Në rrugët e Tanzanisë patrullojnë persona të maskuar pa shenja zyrtare për të shtypur protestat kundër regjimit të Samia Hassan – diktatores që udhëheq partinë që qeveris vendin që nga “pavarësia”, me dorë të hekurt. Erdhi koha e rizgjedhjes së saj; ajo zhvilloi zgjedhje formale, ku fitoi me përqindjen tipike të autokratëve: 89%.
Pas rrëzimit të liderit të opozitës, të rinjtë ngritën zërin e tyre, grisën posterët e saj dhe u drejtuan nga aeroporti, duke akuzuar qeverinë për tradhti kombëtare. Policia ndërhyri me dhunë, vrau disa prej tyre dhe shpalli shtetrrethim. U ndalua interneti dhe vendi u përgatit për ceremoninë e betimit presidencial, e cila u zhvillua në një qytet të zbrazët.
Protestat dhe dhuna
Në kufirin tanzano-kenian dhe tanzano-mozambikas, u përhapën pamje që tregonin trupa të pajetë të protestuesve të qëlluar me armë zjarri – mes tyre edhe fëmijë. Kombet e Bashkuara raportuan rreth 100 viktima, ndërsa opozita tha se numri i të vrarëve ishte rreth 300. Qeveria i akuzoi organizatat ndërkombëtare për ekzagjerim.
Papa i Vatikanit shprehu ngushëllime dhe thirrje për dialog, ndërsa media franceze, britanike, keniane dhe amerikane raportuan se numri i viktimave mund të arrinte në qindra.
Reagimet ndërkombëtare
Pamjet e protestave ishin të pakta, por disa video të shpërndara në Telegram e Instagram tregonin turma të mëdha demonstruesish. Megjithatë, rajoni i Afrikës Lindore zgjodhi heshtjen, duke e shmangur përhapjen e lajmeve për “kaos zgjedhor”.
Nga udhëheqësit afrikanë, vetëm Mahamoud Yusuf, kryetar i Komisionit të Bashkimit Afrikan, dërgoi mesazh urimi. Liderët e tjerë të rajonit të Afrikës Lindore shmangën komentet për rezultatin.
Grupi i Zhvillimit të Afrikës Jugore (SADC) publikoi raportin e tij të parë mbi zgjedhjet në Tanzani, ku përmendte: mungesën e transparencës, shtypjen politike, dobësinë e sistemit gjyqësor, mungesën e pavarësisë së komisionit zgjedhor dhe kufizimet ndaj kandidatëve të pavarur dhe mediave opozitare. Raporti e përshkruante situatën si “mjedis politik të frikshëm dhe represiv”.
⸻
Konflikti i brendshëm
Këto zgjedhje mund të përmblidhen si një përplasje midis brezit të ri (brezi Z), që kërkon ndryshim demokratik, dhe ruajtësve të rendit të vjetër diktatorial. Por tabloja është më e ndërlikuar se kaq. Edhe pse Samia Hassan përballet me protesta dhe akuza për shtypje, ajo nuk është e vetmja pjesë e enigmës politike të Tanzanisë.
Ajo sundon me dorë të hekurt, po, por përballë saj ka edhe forca të tjera që ndjekin pushtetin për motive personale dhe fetare, jo vetëm demokratike. Disa prej kundërshtarëve të saj janë motivuar nga dëshira për pushtet, jo nga ideali i demokracisë.
⸻
Dimensioni fetar dhe shoqëror
Tanzania është një shtet me shumicë myslimane (rreth 60%, sipas disa burimeve), një portë e rëndësishme e Islamit në Afrikën Lindore. Megjithatë, pushteti mbetet tradicionalisht në duart e elitave të krishtera. Samia Hassan vetë, ndonëse myslimane dhe mban hixhab, ka qeverisur në kundërshtim me disa parime fetare, sipas kritikëve të saj.
Myslimanët në Tanzani përbëjnë shumicën e popullsisë, por janë të përjashtuar në nivelet e larta të pushtetit. Vetëm me përpjekje të mëdha kanë arritur të fitojnë të drejta themelore. Sot, shumica e deputetëve, oficerëve të ushtrisë dhe ministrave janë të krishterë – një realitet që nxit ndjenja padrejtësie te komunitetet myslimane.
⸻
Historia politike e Samia Hassan
Pas vdekjes së papritur të ish-presidentit John Magufuli në vitin 2021, Samia Hassan – zëvendëspresidentja e tij – mori drejtimin e vendit. Magufuli, një i krishterë konservator, kishte krijuar një marrëdhënie më të butë me myslimanët, duke u përpjekur për balancë. Kur Samia erdhi në pushtet, ajo u përpoq të ruante mbështetjen e këtij grupi, por raportet fetare dhe politike u tensionuan sërish.
Kështu, pushteti në Tanzani mbeti në duart e një partie me origjinë socialiste e të lidhur me sistemin e vjetër komunist, që kontrollon jetën politike të vendit. Kjo ka shkaktuar frikë te grupet fetare dhe liberale për kthimin e autoritarizmit.
⸻
Përfundim
Të fshehtat e zgjedhjeve tanzaniane nuk qëndrojnë vetëm në manipulimin politik, por edhe në luftën e heshtur për identitet dhe pushtet mes brezave, feve dhe ideologjive. Ajo që shihet në pamje është vetëm maja e ajsbergut. Pas saj fshihet një luftë e gjatë midis një populli që kërkon liri dhe një sistemi që nuk dëshiron ta dorëzojë pushtetin.
