Për çka do flasim sot
Biseda jonë sot është një hadith që zgjon mall në zemra dhe nxjerr lot nga sytë. Është një hadith për një mall të çmuar dhe një thesar të madh për atë që ka ruajtur tek Allahu vepra të mira e të qëndrueshme.
Biseda jonë është për mallin e Allahut dhe për kulmin e shpresave të besimtarëve e të njerëzve të devotshëm. Është fjala për një vend madhështor, me shtëpi, pallate, banesa dhe qëndrime të përhershme.
Lumenjtë e tij rrjedhin me begati, kurse pallatet e tij janë të larta. Ne flasim për përshkrimin e këtij malli, që njerëzit të nxiten ta “blejnë” atë me vepra të mira. Por si mund të përshkruhet plotësisht një vend të cilin Allahu e ka mbjellë me Dorën e Tij, e ka bërë vendbanim për të dashurit e Tij, e ka mbushur me mëshirën, nderimin dhe kënaqësinë e Tij, e ka cilësuar begatinë e tij si fitore të madhe dhe sundimin e tij si mbretëri të madhe?
Allahu në të ka vendosur çdo të mirë, e ka pastruar nga çdo mangësi, sëmundje dhe e metë.
Nëse pyet për tokën dhe dheun e tij, ato janë misk dhe shafran.
Nëse pyet për tavanin e tij, ai është Arshi i të Gjithëmëshirshmit.
Nëse pyet për llaçin e tij, ai është misk i pastër.
Nëse pyet për guralecët e tij, ata janë margaritarë dhe xhevahire.
Nëse pyet për ndërtimin e tij, ai është me tulla prej argjendi dhe tulla prej ari, jo prej druri.
Nëse pyet për pemët e tij, nuk ka pemë në të veçse trungu i saj është prej ari.
Po flasim për Xhenetin, vendbanimin e nderimit dhe të mirësisë. Allahu na bëftë mua dhe ju prej banorëve të tij, pa llogari dhe pa dënim paraprak.
Xheneti është shpërblimi i madh dhe mirësia e bollshme që Allahu e ka përgatitur për miqtë e Tij dhe për njerëzit e bindur ndaj Tij. Ai është begati e plotë, pa mangësi që ta cenojë dhe pa shqetësim që t’ia turbullonte kënaqësinë.
Ajo që Allahu dhe Pejgamberi ﷺ na kanë treguar për Xhenetin e mahnit mendjen, sepse mendja nuk arrin ta përfytyrojë dhe as ta përfshijë madhështinë e atij shpërblimi.
Allahu i Lartësuar thotë në hadith kudsij:
قال اللهُ: أعدَدتُ لعِبادي الصَّالِحينَ ما لا عَينٌ رَأت، ولا أُذُنٌ سَمِعَت، ولا خَطَرَ على قَلبِ بَشَرٍ، فاقرَؤوا إن شِئتُم {فلا تَعلَمُ نَفسٌ ما أُخفيَ لهم مِن قُرَّةِ أعيُنٍ} [السجدة: 17].
“Për robërit e Mi të mirë kam përgatitur atë që asnjë sy nuk e ka parë, asnjë vesh nuk e ka dëgjuar dhe që nuk i ka shkuar ndër mend asnjë njeriu.”
Pastaj Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Nëse dëshironi, lexoni:
‘Askush nuk e di çfarë kënaqësie për sytë u është fshehur atyre, si shpërblim për atë që kanë vepruar.’” (Es-Sexhde, 17) (Buhariu, nr. 3244).
Madhështia e këtyre begative kuptohet kur krahasohen me kënaqësitë e dynjasë. Kënaqësitë e kësaj bote, krahas begative të Ahiretit, janë të pavlera dhe nuk kanë asnjë peshë.
Në Sahihun e Imam Buhariut transmetohet nga Sehl ibën Sa’di رضي الله عنه se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
ولَقابُ قَوسِ أحَدِكُم مِنَ الجَنَّةِ، أو مَوضِعُ قِيدٍ -يَعني سَوطَه- خَيرٌ مِنَ الدُّنيا وما فيها
“Një vend sa hapësira e një kamxhiku në Xhenet është më i mirë se dynjaja dhe gjithçka që gjendet në të.” (Buhariu, nr. 2796).
Prandaj, hyrja në Xhenet dhe shpëtimi nga Zjarri janë, sipas gjykimit dhe caktimit të Allahut, shpëtimi i madh dhe fitorja e madhe. Allahu i Madhëruar thotë:
كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۖ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدْخِلَ ٱلْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَـٰعُ ٱلْغُرُورِ ١٨٥
“Çdo shpirt do ta shijojë vdekjen. Shpërblimet tuaja do t’ju jepen të plota në Ditën e Kiametit. Kush largohet nga Zjarri dhe futet në Xhenet, ai ka shpëtuar. Jeta e kësaj bote nuk është tjetër veçse kënaqësi mashtruese.” (Ali Imran, 185)
Është vërtetuar në hadithet e sakta se, kur qëndrimi në Ditën e Gjykimit u zgjatet besimtarëve, ata u kërkojnë pejgamberëve që të kërkojnë hapjen e derës së Xhenetit për ta. Secili prej tyre tërhiqet dhe thotë: “Nuk jam për këtë.” Derisa çështja arrin te Pejgamberi ynë Muhammedi ﷺ, i cili ndërmjetëson dhe ndërmjetësimi i tij pranohet.
Në Sahihun e Imam Muslimit, nga Hudhejfe ibën el-Jemani dhe Ebu Hurejra رضي الله عنهما, transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((يجمع الله تبارك وتعالى الناس، فيقوم المؤمنون، حتى تزلف لهم الجنة، فيأتون آدم، فيقولون: يا أبانا، استفتح لنا الجنة، فيقول: وهل أخرجكم من الجنة إلا خطيئة أبيكم، لست بصاحب ذلك..)).
“Allahu i Madhëruar i mbledh njerëzit. Pastaj besimtarët ngrihen, derisa Xheneti u afrohet. Ata shkojnë te Ademi dhe i thonë: ‘O babai ynë, kërko që të na hapet Xheneti!’ Ai u thotë: ‘A nuk ju nxori nga Xheneti veçse gabimi i babait tuaj? Unë nuk jam për këtë…’”
Në hadith përmendet se pejgamberët ia kalojnë njëri-tjetrit këtë çështje, derisa njerëzit shkojnë te Muhammedi ﷺ dhe atyre u hapet dera e Xhenetit.
Pasi besimtarët e kalojnë Siratin, ata ndalen në një urë ndërmjet Xhenetit dhe Zjarrit. Aty pastrohen dhe përpunohen, duke u larë hesapet mes tyre për padrejtësitë që kanë pasur në dynja. Kur të pastrohen, hyjnë në Xhenet të pastër, të mirë dhe pa pasur askush kërkesë ndaj tjetrit.
Në Sahihun e Imam Buhariut, nga Ebu Seid el-Hudriu رضي الله عنه, transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((يخلص المؤمنون من النار، فيحبسون على قنطرة بين الجنة والنار، فيقتص لبعضهم من بعض مظالم كانت بينهم في الدنيا، حتى إذا هذبوا ونقوا أذن لهم في دخول الجنة، فو الذي نفس محمد بيده لأحدهم أهدى بمنزله في الجنة منه بمنزله كان في الدنيا))
“Besimtarët shpëtojnë nga Zjarri, pastaj ndalen në një urë mes Xhenetit dhe Zjarrit. Aty u merren të drejtat njëri-tjetrit për padrejtësitë që kanë pasur në dynja. Kur të pastrohen dhe të dëliren, atyre u lejohet hyrja në Xhenet. Pasha Atë në Dorën e të Cilit është shpirti i Muhammedit, secili prej tyre do ta njohë banesën e tij në Xhenet më mirë sesa e njihte banesën e tij në dynja.”
Pejgamberi ynë Muhammedi ﷺ është i pari që do të kërkojë hapjen e Xhenetit. Ai është i pari që do të hyjë në të, ndërsa umeti i tij është umeti i parë që do të hyjë në Xhenet.
Në Sahihun e Muslimit transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((آتي باب الجنة يوم القيامة فأستفتح فيقول الخازن: من أنت؟ فأقول: محمد فيقول: بك أمرت أن لا أفتح لأحد قبلك)).
“Do të shkoj te dera e Xhenetit në Ditën e Kiametit dhe do të kërkoj që të hapet. Rojtari do të thotë: ‘Kush je ti?’ Unë do të them: ‘Muhammed.’ Ai do të thotë: ‘Për ty jam urdhëruar që të mos ia hap askujt para teje.’”
Në Sahihajn, nga Ebu Hurejra رضي الله عنه, transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
«نَحنُ الآخِرونَ الأوَّلونَ يَومَ القيامةِ، ونَحنُ أوَّلُ مَن يَدخُلُ الجَنَّةَ، بَيْدَ أنَّهم أوتوا الكِتابَ مِن قَبلِنا، وأوتيناه مِن بَعدِهم، فاختَلَفوا، فهَدانا اللهُ لما اختَلَفوا فيه مِنَ الحَقِّ، فهذا يَومُهمُ الذي اختَلَفوا فيه، هَدانا اللهُ له، قال: يَومُ الجُمُعةِ، فاليَومَ لَنا، وغَدًا لليَهودِ، وبَعدَ غَدٍ للنَّصارى.»
“Ne jemi të fundit në këtë botë, por të parët në Ditën e Kiametit; dhe ne do të jemi të parët që do të hyjmë në Xhenet. Ata e morën Librin para nesh, ndërsa ne e morëm pas tyre. Mirëpo, ata kundërshtuan mes vete për të vërtetën që u ishte dhënë, kurse Allahu na udhëzoi tek e vërteta për të cilën ata u përçanë. Kjo është dita e tyre për të cilën ata kundërshtuan, ndërsa Allahu na udhëzoi tek ajo.”
Pejgamberi ﷺ tha:
“Ajo është dita e xhuma. Sot është dita jonë, nesër është dita e hebrenjve, ndërsa pasnesër është dita e të krishterëve.”
(Sahih Muslim, nr. 855; Sahih el-Buhari, nr. 876).
Grupi i parë që do të hyjë nga ky umet në Xhenet do të jenë njerëzit me besim të lartë, devotshmëri, vepra të mira dhe qëndrueshmëri në fenë e drejtë. Ata do të hyjnë në një rresht të vetëm; i pari prej tyre nuk do të hyjë derisa të hyjë edhe i fundit. Fytyrat e tyre do të jenë si hëna e plotë.
Nga Ebu Hurejra رضي الله عنه transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((أول زمرة تلج الجنة صورتهم على صورة القمر ليلة البدر، لا يبصقون فيها ولا يمتخطون، ولا يتغوطون، آنيتهم فيها الذهب، أمشاطهم من الذهب والفضة، ومجامرهم الأَلُوَّة، ورشحهم المسك، ولكل واحد منهم زوجتان يرى مخ سوقهما من وراء اللحم من الحسن، لا اختلاف بينهم ولا تباغض، قلوبهم قلب رجل واحد، يسبحون الله بكرة وعشياً)).
“Grupi i parë që do të hyjë në Xhenet do të ketë pamjen e hënës në natën e plotë. Ata nuk do të pështyjnë, nuk do të fryjnë hundët dhe nuk do të kryejnë nevojat. Enët e tyre do të jenë prej ari, krehërat e tyre prej ari dhe argjendi, temjanicet e tyre do të jenë prej drurit aromatik, ndërsa djersa e tyre do të jetë misk. Secili prej tyre do të ketë dy bashkëshorte, aq të bukura sa palca e kërcirit të tyre do të shihet përtej mishit. Mes tyre nuk do të ketë mospajtim dhe as urrejtje; zemrat e tyre do të jenë si zemra e një njeriu të vetëm. Ata do ta madhërojnë Allahun mëngjes e mbrëmje.”
Gjithashtu, Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((ليدخلن الجنة من أمتي سبعون ألفاً أو سبعمائة ألف لا يدخل أولهم حتى يدخل آخرهم، وجوههم على صورة القمر ليلة البدر)).
“Nga umeti im do të hyjnë në Xhenet shtatëdhjetë mijë ose shtatëqind mijë njerëz. I pari i tyre nuk do të hyjë derisa të hyjë edhe i fundit. Fytyrat e tyre do të jenë si hëna e plotë.”
Në Sahihun e Muslimit, nga Abdullah ibën Amri رضي الله عنه, transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((إن فقراء المهاجرين يسبقون الأغنياء يوم القيامة إلى الجنة بأربعين خريفاً)).
“Të varfrit muhaxhirë do t’i paraprijnë të pasurve në hyrjen në Xhenet për dyzet vjet.”
Në një transmetim tjetër thuhet:
((فقراء المهاجرين يدخلون الجنة قبل أغنيائهم بخمسمائة سنة)).
“Të varfrit muhaxhirë do të hyjnë në Xhenet pesëqind vjet para të pasurve të tyre.”
Të pasurit janë ata myslimanë që kanë pasuri. Dallimi mes dy transmetimeve është shpjeguar duke thënë se të varfrit dhe të pasurit nuk janë të njëjtë në gradë. Disa prej të varfërve hyjnë shumë më herët, ndërsa disa prej të pasurve hyjnë shumë më vonë. Kështu, periudha prej pesëqind vjetësh mund të jetë ndërmjet të varfrit të parë që hyn dhe të pasurit të fundit që hyn, ndërsa dyzet vjet ndërmjet të varfrit të fundit dhe të pasurit të parë.
Imam Ali ibën Husejn ibën Ali ibën Ebi Talibi رضي الله عنهم ka thënë:
لا تَأْسَفَنَّ على الدُّنْيَا وما فِيْهَا
فَالْمَوْتُ لاَ شَكَّ يُفْنِيْنَا ويُفْنِيْهَا
ومَنْ يَكُنْ هَمُّهُ الدُّنْيَا لِيَجْمَعَهَا
فَسَوْفَ يَوْمًا على رَغْمٍ يُخَلِّيْهَا
لاَ تَشْبَعُ النَّفْسُ مِنْ دُنْيَا تُجَمِّعُها
بُلَغَةٌ مِنْ قِوَامِ الْعَيْشِ تَكْفِيْهَا
إِعْمَلْ لِدَارِ الْبَقَا رِضْوَانُ خَازِنُهَا
الْجَارُ أحمَدُ والرَّحْمنُ بَانِيْهَا
أَرْضٌ لَهَا ذَهَبٌ والمِسْكُ طِيْنَتُهَا
والزَّعْفَرانُ حَشِيْشٌ نَّابِتٌ فِيْهَا
أَنْهَارُهَا لَبَنٌ مَّحْضٌ ومِنْ عَسَلٍ
والخَمْرُ يَجْرِي رَحِيْقًا في مَجَارِيْهَا
والطَّيْرُ تَجْرِي على الأَغْصَانِ عَاكِفَةً
تُسَبِّحُ الله جَهْرًا في مَغَانِيْهَا
مَنْ يَشْتَرِي قُبَّةً في العَدْنِ عَالِيةً
في ظِلِّ طُوْبَى رَفِيْعَاتٍ مَبَانِيْها
دَلاَّلُها المُصْطَفَى والله بَائِعُها
وجُبْرَئِيْلُ يُنَادِي في نَوَاحِيْهَا
مَنْ يَشْتَرِيْ الدّارَ في الفِرْدَوْسِ يَعْمُرَها
بِرَكْعَةٍ في ظَلاَمِ اللّيْلِ يُخْفِيْهَا
أَوْ سَدَّ جَوْعَةِ مِسْكِينٍ بِشِبْعَتِهِ
في يَوْمِ مَسْغَبَةٍ عَمَّ الغَلاَ فِيْهَا
النَّفْسُ تَطْمَعُ في الدُّنْيَا وقَدْ عَلِمَتْ
أَنْ السَّلاَمَةَ مِنْهَا تَرْكُ مَا فِيْهَا
Mos u pikëllo për dynjanë dhe për atë që gjendet në të,
sepse vdekja, pa dyshim, do të na shkatërrojë neve dhe atë.
Kush e ka brengë dynjanë që ta grumbullojë, një ditë, edhe pa dëshirën e tij, do ta lërë atë.
Shpirti nuk ngopet me dynjanë që e grumbullon; për jetesë mjafton një furnizim i thjeshtë.
Puno për vendbanimin e përhershëm, rojtari i të cilit është Ridvani, fqinji i tij është Ahmedi ﷺ, ndërsa Ndërtuesi i tij është i Gjithëmëshirshmi.
Toka e tij është ar, balta e tij është misk, ndërsa shafrani është bari që mbin në të.
Lumenjtë e tij janë qumësht i pastër dhe mjaltë, ndërsa pija e pastër rrjedh nëpër lumenjtë e tij.
Zogjtë qëndrojnë mbi degë, duke e madhëruar Allahun haptazi në vendbanimet e tij.
Kush e blen një kupolë të lartë në Adn, nën hijen e Tubasë, me ndërtesa të larta?
Ndërmjetësi i saj është i Zgjedhuri ﷺ, Allahu është Dhuruesi i saj,
ndërsa Xhibrili thërret në anët e saj:
Kush e blen shtëpinë në Firdeus për ta banuar, me një rekat në errësirën e natës që e fal fshehurazi?
Ose duke e ngopur një të varfër të uritur, në një ditë zie buke, kur shtrenjtësia është përhapur kudo?
Shpirti lakmon dynjanë, ndonëse e di se shpëtimi prej saj është të heqësh dorë nga ajo që gjendet në të.
Mëkatarët besimtarë dhe dalja e tyre nga Zjarri
Sa u përket besimtarëve mëkatarë, çështja e tyre është ndryshe. Disa prej tyre do të dalin nga Zjarri dhe do të hyjnë në Xhenet përmes ndërmjetësimit.
Në Sahihun e Muslimit, nga Ebu Seid el-Hudriu رضي الله عنه, transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((أما أهل النار الذين هم أهلها فإنهم لا يموتون فيها ولا يحيون، ولكن ناس أصابتهم النار بذنوبهم (أو قال: بخطاياهم) فأماتهم إماتة، حتى إذا كانوا فحماً، أذن بالشفاعة فجيء بهم ضبائر ضبائر، فبثوا على أنهار الجنة، ثم قيل: يا أهل الجنة أفيضوا عليهم، فينبتون نبات الحبة تكون في حميل السيل)).
“Sa për banorët e Zjarrit që janë banorë të përhershëm të tij, ata nuk do të vdesin në të dhe as nuk do të jetojnë. Por disa njerëz do t’i godasë Zjarri për shkak të gjynaheve ose gabimeve të tyre, dhe Allahu do t’i bëjë të vdesin një vdekje. Kur të bëhen qymyr, do të lejohet ndërmjetësimi. Ata do të sillen grupe-grupe dhe do të shpërndahen mbi lumenjtë e Xhenetit. Pastaj do t’u thuhet banorëve të Xhenetit: ‘Hidhni ujë mbi ta!’ Atëherë ata do të mbijnë si fara që mbin në tokën e sjellë nga përroi.”
Në një hadith tjetër, Xhabir ibën Abdullahu رضي الله عنه transmeton se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((إن أقواماً يخرجون من النار يحترقون فيها، إلا دارات وجوههم، حتى يدخلون الجنة)).
“Disa njerëz do të dalin nga Zjarri pasi të jenë djegur në të, përveç shenjave rreth fytyrave të tyre, derisa të hyjnë në Xhenet.”
Këta njerëz që dalin nga Zjarri dhe hyjnë në Xhenet, banorët e Xhenetit do t’i quajnë xhehennemlinj; pra, ata që kanë kaluar nëpër Xhehenem.
Në Sahihun e Buhariut, nga عمران بن حصين رضي الله عنه transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((يخرج قوم من النار بشفاعة محمد – صلى الله عليه وسلم -، فيدخلون الجنة، يسمون الجهنميين)).
“Disa njerëz do të dalin nga Zjarri me ndërmjetësimin e Muhammedit ﷺ dhe do të hyjnë në Xhenet. Ata do të quhen xhehennemlinj.”
Në disa hadithe përmendet se Allahu do të nxjerrë nga Zjarri atë që ka në zemër peshën e një dinari, gjysmë dinari ose edhe peshën e një grimce besimi. Madje, do të nxirren njerëz që nuk kanë bërë asnjë vepër të mirë, por kanë pasur bazën e besimit.
Nga Ebu Seid el-Hudriu رضي الله عنه transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
((يدخل الله أهل الجنة الجنة،يدخل من يشاء برحمته، ويدخل أهل النار النار، ثم يقول: انظروا من وجدتم في قلبه حبة من خردل من إيمان فأخرجوه)).
“Allahu do t’i fusë banorët e Xhenetit në Xhenet me mëshirën e Tij dhe do t’i fusë banorët e Zjarrit në Zjarr. Pastaj do të thotë: ‘Shikoni; kë të gjeni në zemrën e tij sa një kokërr sinapi besim, nxirreni prej Zjarrit.’” (Buhariu).
Xheneti dhe njeriu i fundit që hyn në të
Xheneti është shtëpia e Allahut dhe vendbanimi i nderimit të Tij. Ai është vendbanimi i begatisë së përhershme, të cilin Allahu i Madhëruar e ka përgatitur për robërit e Tij besimtarë dhe të devotshëm.
Në Xhenet ka begati që nuk kanë të ngjashme në këtë botë; begati që asnjë sy nuk i ka parë, asnjë vesh nuk i ka dëgjuar dhe që nuk i kanë shkuar ndër mend asnjë njeriu.
Kush e di dhe e sheh tmerrin e Mahsherit dhe dënimin e banorëve të Zjarrit në Ditën e Kiametit, pastaj fiton Xhenetin, ai e kupton madhështinë e mirësisë dhe të dhuntisë së Allahut ndaj tij.
Pejgamberi ﷺ na ka treguar për njeriun e fundit që del nga Zjarri dhe që është i fundit prej banorëve të Xhenetit që hyn në të; për bisedën që zhvillohet mes tij dhe Zotit të tij të Madhëruar, si dhe për nderimin e madh që Allahu ia jep, aq sa ai vetë nuk mund ta besojë për shkak të madhështisë së tij.
Hadithi i plotë
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
آخِرُ مَن يَدخُلُ الجَنَّةَ رَجُلٌ، فهو يَمشي مَرَّةً، ويَكبو مَرَّةً، وتَسفَعُه النَّارُ مَرَّةً، فإذا ما جاوزَها التَفَتَ إليها، فقال: تَبارَك الذي نَجَّاني مِنكِ، لقد أعطاني اللهُ شيئًا ما أعطاه أحَدًا مِنَ الأوَّلينَ والآخِرينَ، فتُرفَعُ له شَجَرةٌ، فيَقولُ: أي رَبِّ، أدنِني مِن هذه الشَّجَرةِ فلأستَظِلَّ بظِلِّها، وأشرَبَ مِن مائِها، فيَقولُ اللهُ عزَّ وجلَّ: يا ابنَ آدَمَ، لَعَلِّي إنَّ أعطَيتُكَها سَألتَني غَيرَها، فيَقولُ: لا، يا رَبِّ، ويُعاهِدُه أن لا يَسألَه غَيرَها، ورَبُّه يَعذِرُه لأنَّه يَرى ما لا صَبرَ له عليه، فيُدنيه مِنها، فيَستَظِلُّ بظِلِّها، ويَشرَبُ مِن مائِها، ثُمَّ تُرفَعُ له شَجَرةٌ هي أحسَنُ مِنَ الأولى، فيَقولُ: أي رَبِّ، أدنِني مِن هذه لأشرَبَ مِن مائِها، وأستَظِلَّ بظِلِّها، لا أسألُك غَيرَها، فيَقولُ: يا ابنَ آدَمَ، ألَم تُعاهِدْني أن لا تَسألَني غَيرَها، فيَقولُ: لَعَلِّي إن أدنَيتُك مِنها تَسألُني غَيرَها، فيُعاهِدُه أن لا يَسألَه غَيرَها، ورَبُّه يَعذِرُه لأنَّه يَرى ما لا صَبرَ له عليه، فيُدنيه مِنها فيَستَظِلُّ بظِلِّها، ويَشرَبُ مِن مائِها، ثُمَّ تُرفَعُ له شَجَرةٌ عِندَ بابِ الجَنَّةِ هي أحسَنُ مِنَ الأولَيَينِ، فيَقولُ: أي رَبِّ، أدنِني مِن هذه لأستَظِلَّ بظِلِّها، وأشرَبَ مِن مائِها، لا أسألُك غَيرَها، فيَقولُ: يا ابنَ آدَمَ، ألَم تُعاهِدْني أن لا تَسألَني غَيرَها، قال: بَلى يا رَبِّ، هذه لا أسألُك غَيرَها، ورَبُّه يَعذِرُه لأنَّه يَرى ما لا صَبرَ له عليها، فيُدنيه مِنها، فإذا أدناه مِنها فيَسمَعُ أصواتَ أهلِ الجَنَّةِ، فيَقولُ: أي رَبِّ، أدخِلنيها، فيَقولُ: يا ابنَ آدَمَ ما يَصريني مِنك؟ أيُرضيك أن أُعطيَك الدُّنيا ومِثلَها معها؟ قال: يا رَبِّ، أتَستَهزِئُ مِنِّي وأنتَ رَبُّ العالَمينَ؟ فضَحِك ابنُ مَسعودٍ، فقال: ألا تَسألوني مِمَّ أضحَكُ؟ فقالوا: مِمَّ تَضحَكُ؟ قال: هَكَذا ضَحِك رَسولُ اللهِ صلَّى اللهُ عليه وسلَّم، فقالوا: مِمَّ تَضحَكُ يا رَسولَ اللهِ؟ قال: مِن ضَحِكِ رَبِّ العالَمينَ حينَ قال: أتَستَهزِئُ مِنِّي وأنتَ رَبُّ العالَمينَ؟ فيَقولُ: إنِّي لا أستَهزِئُ مِنك، ولَكِنِّي على ما أشاءُ قادِرٌ.
المصدر : صحيح مسلم الصفحة أو الرقم: 187 | التخريج : من أفراد مسلم على البخاري
“Njeriu i fundit që do të hyjë në Xhenet është një burrë. Ai ecën një herë, rrëzohet një herë dhe një herë e përvëlon Zjarri. Kur ta kalojë atë, ai kthehet nga Zjarri dhe thotë:
‘I Bekuar qoftë Ai që më shpëtoi prej teje! Allahu më ka dhënë diçka që nuk ia ka dhënë askujt prej të parëve dhe të fundit.’
Pastaj atij i shfaqet një pemë dhe ai thotë:
‘O Zoti im! Më afro pranë kësaj peme, që të strehohem nën hijen e saj dhe të pi nga uji i saj.’
Allahu i Madhëruar i thotë:
‘O bir i Ademit! Ndoshta, nëse ta jap këtë, do të kërkosh prej Meje diçka tjetër?’
Ai thotë:
‘Jo, o Zoti im!’
Dhe i premton se nuk do të kërkojë diçka tjetër. Por Zoti i tij e arsyeton, sepse ai sheh atë që nuk mund ta durojë pa e kërkuar. Allahu e afron pranë saj, ai strehohet nën hijen e saj dhe pi nga uji i saj.
Pastaj atij i shfaqet një pemë tjetër, më e bukur se e para. Ai thotë:
‘O Zoti im! Më afro pranë kësaj, që të pi nga uji i saj dhe të strehohem nën hijen e saj. Nuk do të kërkoj prej Teje asgjë tjetër.’
Allahu i thotë:
‘O bir i Ademit! A nuk më premtove se nuk do të kërkoje prej Meje diçka tjetër?’
Ai thotë:
‘Ndoshta, nëse të afrova pranë saj, do të më kërkosh diçka tjetër.’
Pastaj ai i premton Allahut se nuk do të kërkojë më asgjë tjetër. Zoti i tij e arsyeton, sepse ai sheh atë që nuk mund ta durojë pa e kërkuar. Allahu e afron pranë saj, ai strehohet nën hijen e saj dhe pi nga uji i saj.
Pastaj atij i shfaqet një pemë pranë derës së Xhenetit, më e bukur se dy të parat. Ai thotë:
‘O Zoti im! Më afro pranë kësaj, që të strehohem nën hijen e saj dhe të pi nga uji i saj. Nuk do të kërkoj prej Teje asgjë tjetër.’
Allahu i thotë:
‘O bir i Ademit! A nuk më premtove se nuk do të kërkoje prej Meje diçka tjetër?’
Ai thotë:
‘Po, o Zoti im! Kjo është e fundit; nuk do të kërkoj prej Teje asgjë tjetër.’
Zoti i tij e arsyeton, sepse ai sheh atë që nuk mund ta durojë pa e kërkuar. Allahu e afron pranë saj. Kur e afron pranë saj, ai i dëgjon zërat e banorëve të Xhenetit. Atëherë thotë:
‘O Zoti im! Më fut në të!’
Allahu i thotë:
‘O bir i Ademit! Çfarë do të më ndalë prej kërkesave të tua? A do të të kënaqte sikur të të jepja dynjanë dhe një të tillë bashkë me të?’
Ai thotë:
‘O Zoti im! A po tallesh me mua, kur Ti je Zoti i botëve?’”
Abdullah ibën Mesudi رضي الله عنه qeshi dhe tha:
“A nuk po më pyesni pse po qesh?”
Ata thanë:
“Pse po qesh?”
Ai tha:
“Kështu qeshi edhe Pejgamberi ﷺ.”
Ata e pyetën:
“Pse po qesh, o i Dërguari i Allahut?”
Ai ﷺ tha:
“Nga qeshja e Zotit të botëve, kur ai tha: ‘A po tallesh me mua, kur Ti je Zoti i botëve?’”
Allahu thotë:
‘Unë nuk po tallem me ty, por Unë jam i Fuqishëm për çdo gjë që dëshiroj.’”
Burimi: Sahih Muslim, nr. 187
Nga Abdullah ibën Mesudi رضي الله عنه transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Unë e di njeriun e fundit që del nga Zjarri dhe njeriun e fundit që hyn në Xhenet: është një burrë që del nga Zjarri duke ecur zvarrë me duar dhe këmbë. Allahu i thotë:
‘Shko dhe hyr në Xhenet.’
Ai shkon te Xheneti, por i duket sikur ai është plot. Kthehet dhe thotë:
‘O Zoti im! E gjeta të mbushur.’
Allahu i Madhëruar i thotë:
‘Shko dhe hyr në Xhenet, sepse për ty është e barabartë me dynjanë dhe dhjetëfishin e saj’, ose: ‘Për ty është sa dhjetë dynja.’
Ai thotë:
‘A po tallesh me mua, apo po qesh me mua, kur Ti je Mbreti?’”
Abdullah ibën Mesudi رضي الله عنه ka thënë:
“E kam parë Pejgamberin ﷺ të qeshte derisa iu dukën dhëmballët.”
Dhe thuhej:
“Ky është banori me gradën më të ulët në Xhenet.”
Ky hadith e ka transmetuar Imam Buhariu në Sahihun e tij.
Komentimi i hadithit
Xheneti është vendbanimi i begatisë së përhershme, të cilin Allahu e ka përgatitur për robërit e Tij besimtarë e të devotshëm. Kush e sheh tmerrin e Ditës së Kiametit dhe të Mahsherit, pastaj shpëton nga Zjarri, e kupton vlerën e jashtëzakonshme të mëshirës dhe mirësisë së Allahut ndaj tij.
Ky hadith tregon për njeriun e fundit që do të hyjë në Xhenet. Para se të hyjë në të, ai ecën i dobët, rrëzohet dhe përvëlohet nga Zjarri. Kjo përshkruan frikën, lodhjen dhe vështirësinë që ai përjeton para shpëtimit të tij. Fjala “e përvëlon Zjarri” nënkupton se flaka e prek dhe lë shenjë mbi të.
Kur ai largohet nga Zjarri, e kthen fytyrën nga ai dhe falënderon Allahun që e shpëtoi. Për të, shpëtimi nga Xhehenemi është një mirësi aq e madhe, sa mendon se Allahu nuk ia ka dhënë askujt tjetër një dhuratë të tillë. Kjo nuk do të thotë se ai vërtet është më i nderuari prej njerëzve, por se ai e thotë këtë nga gëzimi i madh dhe nga ndjenja e shpëtimit.
Më pas, kur i shfaqet pema e parë, ai dëshiron hijen dhe ujin e saj. Allahu e pyet nëse, pasi t’ia japë këtë, do të kërkojë edhe diçka tjetër. Ai premton se nuk do të kërkojë, por sapo sheh një pemë më të bukur, nuk mund të përmbahet. Ai e përsërit kërkesën edhe për pemën e dytë e më pas për të tretën.
Allahu e di dobësinë e robit dhe e arsyeton atë, sepse ai sheh begati të cilat nuk mund t’i durojë pa i dëshiruar. Kjo tregon mëshirën, butësinë dhe bujarinë e Allahut ndaj robërve të Tij. Allahu nuk e trajton robin me ashpërsi për dobësinë e tij, por e mbulon me falje dhe mirësi.
Kur njeriu afrohet pranë pemës së tretë, pranë derës së Xhenetit, dëgjon zërat e banorëve të Xhenetit. Kjo ia shton dëshirën për të hyrë në të. Ai nuk kërkon më vetëm hije e ujë; tani kërkon hyrjen në Xhenet.
Allahu i ofron atij dynjanë dhe një dynja tjetër bashkë me të. Në transmetime të tjera të sakta përmendet se Allahu i jep atij dhjetëfishin e asaj që ai dëshiron. Ky është njeriu me gradën më të ulët në Xhenet, por megjithatë begatia e tij është më e madhe se çdo pasuri, pushtet apo kënaqësi e kësaj bote.
Fjala e tij: “A po tallesh me mua?” nuk është kundërshtim ndaj Allahut. Ai e thotë këtë nga habija, gëzimi dhe madhështia e dhuratës që i ofrohet. Ai nuk arrin ta besojë se një mirësi kaq e madhe mund t’i jepet atij që ka qenë i fundit prej banorëve të Xhenetit.
Në hadith përmendet qeshja e Allahut të Madhëruar. Ne e pohojmë këtë cilësi ashtu siç i takon madhështisë së Tij, pa e krahasuar me qeshjen e krijesave, pa e shtrembëruar kuptimin e saj dhe pa pyetur për mënyrën e saj.
Allahu thotë:
لَيْسَ كَمِثْلِهِۦ شَىْءٌۭ ۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ ١١
“Asgjë nuk i ngjan Atij, dhe Ai është Dëgjuesi, Shikuesi.” (Esh-Shura, 11)
Shpjegimi i hadithit
Fjala “zvarrë” nënkupton ecjen me duar dhe këmbë. Njeriu i fundit që del nga Zjarri del në gjendje shumë të rëndë, i lodhur nga dënimi dhe i frikësuar nga ajo që ka parë.
Në transmetimin e Muslimit thuhet se ai herë ecën, herë bie me fytyrë përtokë dhe herë Zjarri e godet në fytyrë e ia nxin atë. Kjo përshkruan tmerrin dhe vështirësinë që ai përjeton para se të shpëtojë.
Kur largohet nga Zjarri, ai e falënderon Allahun dhe e konsideron shpëtimin e tij prej tij si dhuratën më të madhe. Pastaj, kur sheh pemët e Xhenetit, dëshira për begatitë e tij i shtohet vazhdimisht. Ai premton se nuk do të kërkojë më shumë, por kur sheh një begati më të bukur, nuk mund të përmbahet.
Allahu e arsyeton atë, sepse ai sheh begati që nuk mund t’i durojnë sytë dhe zemra pa i dëshiruar. Kjo është prej mëshirës, butësisë dhe bujarisë së Allahut ndaj robërve të Tij.
Kur dëgjon zërat e banorëve të Xhenetit, ai kërkon të hyjë në të. Allahu i jep atij dynjanë dhe dhjetëfishin e saj. Ky është njeriu me gradën më të ulët në Xhenet, por megjithatë begatia e tij është më e madhe se çdo pasuri dhe kënaqësi e kësaj bote.
Fjala e tij: “A po tallesh me mua?” nuk është thënë si kundërshtim ndaj Allahut. Ai e thotë nga habija, gëzimi dhe mahnitja nga madhështia e dhuratës që Allahu i ofron. Ai nuk mund ta besojë se një mirësi kaq e madhe i jepet atij që ka qenë i fundit prej banorëve të Xhenetit.
Pejgamberi ﷺ qeshi nga gëzimi dhe mahnitja për mëshirën e pafund të Allahut, për butësinë e Tij ndaj robit mëkatar dhe për kënaqësinë e Tij ndaj tij pasi e fut në Xhenet. Ndërsa Abdullah ibën Mesudi رضي الله عنه qeshi duke ndjekur shembullin e Pejgamberit ﷺ.
Ibën Xheuzi ka përmendur dy shpjegime për fjalën e atij burri: “Allahu më ka dhënë diçka që nuk ia ka dhënë askujt prej të parëve dhe të fundit”:
- Ai i kishte kujtuar gjynahet e veta dhe mendonte se meritonte të qëndronte gjatë në Zjarr; prandaj shpëtimin e pa si mirësi të jashtëzakonshme, të dhënë vetëm nga bujaria e Allahut.
- Ai mund ta ketë pasur fjalën për njerëzit që ende ndodheshin në Zjarr dhe po dënoheshin.
Disa mësime nga hadithi
- Pohimi i cilësisë së qeshjes për Allahun
Në hadith përmendet “qeshja e Zotit të botëve”. Ehli Suneti e pohon këtë cilësi për Allahun ashtu siç i takon madhështisë së Tij, pa e krahasuar me qeshjen e krijesave, pa e shtrembëruar kuptimin, pa mohuar cilësinë dhe pa pyetur për mënyrën e saj.
Allahu thotë:
“Asgjë nuk i ngjan Atij, dhe Ai është Dëgjuesi, Shikuesi.” (Esh-Shura, 11)
Imam Ibën Huzejme ka thënë se ne besojmë se Allahu qesh, ashtu siç na ka njoftuar Pejgamberi ﷺ, por nuk përshkruajmë mënyrën e qeshjes së Tij dhe nuk e krahasojmë atë me qeshjen e krijesave.
Imam Ebu Bekër el-Axhurri ka thënë se njerëzit e së vërtetës e përshkruajnë Allahun me atë që Ai e ka përshkruar Veten e Tij dhe me atë që e ka përshkruar Pejgamberi ﷺ, pa pyetur “si?”.
Edhe për të gjitha cilësitë e tjera të Allahut veprohet njësoj: ato pohohen ashtu siç kanë ardhur në Kuran dhe Sunet, pa shtrembërim, pa mohim, pa përngjasim dhe pa përshkrim të mënyrës së tyre.
- Mëkatarët prej besimtarëve nuk qëndrojnë përgjithmonë në Zjarr
Ata që dalin nga Zjarri dhe hyjnë në Xhenet janë prej besimtarëve që kanë pasur gjynahe.
Sipas besimit të Ehli Sunetit, mëkatarët monoteistë nuk qëndrojnë përgjithmonë në Xhehenem.
Ai që meriton dënim mund të dënohet për aq sa dëshiron Allahu, mund të përfitojë nga ndërmjetësimi, ose Allahu mund ta falë me mëshirën dhe faljen e Tij. Por kush vdes me teuhid, përfundimi i tij është hyrja në Xhenet.
- Mëshira dhe bujaria e Allahut janë të pafundme
Hadithi tregon mëshirën e gjerë të Allahut, faljen e Tij të madhe dhe bujarinë e Tij ndaj robërve në këtë botë dhe në botën tjetër.
Edhe banori me gradën më të ulët në Xhenet do të ketë begati më të mëdha se dynjaja dhe shumëfishin e saj. Kjo duhet t’i shtojë besimtarit dashurinë, mallin dhe përpjekjen për Xhenetin, duke u afruar tek Allahu me besim, adhurim, pendim dhe vepra të mira.
- Shpëtimi nga Zjarri është prej mirësive më të mëdha që Allahu mund t’ia dhurojë robit.
- Begatitë e Xhenetit janë përtej çdo imagjinate njerëzore.
- Allahu është jashtëzakonisht Bujar, Mëshirues dhe Falës ndaj robërve të Tij.
- Hadithi na nxit të bëjmë vepra të mira, të pendohemi dhe të përpiqemi për Xhenetin.
O Allah, na bëj prej atyre për të cilët ke thënë:
﴿ وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا ﴾ [البقرة: 25]
“Jepu lajme të gëzueshme atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira se për ta ka kopshte, nëpër të cilat rrjedhin lumenj…” (El-Bekare, 25)
Dhe prej atyre për të cilët ke thënë:
﴿ أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ * الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ * لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ ﴾ [يونس: 62 – 64]
“Vërtet, miqtë e Allahut nuk do të kenë frikë dhe as nuk do të pikëllohen. Ata janë ata që besuan dhe ishin të devotshëm. Për ta ka përgëzim në jetën e kësaj bote dhe në botën tjetër. Fjalët e Allahut nuk ndryshojnë. Kjo është fitorja e madhe.” (Junus, 62–64).
Dhe prej atyre për të cilët ke thënë:
﴿ إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ ﴾ [فصلت: 30].
“Vërtet, atyre që thonë: ‘Zoti ynë është Allahu’, pastaj qëndrojnë të palëkundur, u zbresin melaqet dhe u thonë: ‘Mos kini frikë dhe mos u pikëlloni! Gëzohuni me Xhenetin që ju është premtuar!’” (Fussilet, 30)
Bekir Halimi
