Izraeli nuk lë pa shfrytëzuar asnjë mundësi për të investuar në çdo kaos që ndodh në Siri – aq më tepër kur ky kaos ndodh në rrethinat e kryeqytetit Damask, dhe aq më tepër kur përzihet me tensione sektare dhe rajonale.
Ky investim izraelit ishte i qartë në deklaratat e qeverisë izraelite dhe zyrtarëve të saj për rolin e Tel Avivit në mbrojtjen e druzëve në provincën Suvejda në jug të Sirisë, dhe në qytetin Xhërmana në lindje të Damaskut. Pastaj u pa edhe në terren, me ndërhyrjen e drejtpërdrejtë: avionët luftarakë izraelitë goditën pasditen e së mërkurës, më 30 prill 2025, qytetin Sahnaia në periferi të Damaskut, në të njëjtën kohë kur forcat qeveritare siriane po zhvillonin përleshje që përfunduan me rimarrjen e plotë të kontrollit mbi qytet po atë ditë.
Por a është ky vetëm “investim”? Apo Izraeli, si një prej vendeve rajonale, ka rol të drejtpërdrejtë në nxitjen e krizave?
Ngjarjet e shpejta – nga konferenca e forcave kurde, deklarata e sheikut të komunitetit alavit Ghazal Ghazal, publikimi i Rami Makhlouf për rekrutimin e 150 mijë luftëtarëve, deri te përleshjet në Xhërmana dhe Sahnaia – tregojnë një histori tjetër përveç investimit.
Pse shpërtheu situata në Xhërmana dhe Sahnaia?
Më 28 prill 2025 u shpërnda një regjistrim audio i atribuar Marwan Kewanit, një prej dijetarëve druzë në Suvejda. Informacione të tjera thonë se regjistrimi u bë dhe u shpërnda nga Fouad Murad, një person që jeton në Holandë dhe që dikur ka punuar me kolonelin Issam Zahreddine të regjimit të Asadit. Ky regjistrim përmbante sharje dhe fyerje të hapura ndaj qeverisë siriane dhe forcave të saj, përfshirë fyerje me tone sektare dhe fetare, madje edhe fyerje të Profetit Muhamed, në mënyrë që të provokonte të gjithë myslimanët dhe popullin sirian, duke i lidhur qëllimisht me komunitetin druz.
Kjo shkaktoi trazira fillimisht në Homs, ku ndodhën përplasje në konviktin universitar dhe një student nga Suvejda u plagos. Më pas filluan përleshje të armatosura nga pika e kontrollit Nassim që ndan Xhërmanan nga Guta Lindore, me përshkallëzim të dhunës dhe numër viktimash që tregonin se situata ishte planifikuar më parë, e jo spontane.
Xhërmana, si një qytet me identitete të ndryshme, u shndërrua në një arenë kaosi, i cili u përhap edhe në Sahnaia dhe përfundoi me përleshje të ashpra.
Qëndrimi i qeverisë siriane dhe masat e saj
Forcat qeveritare e kuptuan herët se po përpiqeshin ta tërhiqnin në përleshje të drejtpërdrejta, ndaj ndaluan grupet e lidhura me regjimin, por që nuk ishin zyrtarisht nën kontrollin e tij, nga përshkallëzimi. Ato rrethuan grupet e armatosura dhe ndanë zonat ku ishin të vendosur. Këto grupe nuk ishin vetëm nga druzët – shumë druzë në Xhërmana ishin besnikë ndaj sigurisë shtetërore, madje disa ishin të punësuar atje – por kishte edhe ish-milicitë të regjimit, si Mbrojtja Kombëtare, që krijuan kaos.
Qeveria arriti të ndalojë mbërritjen e përforcimeve nga Suvejda në drejtim të Damaskut, dhe të përfundonte përleshjet e tjera në Suvejda midis grupeve beduine dhe forcave të armatosura.
Po ashtu, autoritetet siriane menaxhuan opinionin publik duke u mbështetur te figura me autoritet si pleqtë e Suvejdas, të cilët e paraqitën sheikun Hikmet Al-Hijri si nxitës të ndërhyrjes së jashtme.
Në fakt, qeveria siriane tregoi qartë se këto zhvillime nuk ishin të rastësishme, por të planifikuara, dhe madje vetë nxitësit e kaosit u zbuluan nga mënyra se si vepruan.
Çfarë duan armiqtë e Sirisë dhe qeverisë së saj?
Ata kërkojnë një Siri të ndarë në zona të veçanta kontrolli (kantone), me një qendër të dobët dhe pa kapacitete ushtarake, të shkatërruar nga sanksionet – një skenar që Izraeli e dëshiron. Qeveria e Netanyahut nuk ka problem të përputhë politikat e saj në Siri me ato të Iranit, sepse e di që aleatët e Tel Avivit që nxisin kaosin janë shpesh edhe aleatët e Teheranit, të cilët, megjithatë, përpiqen të mbajnë Iranin jashtë Sirisë.
Izraeli, nga ana tjetër, përpiqet të dobësojë autoritetin e qeverisë siriane, duke e vënë në provë përballë kaosit ndërsa komuniteti ndërkombëtar vëzhgon respektimin e të drejtave të njeriut dhe mbrojtjen e pakicave. Sipas Tel Avivit, sa më shumë presion ndaj Damaskut, aq më shumë përfitime mund të arrijë në negociata – ose të paktën të shtyjë ato.
Por, udhëheqja siriane zakonisht i kalon këto prova dhe përfiton: forcon kohezionin e brendshëm dhe zbulon kundërshtarët. Siç thuhet: “Goditja që nuk të vret, të forcon.”
Nga: Vail Alvan – Studiues i specializuar në çështjet siriane
*Pikëpamjet e shprehura në artikull nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht pozicionin editorial të Al Jazeera.
Marrë nga Al-Jezeera
