Sistemi i mbrojtjes ajrore izraelite përpiqet të ndalojë një sulm raketor iranian mbi Tel Aviv (Associated Press)
Në një përshkallëzim të paparë më parë, Irani lëshoi rreth 400 raketa dhe qindra dronë mbi Izraelin, si përgjigje ndaj sulmeve ajrore izraelite që shkaktuan vdekjen e mbi 240 personave në Iran, përfshirë gra dhe fëmijë.
Megjithëse sistemet e mbrojtjes ajrore izraelite, me në krye “Kupolën e Hekurt”, janë të njohura për efektivitetin e tyre, disa nga raketat iraniane arritën të depërtojnë në këto mbrojtje, gjë që ka ngritur pyetje serioze rreth efikasitetit të tyre ndaj kërcënimeve të avancuara.
Sulmet ajrore izraelite ndaj Iranit në orët e para të së premtes u pasuan nga një valë goditjesh hakmarrëse iraniane, ku disa raketa balistike iraniane kaluan mbrojtjen ajrore izraelite dhe goditën objektiva të rëndësishëm.
Si rezultat i këtyre sulmeve, mbi 240 persona humbën jetën në Iran, përfshirë 70 gra dhe fëmijë. Irani u kundërpërgjigj me rreth 400 raketa dhe qindra dronë, duke shkaktuar të paktën 24 viktima në Izrael, plagosjen e qindra të tjerëve dhe detyrimin e banorëve për të kërkuar strehim në bunkerë.
Disa nga goditjet iraniane prekën zona të banuara në qendër të Izraelit, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme. Edhe selia ushtarake e fortifikuar në Tel Aviv (Kiryah) u vu në shënjestër, megjithëse dëmet atje ishin të kufizuara.
Të martën, Irani deklaroi se kishte goditur një qendër të inteligjencës ushtarake dhe një qendër të planifikimit operativ të shërbimit izraelit të inteligjencës, Mossad. Kjo tregon për një depërtim të sistemit të avancuar izraelit të mbrojtjes ajrore, i cili konsiderohet një nga më të zhvilluarit në botë.
Në vitet e fundit, Izraeli ka qenë në gjendje të ndalojë shumicën e sulmeve ajrore falë sistemeve të tij të mbrojtjes, me “Kupolën e Hekurt” në qendër.
⸻
Çfarë është “Kupola e Hekurt”?
Megjithëse “Kupola e Hekurt” konsiderohet bërthama e mbrojtjes ajrore izraelite, ajo përfaqëson vetëm shtresën më të ulët të një sistemi mbrojtës shumë-shtresor, sipas Alex Gatopoulos, redaktor i çështjeve të mbrojtjes në Al Jazeera.
Ky sistem detekton raketat ose predhat që afrohen, përcakton trajektoren e tyre dhe më pas i intercepton ato. Izraeli pretendon se norma e suksesit është 90%. Ky sistem hyri në përdorim në vitin 2011, pasi u zhvillua për të përballuar raketat e Hezbollahut në luftën e vitit 2006.
Kupola është krijuar për të interceptuar raketat me rreze të shkurtër, të cilat sistemet më të mëdha nuk mund t’i zbulojnë në kohë.
Përveç Kupolës së Hekurt, Izraeli zotëron sistemin “Barak-8” për raketat me rreze të mesme, “David’s Sling” për raketa me rreze të mesme dhe të gjatë, si dhe sistemin “THAAD” për raketat balistike me të gjitha rrezet.
⸻
Si e mbron veten Izraeli nga raketat iraniane?
Izraeli përdor sistemet “Arrow-2” dhe “Arrow-3” për të interceptuar raketat me rreze të gjatë, si ato që lëshoi Irani së fundmi. Këto sisteme janë ndërtuar në bashkëpunim mes Boeing-ut amerikan dhe industrisë ajrore izraelite.
Gjithashtu, Izraeli mbështetet në avionë luftarakë dhe helikopterë për të interceptuar dronët.
⸻
Si funksionojnë sistemet e mbrojtjes ajrore?
Sistemet e mbrojtjes ajrore përbëhen nga tre komponentë: radarë, qendra komanduese dhe platforma lëshimi me raketa interceptuese.
Radari detekton raketat në ardhje dhe njofton qendrën e komandës për të identifikuar objektivat që duhen interceptuar. Zakonisht, për çdo raketë armike lëshohen dy raketa interceptuese.
Megjithatë, këto sisteme kanë një numër të kufizuar raketash interceptuese, dhe numri i tyre i saktë nuk është i njohur për publikun.
⸻
A i depërtoi Irani mbrojtjet izraelite?
Një zyrtar ushtarak izraelit deklaroi të shtunën se norma e suksesit të mbrojtjes ishte mes 80 dhe 90%, duke pranuar se nuk ekziston ndonjë sistem perfekt. Kjo do të thotë se disa raketa iraniane arritën të kalojnë mbrojtjen izraelite.
⸻
Si arriti Irani të depërtojë?
Megjithëse nuk ka ende një konfirmim të saktë se si raketat iraniane arritën të kalonin mbrojtjen, ekzistojnë disa hipoteza:
• Shterimi i raketave interceptuese: Irani mund të ketë synuar të shterojë rezervat e raketave mbrojtëse izraelite duke lëshuar një breshëri të dendur raketash dhe dronësh, përtej kapaciteteve të sistemit për t’u përballur njëkohësisht.
• Raketa hipersonike: Irani zotëron raketa hipersonike si “Fattah-2”, të cilat mund të manovrojnë me shpejtësi që kalon pesëfishin e shpejtësisë së zërit, duke e bërë shumë të vështirë zbulimin e tyre nga radarët.
• Raketa lundruese: Si p.sh. raketa “Hoveizeh”, që fluturon në lartësi të ulët dhe në trajektore të paparashikueshme, gjë që e bën shumë të vështirë zbulimin dhe interceptimin e saj.
• Përdorimi i karremave dhe mashtrimit: Duke lëshuar objektiva false që duken si kërcënime në radar, duke shteruar kështu raketat interceptuese përpara se të mbërrijnë sulmet e vërteta.
• Teknologji për pengimin e radarëve: Disa raketa janë të pajisura me teknologji që i bëjnë të padukshme ndaj radarëve.
⸻
A mund të mbarojnë raketat për të dyja palët?
Situata aktuale përshkruhet si një “luftë konsumimi”, ku Izraeli mund të përballet me vështirësi për të ruajtur rezervat e tij të raketave interceptuese, sidomos nëse sulmet vazhdojnë me të njëjtin intensitet. Nga ana tjetër, kapaciteti i Iranit për të vazhduar lëshimin e këtij numri të madh raketash mbetet i panjohur.
⸻
Burimi: Al Jazeera
