BIEPAG
Gjithçka nisi më 23 maj, kur banorët dhe aktivistët mjedisorë protestuan kundër rrethimit të plazhit Pishë-Poro në Zvërnec, pjesë e peizazhit të mbrojtur Vjosë-Nartë. Ata akuzuan oligarkët dhe biznesmenët me lidhje politike për sekuestrim të paligjshëm të tokës.
Më 30 maj, protestat në Zvërnec u përshkallëzuan kur rojet private të sigurisë nga kompania Major Security sulmuan dhe ndaluan një demonstrues. Policia shtetërore ishte e pranishme, por nuk ndërhyri, duke shkaktuar procedura disiplinore kundër Drejtorisë së Policisë së Vlorës.
Kjo nxiti zemërimin e opinionit publik dhe përforcoi perceptimet e bashkëfajësisë institucionale. Projekti i zhvillimit të Zvërnecit në Adriatikun Jugor synon të transformojë një nga zonat më të brishta ekologjike të Shqipërisë në një kompleks luksoz turistik.
Rajoni Vjosë-Nartë, i shpallur Peizazh i Mbrojtur në vitin 2004 dhe i forcuar më tej nga Ligji për Zonat e Mbrojtura i vitit 2017, është një strehë për flamingot, pelikanët, zogjtë shtegtarë dhe qindra specie të mbrojtura. Por në vitin 2024, ndryshimet ligjorei i hapën derën projektit.
Media e kapur
Mediat kryesore shqiptare kanë injoruar kryesisht transmetimet e drejtpërdrejta ose kanë përhapur dezinformata. ABC Neës dhe Top Channel transmetuan imazhe të gjeneruara nga inteligjenca artificiale duke pretenduar sponsorizimin grek të protestave, duke përmendur retorikën e vjetër nacionaliste mbi Detin Jon në një përpjekje për të zbehur protestat.
Media të tjera janë përpjekur ta delegjitimojnë lëvizjen me akuza për përdorim të retorikës antisemite. Në të kundërt, media të tjera më të vogla si Citizens Channel dhe mediat sociale kanë dokumentuar realitetin: marshime paqësore në Tiranë, familje me fëmijë dhe në përgjithësi klasa e mesme që kërkon transparencë.
Reporter.Al ka kryer gjithashtu një hetim të plotë mbi këtë çështje. Ky raportim nga baza ka zbuluar shkëputjen midis medias kombëtare të kapur dhe të vërtetës qytetare.
Përdorimi i dezinformimit për të delegjitimuar protestuesit
Fushatat e dezinformimit shërbejnë për një qëllim të qartë: të errësojnë historinë më të thellë të strukturave të errëta në det të hapur, të drejtave të pronësisë së kontestuar dhe interesave oligarkike.
Ndërsa pjesa më e madhe e retorikës së opinioneve pro-qeveritare në mediat kryesore e paraqet protestën si anti-zhvillim dhe anti-investime të huaja, e vërteta mbetet se qytetarët në fakt pretendojnë transparencë dhe informacion nga qeveria shqiptare.
Figura ndërkombëtare si Jared Kushner dhe Ivanka Trump janë nxjerrë në pah në titujt kryesorë të mediave, por hetimet tregojnë se këto janë shpërqendrime. Shkaktarët e vërtetë janë elitat shqiptare, betejat ligjore të pazgjidhura dhe zhvillimi i mbështetur nga qeveria në një nga ekosistemet e fundit të egra të Evropës.
Prokurorët anti-korrupsion të SPAK-ut të Shqipërisë po hetojnë ndryshimet në statusin e mbrojtur dhe pronësinë e tokës të bëra në vitin 2024, të cilat i hapën derën zhvillimit të turizmit. Hetimet e pavarura të kryera nga BIRN, Exit.al dhe Reporter.Al zbulojnë se projekti i Zhvillimit të Zvërnecit në Adriatikun Jugor është larg imazhit të shndritshëm të investimeve ndërkombëtare të paraqitura në narrativat kryesore.
Kompania që qëndron pas resortit është e regjistruar në Holandë nën një strukturë të errët besimi, me pronarët e saj përfitues të pazbuluar. Kjo mungesë transparence ka nxitur dyshime rreth natyrës së vërtetë të projektit dhe mbështetësve të tij.
Pas fasadës, një hetim nga Reporter.AL pretendon se rrjeti i vërtetë përfshin biznesmenë shqiptarë me të kaluar të diskutueshme. Midis tyre është Artur Shehu, një biznesmen i lindur në Vlorë që jeton në Shtetet e Bashkuara, emri i të cilit është lidhur me hetime në Itali.
Një figurë tjetër kyçe është Pëllumb Petritaj, një avokat i akuzuar dhe i dënuar vazhdimisht për falsifikim të dokumenteve të pronësisë, familja e të cilit ka siguruar parcela të mëdha toke të kontestuara në zonë.
Një figurë tjetër në këtë polemikë është Alaudin Malaj, një ish-gjyqtar i larguar nga gjyqësori gjatë procesit të verifikimit në Shqipëri, i cili dha vendime në favor të pretendimeve të Shehut për pronën e kontestuar.
Hetimi nxjerr në pah gjithashtu rolin e Musa Kastratit, djalit të oligarkut Shefqet Kastrati, njërit prej biznesmenëve më të fuqishëm të Shqipërisë. Djali i tij, ka qenë i pranishëm në takimet me Ivanka Trump dhe kryeministrin Edi Rama, duke negociuar me pronarët e tokave.
Përfshirja e tij nënvizon ndikimin e rrjeteve të ngulitura oligarkike në avancimin e projektit. /tesheshi.com/
