Pa dyshim, po jetojmë në një mjedis ku jo vetëm që distancat po shkurtohen dhe komunikimi po bëhet gjithnjë e më i shpejtë, por edhe struktura sociale e shoqërisë, si dhe dimensionet morale dhe etike, po dobësohen, ndërsa mjetet e shkatërrimit në masë po bëhen gjithnjë e më të fuqishme. Sfida globale, pra, është: të promovohet harmonia dhe integrimi global; të nxitet zhvillimi i të gjitha shoqërive me qëllim që të eliminohet varfëria, të minimizohet papunësia dhe të reduktohen pabarazitë në të ardhura dhe pasuri, të minimizohet kriminaliteti, tensionet dhe ndjenja e shkëputjes sociale, si dhe të promovohet harmonia në familje dhe në shoqëri.
Funksionimi efektiv dhe i harmonizuar i të gjitha institucioneve njerëzore është i domosdoshëm – ndër më të rëndësishmet janë tregu, familja, shoqëria dhe qeveria. Të gjitha këto institucione janë të ndërlidhura ngushtë dhe nuk funksionojnë në mënyrë të izoluar nga njëra-tjetra. Asnjë prej tyre nuk mund të funksionojë në mënyrë të plotë dhe të qëndrueshme vetëm mbi bazën e interesit vetjak. Shërbimi ndaj interesit vetjak është i nevojshëm për të rritur efikasitetin, por edhe sakrifica është e domosdoshme për të arritur drejtësi dhe barazi, krahas efikasitetit. Prandaj, interesi vetjak duhet të shoqërohet me interesin shoqëror. Sa i përket pyetjes pse një person racional do të ishte i gatshëm të bëjë një sakrificë për të shërbyer interesit shoqëror, përgjigjja qëndron në krijimin e mekanizmave të nxitjes dhe parandalimit, si dhe në futjen e një dimensioni moral dhe përgjegjshmërie globale. Zbutja e varfërisë nuk duhet parë si një akt bamirësie nga të pasurit për të varfrit, por si një investim në fusha ku të varfrit mund të përfshihen në treg dhe të bëhen pjesë aktive e zhvillimit ekonomik.
Prandaj është jashtëzakonisht e nevojshme të krijohet një atmosferë e një fshati global me mirëkuptim të ndërsjellë dhe me më shumë paqe, harmoni dhe bashkëpunim: mungesa e një atmosfere të tillë mund të çojë në përplasje të qytetërimeve. Siç thotë Gerhard Schröder, “detyrat me të cilat përballemi kërkojnë një sistem të fortë shumëpalësh të bazuar në sundimin e ligjit dhe jo në idenë e mbijetesës së më të fortit”. Mirëqenia e të gjitha kombeve varet nga një globalizim i tillë. Ajo që duhet theksuar është se integrimi ekonomik, social dhe politik pa drejtësi shoqëruese, ndihmë të ndërsjellë dhe bashkëpunim nuk do ta integrojë njerëzimin.
Globalizimi aktual i udhëhequr nga korporatat multinacionale, ndërsa thekson integrimin ekonomik, nuk e thekson drejtësinë. Nuk mund të mos bihet dakord me atë që tha Nelson Mandela në samitin “Bridging the Divide” në vitin 2006 të organizuar nga India Today: “më shqetëson fakti që bota jonë po bëhet një fshat global vetëm për shkëmbimin e mallrave dhe informacionit – jo si një vend strehimi, jetese, sigurie dhe dinjiteti për të gjithë ata që jetojnë në të”.
Një sistem ekonomik i drejtë kërkon rritje të prodhimit dhe eksporteve nga vendet në zhvillim, së bashku me të njëjtën gjë nga vendet e industrializuara. Kjo është e nevojshme për të reduktuar papunësinë dhe varfërinë në vendet në zhvillim. Aftësia e vendeve në zhvillim nuk mund të rritet derisa të hiqen të gjitha pengesat në rrugën e kapacitetit të tyre prodhues. Nevojiten zhvillimi i burimeve njerëzore, infrastrukturës dhe qasja në teknologji për të arritur këtë qëllim. Vendet e zhvilluara duhet t’i ndihmojnë vendet në zhvillim përmes transferimit të teknologjisë dhe asistencës teknike. Kjo do të jetë e dobishme edhe për vetë vendet e pasura, pasi një rritje më e lartë ekonomike në mbarë botën do të jetë gjithashtu në dobi të tyre. Ekonomistët vërejnë se një barazi më e madhe (në mundësi, jo në rezultate) nënkupton një funksionim më efikas të ekonomisë, ulje të konflikteve, rritje të besimit dhe përmirësim të institucioneve, me përfitime dinamike për investimet dhe rritjen ekonomike. Duke supozuar se këto “përfitime dinamike” shpërblejnë kombet që i kushtojnë më shumë vëmendje pabarazisë, atëherë kjo do të shndërrohej në një prirje vetë-forcuese.
Nëpërmjet procesit të globalizimit, bota duhet të ecë drejt krijimit të një fshati universal, duke ruajtur njëkohësisht larminë e saj kulturore. Larmia është bukuria e jetës dhe një pasuri e madhe njerëzore. Çdo përpjekje nga një grup dominues për të imponuar një kulturë të caktuar mbi pjesën tjetër të botës do të krijojë probleme për gjithë njerëzimin. Ajo që na nevojitet në të vërtetë është një fytyrë njerëzore e globalizimit.
Khalid Rahman
