Përgjigjja qëndron në faktin se kjo sure nuk është thjesht një “lexim i rregullt”, por është një laborator edukativ, që paraqet katër sprovat më të rrezikshme me të cilat përballet njeriu përgjatë historisë, dhe ofron për to “zgjidhje specifike” që ruajnë ekuilibrin e shpirtit dhe ndërtimin e mendjes.
Është surja që shpjegon “iluzionin e dukjes” për të ndërtuar tek ne “urtësinë e thellësisë së brendshme”.
Ja një shpjegim i kësaj strukture hyjnore:
1. Sprova e qëndrueshmërisë në parim
Kur realiteti ngushtohet dhe afërsia me Allahun zgjerohet, surja fillon me disa të rinj që besuan në Zotin e tyre në një ambient që i refuzonte. Ata kishin dy zgjedhje: kompromis apo qëndresë. Ata zgjodhën të largohen për hir të fesë së tyre, dhe erdhi premtimi:
﴿فَأْوُوا إِلَى الْكَهْفِ يَنشُرْ لَكُمْ رَبُّكُم مِّن رَّحْمَتِهِ﴾
“Gjeni Strehë në shpellë, Zoti juaj do të shtrijë mbi ju nga mëshira e Tij.”
Kuptimi është se ngushtësia e vendit nuk do të thotë ngushtësi e jetës. Kush është i sinqertë me Allahun, Ai ia zgjeron mëshirën në mënyra të papritura. Gjerësia e vërtetë nuk është jashtë, por në afërsinë me Allahun.
2. Sprova e pasurisë dhe kënaqësive: kur njeriu mashtrohet nga përhershmëria
Pastaj paraqitet shembulli i një njeriu që u begatua aq shumë sa u mashtrua duke menduar:
﴿مَا أَظُنُّ أَن تَبِيدَ هَٰذِهِ أَبَدًا﴾
“Nuk besoj se kjo do të zhduket ndonjëherë.”
Këtu shfaqet sprova e lidhjes me dynjanë dhe mashtrimi prej saj. Dhe vjen udhëzimi:
﴿مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ﴾
“Kështu ka dashur Allahu, nuk ka fuqi përveçse nëpërmjet Allahut.”
Pasuria është dhuratë, por nuk është e sigurt. Përhershmëria i takon vetëm Allahut. Shpëtimi është në falënderim dhe në njohjen se çdo mirësi vjen prej Tij.
3. Sprova e dijes dhe kuptimit: kur mendja arrin kufijtë e saj
Në historinë e Musait me robin e mirë, ndodhin gjëra që në dukje bien ndesh me atë që dihet. Musai (alejhi selam) kundërshton sipas dijes së tij.
Në fund i bëhet e qartë se pas atyre veprimeve kishte urtësi që nuk kuptoheshin menjëherë:
﴿إِنَّكَ لَن تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا﴾
“Ti nuk do të mund të kesh durim me mua.”
Kuptimi është se dija e njeriut është e kufizuar. Jo çdo gjë që nuk kuptohet menjëherë është gabim; mund të ketë një urtësi që zbulohet më vonë.
4. Sprova e fuqisë dhe pushtetit: mes tiranisë dhe drejtësisë
Surja përfundon me historinë e Dhul-Karnejnit, të cilit iu dha pushtet dhe mundësi në tokë. Ai e përdori atë për mirësi dhe jo për shkatërrim, duke thënë:
﴿مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيْرٌ﴾
“Ai tha: Ajo të cilën ma ka mundësuar Zoti im është më e mirë.”
Ai ia atribuoi çdo mirësi Allahut dhe e përdori fuqinë për të ndihmuar njerëzit.
Kjo tregon se pushteti është provë, dhe suksesi në të arrihet me përulësi dhe drejtësi, jo me arrogancë.
Përmbledhje:
Surja El-Kehf i vendos njeriut para disa të vërtetave themelore:
* Qëndrueshmëria kërkon sakrificë
* Mirësitë kërkojnë falënderim
* Kuptimi kërkon përulësi
* Fuqia kërkon drejtësi
Kush e lexon me meditim, e kupton se ajo që duket nuk është gjithçka, dhe se udhëzimi i vërtetë është të shohësh me dritën e Allahut, jo vetëm me atë që sheh syri apo gjykon mendja e thjeshtë.
Dr. Abdul Kerim Bakkar
