2.4 C
Pristina
Friday, February 3, 2023

Si matet inflacioni?

Më të lexuarat

Inflacioni është rritja e përgjithësuar e nivelit të çmimeve të një ekonomie, e matur si përqindje e ndryshimit të këtyre çmimeve. Megjithëse CPI dhe deflatori i PBB-së priren të tregojnë rezultate të ngjashme, ka dallime të rëndësishme midis dy treguesve që mund të rezultojnë në matje të ndryshme. Së pari, ato pasqyrojnë një grup të ndryshëm produktesh dhe shërbimesh, dhe së dyti, ato i peshojnë çmimet ndryshe.

Indeksi i çmimeve të konsumit

CPI është një tregues që mat ndryshimin mesatar në çmimet e mallrave dhe shërbimeve gjatë një periudhe të caktuar kohore në një ekonomi. Objektivi i tij është të matë koston e jetesës dhe të tregojë efektet e inflacionit tek konsumatorët individual.

Llogaritja e inflacionit duke përdorur CPI ndjek një proces me katër hapa:

1) Rregullimi i shportës së blerjeve

Shporta e blerjeve të IÇK-së përfaqëson mallrat dhe shërbimet që blihen për konsum të një popullsie të caktuar. Për shembull, në Spanjë kjo shportë përfshin më shumë se 479 artikuj që ndahen në dymbëdhjetë grupe kryesore: ushqime dhe pije joalkoolike, transport, strehim, HORECA (hotele, restorante dhe kafe), kohë të lirë dhe kulturë, veshje dhe këpucë, enë gatimi, barnat, komunikimet, pijet alkoolike dhe duhani dhe mësimdhënia. Së fundi, ekziston një titull i quajtur ‘të tjera’ që përfshin ato produkte që nuk përfshihen në grupet e mëparshme.

2) Llogaritja e kostos së shportës

Pasi të rregullohet shporta, hapi tjetër në llogaritjen e IÇK-së është gjetja e çmimeve aktuale dhe të mëparshme të të gjitha mallrave dhe shërbimeve. Çmimet mblidhen nga një gamë e gjerë burimesh, si shitësit me pakicë, supermarketet, dyqanet e mallrave dhe faqet e internetit ku blejnë familjet. Një grup tjetër çmimesh mblidhet gjithashtu nga autoritetet qeveritare, ofruesit e energjisë dhe agjentët e pasurive të paluajtshme.

3) Llogaritja e indeksit

CPI është një numër indeksi, kështu që më pas duhet të përcaktojmë një vit bazë. Viti bazë shërben si pikë referimi për të krahasuar disa vite dhe të tjera. Më pas, indeksi llogaritet duke pjesëtuar çmimin e shportës së mallrave dhe shërbimeve në një vit të caktuar me çmimin e së njëjtës shportë në vitin bazë. Ky raport shumëzohet me 100, i cili rezulton në IÇK. Viti bazë IÇK është gjithmonë 100.

4) Llogaritja përfundimtare e inflacionit

Së fundi, pasi të kemi IÇK-në, mund të llogarisim normën e inflacionit. Konkretisht, norma e inflacionit është ndryshimi në përqindje i indeksit nga një periudhë në atë të mëparshme. Për ta llogaritur atë, mund të përdorim formulën e mëposhtme:

Norma e inflacionit = [(CPI viti 1-CPI viti 0) / CPI viti 0] * 100%

Deflatori i PBB-së

Deflatori i PBB-së është një masë e nivelit të çmimeve të të gjitha mallrave dhe shërbimeve përfundimtare të prodhuara në vend në një ekonomi. Mund të llogaritet si raport i PBB-së nominale ndaj PBB-së reale shumëzuar me 100. Kjo formulë tregon ndryshimet në GDP nominale që nuk mund t’i atribuohen ndryshimeve në PBB-në reale.

Deflatori i PBB-së = ([GDP nominale / GDP reale] * 100)

Me fjalë të tjera, deflatori i PBB-së mat lidhjen ndërmjet PBB-së nominale (prodhimi total i matur me çmimet aktuale) dhe GDP-ja reale (produkti total i matur me çmime konstante të vitit bazë). Prandaj, ai pasqyron nivelin aktual të çmimeve në raport me nivelin e çmimit të vitit bazë.

Llogaritja e inflacionit duke përdorur deflatorin ndjek një proces me katër hapa:

1) Llogaritja e PBB-së nominale

PBB nominale përkufizohet si vlera monetare e të gjitha mallrave dhe shërbimeve të gatshme në një ekonomi të vlerësuar me çmimet aktuale. Pra, kjo pjesë është shumë e lehtë. Gjithçka që duhet të bëjmë është të shumëzojmë sasinë e të gjitha mallrave dhe shërbimeve të prodhuara me çmimet e tyre përkatëse dhe t’i mbledhim ato së bashku.

2) Llogaritja e PBB-së reale

Në hapin e dytë, ne llogarisim PBB-në reale. Ndryshe nga GDP nominale, GDP real tregon vlerën monetare të të gjitha mallrave dhe shërbimeve të gatshme në një ekonomi të vlerësuar me çmime konstante. Kjo do të thotë që ne zgjedhim një vit bazë dhe përdorim çmimet e atij viti për të llogaritur vlerat e të gjitha mallrave dhe shërbimeve për të gjitha vitet e tjera. Kjo na lejon të eliminojmë efektet e inflacionit.

3) Llogaritja e deflatorit:

Tani që njohim si PBB-në nominale ashtu edhe atë reale, mund të llogarisim deflatorin e PBB-së. Për ta bërë këtë, ne e ndajmë PBB-në nominale me GDP-në reale dhe shumëzojmë rezultatin me 100. Kjo na jep ndryshimin në PBB-në nominale që nuk mund t’i atribuohet ndryshimeve në PBB-në reale.

Domethënë rritja e PBB-së që vjen si pasojë e rritjes së çmimeve dhe jo e sasisë së produkteve dhe shërbimeve.

4) Llogaritja përfundimtare e inflacionit

Deflatori i vitit bazë do të jetë gjithmonë 100, pasi GDP-ja nominale dhe reale do të përkojnë. Megjithatë, duke filluar nga viti bazë, vlera do të ketë tendencë të ndryshojë. Për të llogaritur normën e inflacionit ne thjesht llogarisim diferencën në përqindje midis dy viteve.

Inflacioni = [(Deflatori viti 1-Deflatori viti 0) / Deflatori viti 0] * 100%

Dallimet midis CPI dhe deflatorit të PBB-së

Ato pasqyrojnë grupe të ndryshme produktesh dhe shërbimesh

Deflatori i GDP-së mat nivelin e çmimeve të të gjitha mallrave dhe shërbimeve që prodhohen në ekonomi (domethënë në nivel kombëtar). Nga ana e tij, Indeksi i Çmimeve të Konsumit mat nivelin e çmimeve të mallrave dhe shërbimeve që konsumatorët blejnë brenda ekonomisë. Kjo do të thotë se deflatori i PBB-së nuk përfshin ndryshimet në çmimin e mallrave të importuara, ndërsa IÇK nuk merr parasysh ndryshimet në çmimet e mallrave dhe shërbimeve të eksportuara.

Nga ana tjetër, IÇK përfaqëson vetëm një pjesë të të gjitha mallrave dhe shërbimeve të prodhuara në vend, pasi fokusohet ekskluzivisht në mallrat e konsumit.

Për shembull, nëse çmimi i një varke të prodhuar në Spanjë rritet, deflatori i PBB-së do të pasqyrojë ndryshimin në inflacionin e vendit, por IÇK jo, pasi anijet nuk merren parasysh në shportën e blerjeve të përcaktuar për llogaritjen e tyre.

E kundërta mund të ndodhë edhe nëse çmimi i një kompjuteri të prodhuar në Azi dhe të eksportuar në Spanjë ndryshon. Deflatori i PBB-së spanjolle nuk do ta merrte në konsideratë, pasi prodhohej jashtë vendit, por do ta merrte CPI, pasi është pjesë e shportës tipike të blerjeve të një konsumatori spanjoll.

Ato peshojnë çmimet e produkteve dhe shërbimeve në mënyrë të ndryshme

IÇK peshon çmimet kundrejt një shporte fikse mallrash dhe shërbimesh, ndërsa deflatori i PBB-së merr në konsideratë të gjitha mallrat dhe shërbimet që prodhohen aktualisht. Si rezultat, mallrat e përdorura për llogaritjen e deflatorit të PBB-së ndryshojnë në mënyrë dinamike, ndërsa shporta e blerjeve e përdorur për llogaritjen e IÇK-së duhet të përditësohet periodikisht. Kjo mund të çojë në rezultate të ndryshme nëse çmimet e mallrave të përfaqësuara në të dy treguesit nuk ndryshojnë proporcionalisht. Me fjalë të tjera, kur çmimet e disa mallrave rriten ose bien më shumë se ato të të tjerëve, të dy treguesit mund të reagojnë ndryshe.

Për shembull, Spanja prodhon dhe konsumon një sasi të madhe vaj ulliri, kështu që ndryshimet në çmimin e tij do të reflektohen si në llogaritjen e IÇK-së ashtu edhe në deflator. Megjithatë, prodhimi është më i lartë se konsumi, pasi Spanja eksporton naftë edhe në vende të tjera, ndaj pesha që do të ketë në deflator do të jetë më e lartë se CPI. Rrallëherë peshat e produktit në të dy treguesit do të përputhen saktësisht, kështu që gjithmonë do të ketë disa dallime.

 

The post Si matet inflacioni? appeared first on Ekonomia Islame.

- Advertisement -spot_img

Më tepër

Të fundit