Sahumë njerëz, për të vënë në dyshim shkallën e ndikimit të AIPAC-ut, përmendin shembullin e ish-presidentit Barack Obama, i cili më 2015 nënshkroi marrëveshjen bërthamore me Iranin (JCPOA) — një akt që AIPAC e kundërshtoi ashpër.
Autori sqaron se që nga fillimi i ndikimit të madh të AIPAC-ut në vitet ’80, asnjë president amerikan nuk kishte arritur ta sfidonte atë drejtpërdrejt.
Ata që e provuan, u dënuan politikisht ose pësuan pengesa të brendshme.
Rasti i Obamës ishte i veçantë për disa arsye:
1. Mospajtimi brenda vetë AIPAC-ut — për herë të parë, nuk kishte unitet absolut brenda organizatës mbi qëndrimin ndaj marrëveshjes me Iranin. Disa nga aleatët tradicionalë të saj e konsideronin marrëveshjen si të dobishme për sigurinë rajonale, të tjerë si kërcënim.
2. Përçarja mes hebrenjve demokratë — sipas studiuesit izraelit Jonathan Rynhold, 7 nga 9 ligjvënës hebrenj në Partinë Demokratike votuan pro marrëveshjes. Pra, brenda bazës tradicionale pro-AIPAC kishte ndarje.
3. Faza e dytë e mandatit presidencial — marrëveshja u nënshkrua në fund të mandatit të dytë të Obamës, kur ai nuk kishte më nevojë për mbështetje elektorale dhe ishte më i lirë nga presionet politike.
Për këtë arsye, rasti i Obamës nuk mund të merret si provë e dobësisë së AIPAC-ut, por si shfrytëzim i një momenti të rrallë boshllëku strategjik brenda vetë rrjeteve të saj të ndikimit.
A mund të shënojë lufta e Gazës fillimin e rënies së AIPAC-ut?
Nëse, siç argumenton autori, Amerika nuk është më një demokraci e pastër për shkak të dominimit të AIPAC-ut, atëherë rikthimi i saj në demokraci lidhet me dobësimin ose zhdukjen e këtij mekanizmi të kontrollit.
Lufta e fundit në Gaza (2023–2025) mund të jetë fillimi i këtij procesi, sepse ajo tronditi tri shtyllat e fuqisë së AIPAC-ut: narrativën, financimin dhe aleancën fetare.
1. Goditja e narrativës sioniste
Krimet e dokumentuara në Gaza – masakra e civilëve, bombardimet masive, zhdukja e spitaleve dhe kampeve të refugjatëve – shkatërruan mitin e viktimizimit të përhershëm izraelit.
Në ndërgjegjen globale, sidomos ndër të rinjtë amerikanë, imazhi i Izraelit nuk është më ai i “viktimës së rrethuar”, por i agresorit të pandalshëm.
Kështu, “Holokausti” nuk është më narrativë e mjaftueshme për të justifikuar çdo veprim izraelit.
2. Goditja financiare dhe politike
Pas Gazës, u formua një lëvizje e fuqishme e amerikanëve myslimanë, progresistëve dhe minoriteteve që filluan të financojnë kandidatët anti-AIPAC.
Kjo ka ndryshuar ekuilibrin elektoral në disa shtete, sidomos në radhët e demokratëve të rinj.
Shembulli më i njohur është ai i Jamal Bowman, një kongresist demokrat i majtë që kritikoi Izraelin.
Në zgjedhjet e brendshme, AIPAC shpenzoi rreth 25 milionë dollarë për të siguruar humbjen e tij ndaj kandidatit George Latimer — shuma më e madhe e harxhuar ndonjëherë në një garë parazgjedhore amerikane.[²⁷]
Ngjashëm ndodhi me Cori Bush, një tjetër deputete e majtë që premtoi “ta shkatërronte mbretërinë e AIPAC-ut”; organizata u detyrua të shpenzojë mbi 8 milionë dollarë për ta rrëzuar atë.
Këto fitore tregojnë fuqinë e AIPAC-ut, por me një kosto të paqëndrueshme.
Autori përmend se në zgjedhjet para “Operacionit Tufani i Aksasë” (2023), AIPAC kishte shpenzuar vetëm 17 milionë dollarë për të mbështetur 345 kandidatë pro-izraelitë dhe për t’i futur në Kongres.[²⁸]
Pas Gazës, rrëzimi i dy kandidatëve anti-AIPAC i kushtoi dyfishin e asaj shume.
Kjo tregon se strategjia e vjetër nuk mund të përballohet më financiarisht.
Siç shkruan analisti Ben Davis:
“Nëse çdo betejë e ardhshme do t’i kushtojë AIPAC-ut 20 milionë dollarë për kandidat, kjo është një strategji e paqëndrueshme.”[²⁹]
3. Sfida e aleancës fetare ungjillore
Mbështetja e krishterimit sionist mbetet burim i fortë për AIPAC, por është më e brishtë në kampin demokrat.
Brezi i ri i të krishterëve amerikanë, veçanërisht pas Gazës, nuk e sheh më Izraelin si “projekt hyjnor”, por si shtet që shkel parimet e krishtera të drejtësisë dhe mëshirës.
Ky ndryshim është i ngadaltë, por i pandalshëm në planin afatgjatë.
Përfundim: A ka nevojë Amerika për një “pavarësi të dytë”?
Naif bin Nahar e përmbyll artikullin me një pyetje simbolike:
“A ka nevojë Amerika për një pavarësi të dytë?”
Në mënyrë metaforike, ai thotë se pavarësia e parë i dha Shteteve të Bashkuara lirinë nga kontrolli britanik, ndërsa pavarësia e dytë duhet t’i japë liri nga ndikimi i jashtëm që pengon vullnetin e popullit amerikan — në këtë rast, nga AIPAC.
Autori thekson se ky ndikim nuk është i përhershëm, sepse AIPAC është një fenomen i përkohshëm në historinë politike amerikane.
Ashtu siç nuk ekzistonte para viteve ’50, një ditë mund të zhduket sërish.
Dhe në atë ditë, Amerika do të rikthehet në demokracinë e saj të vërtetë, ku asnjë interes i huaj nuk qëndron mbi vullnetin e popullit.
Referencat e plota (fusnota të përkthyera)
[¹] Plato, Republika, përkth. Hanna Khabaz, Bejrut, Dar al-Qalam, f. 228.
[²] Immanuel Kant, Projekti i Paqes së Përhershme, Kajro, Dar Kunuz, 2019, f. 27.
[³] Ibn Khaldun, Mukaddima, Bejrut, Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 2013, f. 326.
[⁴] Niccolò Machiavelli, Princi, përkth. Khairy Hamad, Bejrut, Al-Ahliyya, 2008, f. 10.
[⁵] Oxford Political Dictionary, termi “Sovereignty”: “Sovraniteti është pretendimi i një entiteti se është autoriteti suprem politik që nuk i nënshtrohet asnjë autoriteti më të lartë në vendimmarrje.”
[⁶] Rosenberg, This Is How AIPAC Really Works.
[⁷] Doug Rossinow, The Edge of the Abyss: The Origins of the Israel Lobby, Modern American History, Cambridge University Press, 2018.
[⁸] Douglas Youvan, The Influence of AIPAC on U.S. Political Dynamics: A Historical and Contemporary Analysis.
[⁹] Po aty, Rossinow, f. 23–43.
[¹⁰] Vendimi i Kongresit të SHBA më 29 tetor 2019 për njohjen e “gjenocidit armen” (405 vota pro, 11 kundër).
[¹¹] Rossinow, The Edge of the Abyss.
[¹²] Stéphane Lefebvre, Spying on Friends? The Franklin Case, AIPAC, and Israel, International Journal of Intelligence and Counterintelligence, 2006, f. 600–621.
[¹³] Rizki Maulana Firdaus, The Strategy and Effectiveness of AIPAC in Lobbying the U.S. Congress, f. 56.
[¹⁴] Morris S. Solomon, The Agenda and Political Techniques of AIPAC, National Defense University.
[¹⁵] Grace Halsell, Prophecy and Politics (Nubuwwah we Siyasah).
[¹⁶] Grace Halsell, The Hand of God (Yad Allah).
[¹⁷] Autori sqaron se depërtimi i jashtëm ndodh edhe në regjimet jodemokratike, por në demokraci është më i lehtë dhe më pak i kushtueshëm.
[¹⁸] OpenSecrets.org, të dhënat për financimin politik në SHBA.
[¹⁹] Solomon, po aty, f. 1.
[²⁰] Stephen Walt, The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy, përkth. Antoine Basil, f. 10.
[²¹] Philip Weiss, The Iraq War Coverup: What Did AIPAC Do and When Did It Do It?, Mondoweiss, 2012.
[²²] Dov Waxman, From Jerusalem to Baghdad? Israel and the War in Iraq, International Studies.
[²³] Stephen Walt, po aty, f. 26.
[²⁴] Jonathan Rynhold, Divide and Rule: Discursive Authority, Ethnic Lobbies, and U.S. Foreign Policy, Foreign Policy Analysis, 2021.
[²⁵] Intervistë e Steven Rosen me Jeffrey Goldberg, The New Yorker, 2005.
[²⁶] Akela Lacy, At DNC, the Squad Warns Democrats to Wake Up to the Threat of AIPAC, The Intercept, 2024.
[²⁷] Ben Davis, The AIPAC-Funded Candidate Defeated Jamal Bowman — But at What Cost?, The Guardian, 2024.
[²⁸] Të dhëna nga faqja zyrtare e AIPAC.
[²⁹] Po aty, Ben Davis, The Guardian, 2024.
⸻
Përfundimisht:
Artikulli argumenton se AIPAC ka shndërruar demokracinë amerikane në një formë “aipakokratike”, ku një pakicë me lidhje të jashtme kontrollon vendimmarrjen kombëtare.
Por autori mbetet optimist se kjo periudhë është kalimtare, dhe se lufta e Gazës mund të jetë fillimi i fundit të kësaj hegjemonie – duke i hapur rrugë “pavarësisë së dytë” të Shteteve të Bashkuara.
