Presidenti amerikan Donald Trump tha se ndikimi i lobit izraelit në Kongres ka filluar të bjerë në mënyrë të dukshme krahasuar me atë që ishte dy dekada më parë.
Kjo erdhi në një intervistë të gjatë që ai dha për gazetën Daily Caller brenda Zyrës Ovale, ku diskutoi sondazhet e fundit që treguan rënie të mbështetjes për Izraelin, veçanërisht mes të rinjve republikanë.
Një sondazh i Qendrës “Pew” për kërkime i publikuar në mars tregoi se 53% e të rriturve në Shtetet e Bashkuara kanë një qasje jo pozitive ndaj Izraelit, krahasuar me vetëm 42% në vitin 2022.
Po ashtu sondazhi tregoi se gjysma e republikanëve nën moshën pesëdhjetë vjeç e shohin Izraelin negativisht, pasi përpara dy vitesh përqindja ishte 35%. Dhe Trump konfirmoi se është në dijeni të këtyre treguesve, duke e konsideruar se mbështetja “absolute” që gëzonte Izraeli në Kongres nuk ekziston më si në të kaluarën.
Trump shtoi: “Para 20 vitesh, lobit izraelit ishte më i fuqishmi në Kongres në absolut, i pakrahasueshëm me asnjë kompani apo shtet tjetër, ndërsa sot nuk është më me atë fuqi, dhe kjo është e habitshme”.
Përçarje e paparë
Trump sqaroi se skena politike ka ndryshuar, duke iu referuar shfaqjes së figurave kundërshtuese ndaj Izraelit brenda Kongresit, si Alexandria Ocasio-Cortez dhe shoqet e saj, duke thënë se ato zëra “e ndryshuan ekuacionin”.
Ai preku luftën e Gazës, duke thënë se Izraeli mund të jetë se po fiton betejat ushtarakisht, por “po humbet betejën e marrëdhënieve me publikun” në nivel ndërkombëtar.
Ai vuri në dukje se ngjarjet e 7 tetorit 2023 ishin “një ditë e tmerrshme”, por shprehu habinë e tij për atë që e përshkroi si “harresë” të shpejtë të atyre ngjarjeve në diskursin publik.
Deklaratat e Trump-it vijnë në një kohë kur po rritet përçarja brenda Partisë Republikane lidhur me marrëdhënien me Izraelin; deputetja republikane Marjorie Taylor Greene e përshkroi atë që po ndodh në Gaza si “gjenocid”, në një precedent brenda radhëve të partisë.
Në të njëjtin kontekst, Steve Bannon, ish-këshilltari i Trump-it, vuri në dyshim besueshmërinë e aleancës me Izraelin dhe e konsideroi se kryeministri i tij, Benjamin Netanyahu, “nuk është i denjë për besim”.
Kongresi dhe përfundimi i luftës
Më herët, më 25 korrik, gjashtë nga anëtarët kryesorë demokratë të Senatit të Shteteve të Bashkuara publikuan një deklaratë të përbashkët ku i bënë thirrje administratës së presidentit Donald Trump të përdorë ndikimin e vendit të tij për të ushtruar presion mbi kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu që të bëjë një ndryshim rrënjësor dhe të menjëhershëm në rrjedhën e luftës në Gaza, mes paralajmërimeve të papara lidhur me përkeqësimin e katastrofës humanitare.
Deklarata u nënshkrua nga Jack Reed (kryetar i pakicës në Komitetin e Forcave të Armatosura), Dick Durbin (kryetar i pakicës në Komitetin e Drejtësisë), Jeanne Shaheen (kryetare e pakicës në Komitetin e Marrëdhënieve me Jashtë), Mark Warner (nënkryetar i Komitetit të Inteligjencës), Chris Coons (kryetar i pakicës në Komitetin e Alokimeve të Mbrojtjes) dhe Brian Schatz (kryetar i pakicës në Komitetin e Alokimeve që lidhen me çështjet e jashtme dhe ndërkombëtare).
Deklarata i kërkoi administratës Trump të ndërmarrë pesë hapa të menjëhershëm, më të spikaturit:
• arritjen e një marrëveshjeje për armëpushim që përfshin lirimin e pengjeve;
• rritjen e menjëhershme të ndihmës humanitare dhe aktivizimin e mekanizmave të besueshëm për shpërndarjen e saj nën mbikëqyrjen e organizatave me përvojë si Programi Botëror i Ushqimit;
• reformë gjithëpërfshirëse ose mbyllje të Fondit Humanitar të Gazës dhe rikthim te mbështetja e mekanizmave koordinues të OKB-së;
• hartimin e një plani të “ditës së nesërme” për Rripin e Gazës që garanton largimin e Hamasit nga qeverisja dhe refuzimin e aneksimit të Bregut Perëndimor dhe fuqizimin e një Autoriteti Palestinez të reformuar me pjesëmarrjen e partnerëve rajonalë;
• kristalizimin e një kornize për zgjidhjen me dy shtete që realizon sigurinë, dinjitetin dhe mirëqenien si për izraelitët ashtu edhe për palestinezët.
Pas rreth një jave nga deklarata, u mbajt një votim në Senatin amerikan kundër dy projekteve të rezolutës të paraqitura nga senatori progresist Bernie Sanders, me synim ndalimin e shitjeve të armëve amerikane për Izraelin, në një hap që tregon rritjen e përçarjeve brenda Partisë Demokratike, dhe shtimin e zemërimit në qarqet politike ndaj politikave të qeverisë së Benjamin Netanyahut në Rripin e Gazës.
Teksti i njërës prej projekteve parashikonte ndalimin e një marrëveshjeje armësh me vlerë 676 milionë dollarë, që përfshin shitjen e 5000 bombave shumë-shkatërruese të klasës 2000 paund, dhe 5000 njësive drejtuese për bomba. Ndërsa projekti i dytë do të kishte ndaluar shitjen e dhjetëra mijëra pushkëve automatike sulmuese për Izraelin.
Në fund të seancës së votimit, vendimi erdhi me refuzimin e të dy projekteve me shumicë 70 vota kundrejt 27, gjë që do të thotë dështimin zyrtar të tyre për të kaluar në Senat.
Megjithë dështimin e miratimit të dy projekteve, numri i votave mbështetëse për to, veçanërisht brenda Partisë Demokratike, shënoi një rritje të dukshme. Në një votim të ngjashëm të mbajtur në prill të kaluar, vetëm 15 senatorë mbështetën ndalimin e shitjeve të armëve për Izraelin, ndërsa numri u rrit në 27, d.m.th. me 12 anëtarë më shumë, gjë që pasqyron rritjen e ndjenjave të pakënaqësisë tek demokratët nga vazhdimi i luftës në Gaza dhe tragjeditë humanitare që ajo ka lënë pas.
Kjo votë erdhi në një kohë kur Izraeli përjetoi një valë të paparë kritikash ndërkombëtare, që përfshiu madje edhe Trump-in, i cili publikisht kundërshtoi mohimin e Netanyahut për ekzistencën e një krize urie në Gaza, dhe e përshkroi situatën atje si “reale dhe që tregon drejt urisë”.
Burimi: Al Jazeera Mubasher + faqe amerikane
