📊 2.46 trilionë dollarë ky është niveli rekord që kanë arritur shpenzimet ushtarake globale në vitin 2024, sipas raporteve më të fundit të Institutit Ndërkombëtar të Stokholmit për Kërkime mbi Paqen (SIPRI) dhe Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS).
🔺 Rritja prej 7.4% në krahasim me vitin 2023 tejkalon rritjet e viteve të mëparshme: 6.5% në 2023 dhe 3.5% në 2022.
📌 Ukraina në qendër të ndryshimeve:
🔸 Ukraina zuri vendin e tetë në botë për nga shpenzimet ushtarake në vitin 2024.
🔸 Shpenzoi 64.7 miliardë dollarë, shifër që afrohet me atë të Francës, por mbetet pas Mbretërisë së Bashkuar dhe Gjermanisë.
📈 Në krahasim me vitin 2020, kjo përfaqëson një rritje kolosale prej 838%, duke reflektuar një transformim rrënjësor në prioritetet e saj mbrojtëse si pasojë e luftës së zgjatur me Rusinë.
📌 Rusia në vendin e tretë:
🇷🇺 Shpenzimet ushtarake të Rusisë arritën në 149 miliardë dollarë, një rritje e vazhdueshme që pasqyron përmasat e përfshirjes së saj në Ukrainë dhe në fronte të tjera gjeopolitike.
📌 NATO dhe dominimi ushtarak:
🛡️ Shuma e përgjithshme e shpenzimeve ushtarake të vendeve anëtare të NATO-s arriti në 1.5 trilionë dollarë, që përbën 55% të totalit global.
🔎 Ky numër tregon një epërsi të dukshme të Perëndimit në aspektin sasior, ndonëse sfidat nga Rusia, Kina dhe Lindja e Mesme janë në rritje.
📌 Evropa: kontribuuesja më e madhe në rritje:
🌍 Shpenzimet ushtarake në Evropë – përfshirë edhe Rusinë – u rritën me 17%, duke arritur në 693 miliardë dollarë dhe duke kontribuar në mënyrë të ndjeshme në rritjen globale.
💡 Kjo rritje pasqyron dinamikat e luftës në Ukrainë dhe frikën e shtuar të evropianëve nga kërcënimet ndaj sigurisë.
📌 Shpenzimet ndaj PBB-së globale:
📈 Mesatarja e shpenzimeve ushtarake globale u rrit në 1.9% të Prodhimit të Brendshëm Bruto global në vitin 2024, krahasuar me 1.8% në 2023 dhe 1.6% në 2022. Kjo tregon se armatimi është bërë një prioritet i lartë në agjendat shtetërore.
📍 Çfarë tregojnë këto shifra?
1. Militarizimi i botës po rritet me ritme të paprecedentë, i nxitur nga konflikte të drejtpërdrejta (Ukrainë, Gaza, Deti i Kuq) dhe tensione gjeopolitike në rritje.
2. Shpenzimet për mbrojtjen nuk janë më luks, por janë kthyer në një zgjedhje strategjike, të diktuar nga realitetet në terren dhe nga pasiguritë në rritje.
3. Ngjitja e Ukrainës në mesin e tetë vendeve më të mëdha për shpenzime ushtarake tregon për një rishpërndarje të dukshme të fuqisë dhe ndikimit ndërkombëtar.
4. Dominimi i NATO-s në shifra mbetet i padiskutueshëm, por efektiviteti operacional dhe surprizat nga forcat jokonvencionale si rezistenca në Gaza apo Houthit në Jemen ngrejnë pikëpyetje serioze mbi cilësinë e këtij shpenzimi dhe vlerën reale të tij.
Nga Rami Ebu Zubejde
