parandaluese, pandemitë do të ndodhin më shpesh, do të përhapen më shpejt, do të vrasin më shumë njerëz dhe do të ndikojnë në ekonominë globale me efekt më shkatërrues se kurrë më parë”, paralajmëroi Grupi i Ekspertëve të OKB-së për Diversitetin Biologjik në vitin 2020.

Sipas vlerësimeve të publikuara në revistën Science, ka 1.7 milionë viruse të panjohura midis gjitarëve dhe shpendëve, nga të cilët 540,000 deri në 850,000 mund të infektojnë njerëzit.

Para së gjithash, zgjerimi i aktiviteteve njerëzore dhe rritja e ndërveprimit me kafshët e egra rrit rrezikun që viruset që mund të infektojnë njerëzit. /tesheshi.com/

- Advertisement -spot_img

Më tepër

Të fundit