Nga: Rami Abu Zubejde – shkrimtar dhe analist i çështjeve ushtarake dhe të sigurisë
Lexim analitik i vlerësimit ushtarak izraelit të publikuar nga Qendra Begjin–Sadat për Studime Strategjike
Studimi i publikuar nga koloneli izraelit në rezervë, Gor Lish, me titull “Flamuri i zi që valëvitet mbi flamujt e kuq të shefit të shtabit”, zbulon një gjendje të paprecedentë shqetësimi brenda qarqeve të mendimit strategjik izraelit lidhur me të ardhmen e luftës që shteti okupues po zhvillon që nga 7 tetori 2023.
Ky studim ka rëndësi të veçantë, sepse nuk vjen nga një palë kundërshtare e luftës apo nga zëra periferikë brenda Izraelit, por nga një oficer që ka mbajtur poste kyçe në planifikimin ushtarak dhe në hartimin e koncepteve të sigurisë kombëtare izraelite. Për këtë arsye, ai konsiderohet një lloj dokumenti vetëkritik që pasqyron përmasat e krizës strukturore me të cilën po përballet institucioni ushtarak dhe politik izraelit.
Autori nis analizën nga një deklaratë domethënëse e shefit të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite, i cili gjatë një mbledhjeje qeveritare tha:
“Forcat rezerviste nuk do të mund të vazhdojnë; unë po ngre dhjetë flamuj të kuq.”
Megjithatë, Lish argumenton se rreziku i vërtetë nuk qëndron te këta “flamuj të kuq”, që lidhen me mungesën e personelit, por te ekzistenca e një “flamuri të zi” edhe më të madh e më të rrezikshëm, i cili valëvitet mbi të gjithë institucionin ushtarak. Sipas tij, ky flamur përfaqëson vazhdimin e luftës pa objektiva strategjikë të arritshëm, pa një afat kohor të qartë dhe pa një vlerësim real të kostos së konsumimit të vazhdueshëm që po përjetojnë shteti, shoqëria dhe ekonomia izraelite.
Studiuesi izraelit thekson se kriza aktuale nuk lidhet vetëm me mungesën e ushtarëve apo lodhjen e forcave rezerviste, por para së gjithash me humbjen e orientimit strategjik. Në vend të pyetjes:
“Çfarë mund të arrihet me kapacitetet që kemi në dispozicion?”,
institucioni ushtarak – sipas tij – po kërkon gjithnjë e më shumë ushtarë dhe burime për të ushqyer një luftë që nuk dihet kur do të përfundojë dhe as si mund të shndërrohen sukseset taktike në një realitet të qëndrueshëm politik ose të sigurisë.
Në një nga pjesët më domethënëse të studimit, Lish pranon se pas 7 tetorit Izraeli kaloi nga “iluzioni i parandalimit” në “iluzionin e fitores absolute”.
Tronditja e shkaktuar nga sulmi i madh palestinez e shtyu udhëheqjen izraelite të përqafojë objektiva të paqarta dhe jorealiste, siç janë eliminimi i plotë i kundërshtarëve ose zhdukja përfundimtare e kërcënimeve. Sipas autorit, këto objektiva janë të paarritshme në mjedisin aktual strategjik, veçanërisht duke pasur parasysh natyrën e konflikteve asimetrike që Izraeli zhvillon kundër forcave të rezistencës në Palestinë dhe Liban.
Artikulli trajton gjithashtu atë që autori e quan “miti i kohës dhe burimeve të pakufizuara”. Ai argumenton se lufta po menaxhohet sikur Izraeli të ketë aftësi të pafundme për mobilizimin e ushtarëve, thirrjen e rezervistëve dhe përballimin e humbjeve ekonomike e shoqërore.
Por realiteti, sipas tij, është krejt tjetër.
Shoqëria izraelite ka filluar të përballet me atë që ai e përshkruan si “hemorragji shumëdimensionale”, e cila përfshin:
* Humbje njerëzore në rritje;
* Konsumim të vazhdueshëm të kapaciteteve ushtarake;
* Pengim të aktivitetit ekonomik;
* Rënie të aftësisë së zonave të gjera, veçanërisht në veri, për t’u rikthyer në jetën normale.
Në vlerësimin tim si ndjekës i çështjeve ushtarake, këto pranime tregojnë se brenda qendrave të mendimit izraelit po shtohet bindja se strategjia e konsumimit të vazhdueshëm, e imponuar nga frontet e ndryshme të rezistencës, nuk është më vetëm një barrë e përkohshme sigurie, por është shndërruar në një krizë strukturore që prek vetë themelet e projektit izraelit.
Autori pranon hapur se koncepti i “ushtrisë së popullit”, mbi të cilin u ndërtua doktrina ushtarake izraelite, po përballet me një sfidë reale. Ushtarët rezervistë janë njëkohësisht pronarë biznesesh, punonjës, studentë dhe prindër mbi të cilët mbështetet ekonomia izraelite. Prandaj, vazhdimi i një lufte të hapur nënkupton konsumimin e bazës shoqërore dhe ekonomike nga e cila ushtria rinovon fuqinë e saj.
Lish ndalet gjatë edhe te transformimet historike në konceptin e sigurisë izraelite.
Ndërsa doktrina tradicionale e sigurisë, e formuluar nga David Ben-Gurion, mbështetej në zhvillimin e luftërave të shkurtra dhe të shpejta për të minimizuar barrën mbi ekonominë dhe shoqërinë, ai argumenton se Izraeli sot po lëviz drejt një modeli krejtësisht të kundërt: luftëra afatgjata që konsumojnë vazhdimisht burime njerëzore dhe financiare.
Sipas tij, ky transformim paraqet një kërcënim ekzistencial për shtetin, madje më të madh sesa ai që vjen nga kundërshtarët e jashtëm.
Sa i përket frontit libanez, studiuesi paraqet një shembull praktik të dështimit të mendimit aktual izraelit.
Ai kritikon ashpër thirrjet për krijimin e një “zone sigurie” të re në jug të Libanit ose për çmontimin e plotë të Hezbollahut, duke argumentuar se këto objektiva përsërisin gabimet që Izraeli bëri gjatë pushtimit të mëparshëm të jugut të Libanit.
Sipas tij, kontrolli i territoreve të gjera libaneze do të kërkonte forca të mëdha për shumë vite dhe do të sillte konsumim të mëtejshëm njerëzor, ekonomik dhe politik, pa ofruar një zgjidhje reale ndaj kërcënimeve raketore ose operative.
Në një citim që pasqyron përmasën e rishikimit të brendshëm që po zhvillohet në disa qarqe izraelite, autori pranon se:
“Prania e përhershme ushtarake brenda territorit libanez mund ta shndërrojë ushtrinë në një instrument që e përforcon problemin në vend që ta zgjidhë atë.”
Për këtë arsye, ai propozon kufizimin në atë që e quan “rrip mbrojtës”, i mbështetur në pengesa inxhinierike, teknologji dhe mbikëqyrje zjarri nga brenda territorit të pushtuar, në vend të rikthimit në një pushtim afatgjatë.
Rëndësia e këtij studimi qëndron në faktin se ai nuk merret vetëm me detaje taktike ose operative, por ngre një pyetje ekzistenciale rreth aftësisë së Izraelit për të vazhduar luftëra të gjata.
Autori arrin në përfundimin se rreziku më i madh nuk qëndron te fuqia e kundërshtarëve, por te paaftësia e shtetit për ta menaxhuar konfliktin brenda kufijve të burimeve dhe kapaciteteve të tij reale.
Ai paralajmëron qartë se vazhdimi i qasjes së “luftës pa fund” mund të çojë në rraskapitjen e shtetit nga brenda dhe në dobësimin e elementeve të fuqisë mbi të cilat ai është ndërtuar që nga themelimi i tij.
Në fund, ky vlerësim izraelit përbën një dëshmi të rrallë nga brenda institucionit të sigurisë izraelite mbi përmasat e ngërçit strategjik ku ka arritur shteti okupues pas viteve të luftërave të pandërprera.
Mes rreshtave të artikullit shfaqet një pranim i qartë se fuqia ushtarake, sado e madhe të jetë, nuk mund të prodhojë e vetme një realitet politik të qëndrueshëm apo të sigurojë atë që quhet “fitore absolute”.
Po ashtu, studimi tregon se ekuacioni i konsumimit të vazhdueshëm, i imponuar nga forcat e rezistencës, ka filluar t’i shtyjë gjithnjë e më shumë ekspertët izraelitë të pyesin për dobinë e vazhdimit të luftërave të hapura dhe për çmimin që do të paguajë shoqëria izraelite nëse mbetet e burgosur në logjikën e forcës ushtarake si mjeti i vetëm i veprimit.
Kjo e bën këtë studim një nga dokumentet më të rëndësishme izraelite që pasqyron kalimin gradual nga diskursi i besimit dhe i fitores drejt diskursit të shqetësimit dhe frikës për të ardhmen.
- Burimi: Studimi “Flamuri i zi që valëvitet mbi flamujt e kuq të shefit të shtabit”, Qendra Begjin–Sadat për Studime Strategjike, 3 qershor 2026, nga studiuesi dhe koloneli izraelit në rezervë Gor Lish.
