/Nga Naif bin Nahar/ Al Jazeera
“Çdo anëtar i Kongresit që kritikon Izraelin apo zbulon shkeljet e tij të së drejtës ndërkombëtare, ka shumë gjasa të mos e gjejë veten në Kongres në mandatin e ardhshëm.”
— Presidenti amerikan i ndjerë Jimmy Carter
“Çdo anëtar i Kongresit ka një person nga AIPAC, si kujdestar personal.”
— Deputeti republikan Thomas Massie
“Mund të mbledh firmat e 70 senatorëve në një pecetë bosh sapo t’ua kërkoj.”
— Ish-drejtori politik i AIPAC-ut Steven Rosen
Sistemet politike dhe burimi i pushtetit
Sistemet politike dallojnë sipas burimit të autoritetit.
Në demokraci, pushteti buron nga populli;
në teokraci, nga elita fetare;
në autokraci, nga individi;
në oligarki, nga elita e pasur;
në aristokraci, nga fisnikëria;
në meritokraci, nga elita shkencore.
Dhe kështu me radhë.
Ekzistojnë edhe ndarje të tjera sipas kritereve të ndryshme, si te Platoni në ndarjen e tij pesëshe,[¹] Aristoteli në ndarjen gjashtësh që bashkon formën dhe qëllimin (ndjekur nga Immanuel Kant),[²] Ibn Halduni në ndarjen treshe që fokusohet në qëllimin e rendit politik,[³] apo Makiaveli, që e sheh pushtetin nga mënyra e marrjes së tij, jo nga qëllimi.[⁴]
Propozimi për një rend të ri politik
Megjithë shumësinë e këtyre klasifikimeve, sot nevojitet shtimi i një tipi të ri të sistemit politik:
sistemi ku një pakicë, nëpërmjet mjeteve ligjore, kontrollon procesin e vendimmarrjes në dobi të një shteti të huaj.
Ky artikull propozon për të këtë emërtim: AIPACROCY (në shqip: aipakokraci), një term që buron nga rasti amerikan, ku organizata AIPAC (American Israel Public Affairs Committee) ka arritur të ndikojë fuqishëm në marrjen e vendimeve të Shteteve të Bashkuara në favor të Izraelit.
Edhe pse AIPAC është formalisht vetëm një “grup presioni”, autori propozon që ajo të shihet si një koncept që përfshin çdo sistem politik në të cilin një pakicë e vogël, përmes kanaleve ligjore, vepron në mënyrë të njëanshme për interesin e një shteti të huaj.
AIPAC përdor ligjin për të ushtruar ndikim, por ligji vetë nuk e njeh këtë ndikim si “kontroll”. Kjo është një dallim thelbësor për ta kuptuar idenë qendrore të artikullit:
veprimtaria e AIPAC-ut për të drejtuar politikën amerikane në përputhje me interesat izraelite është, në kuptimin formal, e ligjshme, për sa kohë që:
• nuk merr fonde direkte nga qeveria izraelite;
• nuk financon drejtpërdrejt kandidatët amerikanë.
Por kontrolli real dhe i heshtur që lind nga kjo përfshirje ligjore nuk pranohet nga ligji, sepse ta pranosh do të thoshte të pranosh mungesën e sovranitetit.
Në fakt, sovraniteti nuk është gjë tjetër veçse pavarësia juridike e shtetit në marrjen e vendimeve të tij të brendshme dhe të jashtme.[⁵]
Ligji kundrejt realitetit politik
Ligji nuk pasqyron gjithmonë realitetin.
Në teori, Kushtetuta amerikane shpall se pushteti buron nga populli (siç e thotë hyrja e saj), por në praktikë realiteti dëshmon se, në çështjet që prekin interesat izraelite, vullneti i popullit amerikan nuk mund të ngrihet mbi vullnetin e AIPAC-ut.
AIPAC është një fenomen relativisht i ri në jetën politike amerikane nuk ekzistonte para viteve 1950 dhe ndoshta nuk do të ekzistojë gjithmonë.
Prandaj, përshkrimi i sistemit amerikan si aipakokratik nuk nënkupton natyrën themelore të tij, por një devijim të përkohshëm që ka zgjatur për dekada.
Në thelb, rendi politik amerikan mbetet demokratik, por ligjet e tij kanë lejuar që AIPAC të shndërrojë demokracinë në mjet të vetin.
Deri sa të marrë fund ky përmbysim, përkufizimi më i saktë është se sistemi politik amerikan është aipakokratik, jo demokratik.
Referenca për Pjesën I
[¹] Platoni, Republika, përkth. Hanna Khabaz, Bejrut: Dar al-Qalam, f. 228.
[²] Immanuel Kant, Projekti për paqe të përhershme, Kajro: Dar Kunuz, 2019, f. 27.
[³] Ibn Haldun, Mukaddima, Bejrut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya, 2013, f. 326.
[⁴] Niccolò Machiavelli, Princi, përkth. Khairi Hammad, Bejrut: al-Ahliyya, 2008, f. 10.
[⁵] Oxford Political Dictionary, termi “Sovereignty” (Sovraniteti): “sovraniteti është pretendimi i entitetit se ai përbën autoritetin më të lartë politik, pa iu nënshtruar një autoriteti më të lartë në marrjen dhe zbatimin e vendimeve.”
Ç’është AIPAC?
Organizata AIPAC (American Israel Public Affairs Committee) është, sipas përkufizimit ligjor, një organizatë që synon forcimin e marrëdhënieve ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.
U themelua më 1954 nga Isaiah Kenen, i cili e drejtoi nga dita e themelimit deri më 1974. Pas tij erdhi Morris Amitay, ish-ndihmës ligjor i një kongresisti amerikan, e më pas në vitin 1981 drejtimin e mori Thomas Dine, që kishte shërbyer gjithashtu si këshilltar për disa deputetë të Kongresit. Në fazën e tanishme, drejtimin e organizatës e mban Betsy Berns Korn.
Shpesh njerëzit ngatërrojnë AIPAC-un me të ashtuquajturin “lob sionist”, por në të vërtetë AIPAC është vetëm një pjesë e tij, megjithëse pjesa më e fuqishme.
Lobi sionist përfshin edhe grupe të tjera që mbështesin sionizmin ose e shohin Izraelin si pjesë të besimit të tyre fetar, si p.sh. Koalicioni i Krishterë Amerikan dhe Organizata e të Krishterëve të Bashkuar për Izraelin.
Megjithatë, siç thekson studiuesi Jonathan Rynhold, “AIPAC është grupi më i fuqishëm dhe më me ndikim pro-izraelit në Shtetet e Bashkuara”.
Në fillim, organizata quhej Komiteti Sionist Amerikan për Çështje Publike (AZCAB), por në vitin 1959 u hoq fjala sionist dhe u zëvendësua me izraelit, duke u bërë AIPAC në formën që ka sot.
Në faqen e saj zyrtare, AIPAC thotë se është “një organizatë kombëtare që përfaqëson mbi 3 milionë anëtarë”, jo të gjithë me origjinë hebraike. Studiuesi Rosenberg përmend se më shumë se 100 mijë prej tyre janë amerikanë johebre.[⁶]
Edhe pse u themelua në mesin e shekullit XX, ndikimi real i AIPAC-it në politikën amerikane filloi në vitet ’80. Kjo periudhë përkon me presidencën e Ronald Reagan-it, një nga figurat më të njohura të krishterimit sionist që mbështeste pa kushte projektin izraelit.
Sipas Doug Rossinow, “vitet ’80 përbëjnë historinë e vërtetë të AIPAC-ut”[⁷], pasi në atë kohë organizata kaloi nga një grup lobues në një mekanizëm vendimmarrës me ndikim të gjerë.
Qëllimi themelor i AIPAC
Synimi kryesor i AIPAC është të krijojë një konsensus politik të qëndrueshëm brenda SHBA-së për mbështetjen e Izraelit, në mënyrë që çdo vendimmarrës amerikan të vazhdojë ta konsiderojë përparësore mbrojtjen e interesit izraelit — ashtu siç e përcakton qeveria izraelite vetë.
Ky është një element thelbësor:
Nëse administrata amerikane mendon se interesat e Izraelit kërkojnë një drejtim të caktuar, por qeveria izraelite mendon ndryshe, AIPAC ka për detyrë ta orientojë administratën amerikane në drejtimin që dëshiron qeveria izraelite, pavarësisht nëse ai drejtim është i drejtë apo jo.
Presidenti amerikan i ndjerë Jimmy Carter e ka shprehur qartë këtë kur ka thënë:
“AIPAC nuk është e përkushtuar për paqen; ajo është e përkushtuar të sigurojë mbështetjen maksimale të Amerikës për çdo qëndrim që mban qeveria izraelite.”
Mjetet e AIPAC për të arritur qëllimet e saj
AIPAC përdor një shumësi strategjish dhe mjetesh për të ndikuar në politikën amerikane, ndër to:
• Financim i tërthortë i kandidatëve përmes inkurajimit të anëtarëve të saj që të kontribuojnë në fushatat zgjedhore të kandidatëve “miqësorë”.
Së fundmi, ajo ka krijuar edhe një komitet të vet politik të veprimit (PAC) që jep mbështetje direkte financiare.
• Trajnime intensive për stafin politik në nivelet më të larta të vendimmarrjes amerikane, përfshirë edhe programe trajnuese që zhvillohen në Izrael.
• Sigurimi i vazhdimësisë së ndihmës ushtarake, teknologjike dhe financiare që SHBA-ja i jep Izraelit çdo vit.
• Mobilizimi i elektoratit: AIPAC punon për të nxitur bazat zgjedhore të kandidatëve që mbështet të dalin në votime dhe të ruajnë kontakt të vazhdueshëm me ta para dhe gjatë fushatave.
• Presioni në arenën ndërkombëtare, duke u siguruar që qëndrimi amerikan në organizata si OKB-ja të jetë gjithmonë i përafruar me pozicionin izraelit.
• Nxitja e politikave sanksionuese ndaj çdo shteti apo entiteti që konsiderohet “armiqësor” ndaj Izraelit.
• Mbështetje financiare indirekte për Izraelin, siç është nxitja e blerjes së obligacioneve izraelite nga institucionet amerikane.
• Dhënia e informacioneve dhe raporteve të rregullta për anëtarët e Kongresit, Senatit dhe për zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë mbi çdo çështje që prek interesat izraelite.
Autori thekson se nuk është qëllimi i këtij shkrimi të përsërisë të gjitha detajet historike e organizative të AIPAC-it, pasi ka studime të shumta që i mbulojnë këto aspekte[⁸].
Qëllimi këtu është të kuptohet se, edhe pse AIPAC është vetëm një ndër qindra grupe lobuese që ekzistojnë në SHBA, ajo ndryshon në mënyrë rrënjësore nga të gjitha të tjerat — dhe këtë ndryshim e sqaron pjesa vijuesa e analizës.
Referenca për Pjesën II
[⁶] Rosenberg, This Is How AIPAC Really Works.
[⁷] Doug Rossinow, “The Edge of the Abyss: The Origins of the Israel Lobby”, Modern American History (2018), 1: 23–43, Cambridge University Press.
[⁸] Douglas Youvan, The Influence of AIPAC on U.S. Political Dynamics: A Historical and Contemporary Analysis.
AIPAC – grup presioni në shërbim të një shteti të huaj
Sipas ish-zyrtarit të AIPAC-ut Doug Rossinow,
“Ndryshimi i vetëm thelbësor mes gjithë lobëve të brendshme që blejnë mbështetje për agjendat e tyre është se AIPAC punon për një qeveri të huaj.”[⁹]
Kjo është dallesa që e veçon AIPAC-un nga të gjitha grupet e tjera lobuese në SHBA.
Ndërsa grupet e tjera veprojnë për interesa të brendshme – si për shembull lobi armen, që synon të sigurojë njohjen e “gjenocidit armen”[¹⁰] – AIPAC vepron për interesat e shtetit të Izraelit.
Në rastin e lobit armen, nëse qeveria e Armenisë mban një qëndrim ndryshe nga komuniteti armen në SHBA, ky komunitet mund të dalë kundër qeverisë së vet, siç ndodhi kur presidenti armen Serzh Sarkisyan tregoi gatishmëri për normalizimin e marrëdhënieve me Turqinë – dhe menjëherë u cilësua “tradhtar” nga lobi armen.
Por kjo nuk mund të ndodhë me AIPAC-un: ajo vepron gjithmonë në përputhje me interesin që qeveria izraelite e përcakton për momentin.
Për shembull, edhe nëse analistët mendojnë se vazhdimi i luftës në Gaza nuk është në interes të vetë Izraelit, AIPAC do ta mbështesë, sepse është në interesin e qeverisë izraelite aktuale – në këtë rast, asaj të Benjamin Netanyahut.
Pra, AIPAC shërben projektin izraelit ashtu siç e koncepton qeveria në pushtet në Tel Aviv, dhe jo një interes “hebrenj” apo “sionist” në kuptimin fetar apo ideologjik.
AIPAC nuk është projekt hebraik, as vetëm sionist – por izraelit
Autori thekson se AIPAC nuk është një projekt i pastër hebraik, madje as thjesht sionist, por një projekt izraelit shtetëror.
Ajo përdor identitetin hebraik si mjet, dhe bashkëpunon me sionizmin si ideologji, por nuk i nënshtrohet asnjërës.
Qëllimi i saj i vetëm është ruajtja e fuqisë dhe interesit të shtetit izraelit.
Nëse AIPAC do të ishte vërtet një organizatë “hebraike”, ajo do të punonte për të mbrojtur interesat e komunitetit hebraik në SHBA.
Por në realitet, ajo sulmon edhe vetë hebrenjtë amerikanë që kundërshtojnë sionizmin.
Studiuesit vërejnë se deri në vitet ’50 zëri hebraik kundër sionizmit ishte shumicë,[¹¹] por me lindjen e AIPAC-ut, këta zëra u margjinalizuan dhe heshtën.
Një shembull i qartë është rasti i kongresistit demokrat hebre Andy Levin, i cili – megjithëse vetë hebre – u përpoq të mbështeste të drejtat e palestinezëve.
AIPAC mobilizoi një fushatë të madhe për ta penguar rizgjedhjen e tij në Miçigan, dhe ai humbi mandatin.
Kjo tregon se AIPAC nuk përfaqëson hebrenjtë, por politikën e shtetit izraelit.
Nëse AIPAC do të ishte thjesht një organizatë “sioniste”, ajo do të vepronte sipas kuptimit të vet të interesit izraelit.
Por ajo ndjek definicionin që jep qeveria izraelite.
Për këtë, autori përmend një episod të rëndësishëm: skandalin e spiunazhit Franklin (2004), kur zyrtari i Pentagonit Lawrence Franklin, së bashku me ish-zyrtarët e AIPAC-ut Steve Rosen dhe Keith Weissman, dorëzuan informacion sekret për Iranin diplomatit izraelit Naor Gilon.[¹²]
Kjo tregon se AIPAC shkon përtej lobimit tradicional dhe vepron në linjë të drejtpërdrejtë me interesat izraelite të shtetit.
Burimet e fuqisë së AIPAC
Disa mendojnë se fuqia e AIPAC-it vjen natyrshëm nga forca e marrëdhënieve SHBA–Izrael,[¹³] por kjo është vetëm pjesërisht e vërtetë.
Në realitet, fuqia e saj buron nga tre shtylla kryesore:
1. Shkalla e shërbimeve politike që ofron
AIPAC nuk është vetëm një “bankomat” që jep para për kandidatët politikë.
Ajo organizon rrjete të gjera mbështetësish, menaxhon strategjitë zgjedhore, ndërhyn në fushata mediatike, dhe koordinon me dhjetëra komitete veprimi politik (PACs dhe SuperPACs) që veprojnë për të njëjtin qëllim.
Ajo inkurajon anëtarët të kontribuojnë financiarisht, ndihmon në hartimin e fushatave reklamuese, kontaktin me zgjedhësit, dhe sulmon kundërshtarët me fushata të orkestruara për t’u dëmtuar reputacionin.
Siç tha një analist, “kundër kandidatit Jamal Bowman, AIPAC nisi një fushatë të tillë shpifjesh saqë edhe nëna e tij – po të lexonte çfarë thuhej – s’do të votonte për të.”
Për më tepër, AIPAC nuk punon vetëm: ajo ka një rrjet të gjerë të organizatave simotra që bashkëpunojnë për të njëjtin objektiv – gjë që e shumëfishon ndikimin e saj.
2. Hegjemonia e narrativës sioniste
Shtylla e dytë e fuqisë është dominimi i narrativës historike që justifikon projektin izraelit.
Kjo ide përmblidhet në sloganin e njohur: “Never again” – Kurrë më!
Siç shpjegon Morris Solomon,[¹⁴] kjo shprehje përmban dy zotime:
1. Hebrenjtë nuk duhet të jenë më kurrë viktima të një Holokausti tjetër.
2. Izraeli duhet të mbetet përgjithmonë një strehë e sigurt për hebrenjtë.
Kështu, Perëndimi – që lejoi krimet e Holokaustit – duhet të marrë përgjegjësinë morale për të garantuar sigurinë e Izraelit.
Për pasojë, mbështetja e Izraelit është shndërruar në detyrim moral dhe politik për qeveritë perëndimore.
Kjo narrativë nuk është e fuqishme vetëm për përmbajtjen e saj emocionale, por edhe sepse AIPAC ka arritur ta imponojë atë në vetë ndërgjegjen publike amerikane, përmes kontrollit mbi mediat tradicionale dhe diskursin politik.
Megjithatë, autori vëren se me shfaqjen e rrjeteve sociale, kjo hegjemoni po dobësohet – ndaj “revolucioni digjital” është sfida më serioze për ndikimin e AIPAC-ut.
3. Mbështetja e krishterimit sionist
Shtylla e tretë e fuqisë së AIPAC është koalicioni fetar me të krishterët ungjillorë amerikanë, të cilët besojnë në doktrinën e “krishterimit sionist”.
Ky besim, i përhapur në qarqet protestante konservatore, thotë se Krishti do të kthehet në tokë vetëm kur hebrenjtë të jenë rikthyer në Tokën e Premtuar dhe të kenë themeluar Mbretërinë e Izraelit.[¹⁵]
Në këtë këndvështrim, krijimi dhe mbijetesa e Izraelit janë parakushte për rikthimin e Jezu Krishtit.
Kjo ide e ka bërë themelimin e Izraelit projekt të krishterë po aq sa edhe hebraik.
Në këtë doktrinë besohet se në fund të kohëve do të ndodhë “Beteja e Armaghedonit”, ku forcat e errësirës do të bashkohen për të luftuar kundër Izraelit, dhe Krishti do të zbresë për të shpëtuar ata që mbeten gjallë.[¹⁶]
Për rrjedhojë, mbështetja e Izraelit është detyrë fetare për shumë të krishterë amerikanë, sidomos për konservatorët republikanë.
Vetë Ronald Reagan ishte një prej besimtarëve më të njohur të kësaj doktrine.
Një shembull: deputeti republikan Rick W. Allen i tha publikisht rektorit të Universitetit Columbia:
“Pse nuk e mbështet universiteti juaj Izraelin? A nuk e di se Zoti mallkon ata që janë kundër Izraelit?”
Kështu, krishterimi sionist është një ndër burimet më të rëndësishme të fuqisë së AIPAC-ut.
Edhe pse ky krishterim dallon nga AIPAC në qëllim (pret ardhjen e Krishtit), ai përputhet me të në mjet: forcimin e Izraelit.
Ky bashkim interesash e ka bërë aleancën e tyre të pathyeshme për dekada.
Referenca për Pjesën III
[⁹] Doug Rossinow, The Edge of the Abyss: The Origins of the Israel Lobby, Modern American History (2018).
[¹⁰] Vendimi i Kongresit Amerikan më 29 tetor 2019 për njohjen e “Gjenocidit të Armenëve” (405 vota pro, 11 kundër).
[¹¹] Doug Rossinow, po aty, f. 23–43.
[¹²] Stéphane Lefebvre, Spying on Friends? The Franklin Case, AIPAC, and Israel, International Journal of Intelligence and Counterintelligence, 19 (2006), f. 600–621.
[¹³] Rizki Maulana Firdaus, The Strategy and Effectiveness of the American Israel Public Affairs Committee in Lobbying the U.S. Congress, f. 56.
[¹⁴] Morris S. Solomon, The Agenda and Political Techniques of the American Israel Public Affairs Committee, National Defense University, f. 1.
[¹⁵] Grace Halsell, Prophecy and Politics (النبوءة والسياسة).
[¹⁶] Grace Halsell, Hand of God (يد الله).
AIPAC dhe shfrytëzimi i boshllëkut vdekjeprurës të demokracisë
Edhe pse demokracia konsiderohet si më i qëndrueshmi ndër sistemet politike, ajo ka disa dobësi strukturore, për të cilat kanë folur filozofët politikë që nga koha e Athinës së lashtë.
Sipas autorit, dobësia më e rrezikshme ndër të gjitha është mundësia e ndërhyrjes së jashtme – pra, aftësia e entiteteve të huaja për të ndikuar në drejtimin e politikave shtetërore.
Në një sistem demokratik, konkurrenca zgjedhore është thelbi i procesit politik.
Kandidatët varen nga mbështetja publike dhe financiare për të fituar, dhe pikërisht këtu qëndron boshllëku që mund të shfrytëzohet nga aktorë të jashtëm.
Në teori, ligjet amerikane e ndalojnë çdo shtet të huaj të financojë drejtpërdrejt kandidatët politikë, por në praktikë ekzistojnë mijëra mënyra të tërthorta për të ndikuar në rezultatet elektorale.
Në SHBA, për shembull, nuk ekziston një kufi ligjor për shpenzimet e përgjithshme politike (në bazë të Amendamentit të Parë të Kushtetutës), edhe pse vendosen kufizime për kontributet individuale.
Kështu, një individ mund të dhurojë deri në 6600 dollarë për një kandidat dhe deri në 41 mijë dollarë për një parti, pra rreth 47 mijë dollarë gjithsej.[¹⁸]
Por ky kufi nuk e ndalon AIPAC-un, për dy arsye:
1. Numri i madh i anëtarëve – me rreth 3 milionë anëtarë, AIPAC mund të përdorë dhjetëra mijëra individë për të mbledhur fonde për një kandidat të vetëm.
Nëse, për shembull, 10 mijë anëtarë kontribuojnë secili shumën maksimale të lejuar, organizata mund të sigurojë rreth gjysmë miliardi dollarë për një fushatë.
2. Mbështetja e tërthortë – ligji ndalon vetëm kontributin e drejtpërdrejtë, jo aktivitetet që ndihmojnë kandidatin pa ia kaluar paratë në dorë.
Kështu, AIPAC mund të financojë reklama, të nisë fushata për diskreditimin e kundërshtarëve, ose të promovojë temat që i shërbejnë kandidatit të mbështetur.
Pra, ka “njëmijë mënyra të ligjshme për të ndihmuar një kandidat”.
Në thelb, demokracia amerikane e ka institucionalizuar vetë mekanizmin e ndikimit përmes ligjërimit të lobimit politik.
Lejimi i grupeve të presionit (lobby groups) do të thotë praktikisht lejim i blerjes së qëndrimeve politike në këmbim të mbështetjes materiale apo elektorale.
Ky është themel i brishtë për çdo sistem demokratik.
Dhe hebrenjtë sionistë e kuptuan herët këtë dobësi, duke krijuar AIPAC-un më 1954, vetëm gjashtë vjet pas themelimit të shtetit të Izraelit.
Që prej atëherë, AIPAC ka shfrytëzuar këtë boshllëk ligjor për të depërtuar në zemrën e politikës amerikane.
Autori përfundon se AIPAC do të vazhdojë të dominojë politikën amerikane derisa të ndodhë diçka e ngjashme me atë që ndodhi në prag të Luftës së Dytë Botërore, kur SHBA miratoi ligje për të frenuar ndikimin nazist në politikën amerikane.
Pyetja që shtrohet sot është:
A do të ndodhë e njëjta gjë me AIPAC-un, sidomos tani që gjithnjë e më shumë zyrtarë po akuzohen për “besnikëri të dyfishtë” ndaj SHBA-së dhe Izraelit?
A është ndikimi i AIPAC-ut real apo i ekzagjeruar?
Studiues si Morris Solomon[¹⁹] dhe Stephen Walt[²⁰] nga Universiteti i Harvardit pohojnë se asnjë faktor tjetër nuk e shpjegon përkrahjen amerikane për Izraelin më mirë se forca e AIPAC-ut.
Sipas Walt, mbështetja e politikanëve amerikanë për Izraelin nuk mund të justifikohet as nga interesat strategjike, as nga arsyet morale, por nga presioni i drejtpërdrejtë i AIPAC-ut.
Nuk ka debat mbi ekzistencën e këtij ndikimi; debati qëndron te shtrirja e tij.
A kontrollon vërtet AIPAC politikën amerikane, apo është thjesht një faktor i fuqishëm ndër shumë të tjerë?
Autori mbron tezën se AIPAC nuk është vetëm një aktor me ndikim, por faktikisht autoriteti dominues në çdo vendim amerikan që prek Izraelin.
Në praktikë, kur vjen puna te politikat ndaj Izraelit, interesi izraelit zëvendëson interesin kombëtar amerikan.
Presidenti Jimmy Carter e tha hapur më 2010:
“Çdo anëtar i Kongresit që kritikon Izraelin ose zbulon shkeljet e tij të së drejtës ndërkombëtare, nuk e gjen më veten në Kongres në mandatin e ardhshëm.”
Dhe: “Asnjë anëtar i Kongresit nuk guxon të kërkojë që Izraeli të respektojë kufijtë e tij ligjorë.”
Po ashtu, deputeti republikan Thomas Massie deklaroi:
“Çdo anëtar i Kongresit ka një përfaqësues nga AIPAC si një kujdestar personal.”
Kur u pyet ç’do të thoshte me këtë, ai u përgjigj: “Është si një dado që të ruan.”
Vlera e këtij pohimi qëndron në faktin se ai vjen nga një republikan, ndërkohë që partia republikane historikisht ka qenë aleati më i ngushtë i AIPAC-ut.
Edhe Benjamin Netanjahu e ka thënë hapur në një intervistë në vitet ’80, kur u pyet si e menaxhon mospërputhjen e qëndrimeve mes qeverive:
“Mos u shqetësoni – ne kontrollojmë Kongresin dhe Senatin.”
Shembuj historikë të ndikimit të AIPAC
Një rast i hershëm ishte shkarkimi i përfaqësuesit amerikan në OKB, Andrew Young, në vitin 1979, vetëm dy ditë pasi u takua me një përfaqësues të Organizatës për Çlirimin e Palestinës.
Pas një fushate të ashpër të AIPAC-ut, administrata amerikane e detyroi të jepte dorëheqjen menjëherë.
Por shembulli më domethënës është lufta e Irakut në vitin 2003, që sipas shumë studiuesve u nxit drejtpërdrejt nga AIPAC.[²¹]
Sipas analistit Dov Waxman, kjo bindje është e përhapur gjerësisht në qarqet akademike, edhe pse jo të gjithë e pranojnë.[²²]
Edhe ish-shefi i “Njësisë për Osama bin Laden” në CIA, Michael Scheuer, pohoi se AIPAC ishte shtytësi kryesor i luftës në Irak.
Kjo lidhet edhe me fjalimin e famshëm të Netanjahut para Kongresit amerikan para fillimit të luftës, ku ai kërkonte që SHBA “të vepronte si Izraeli” kur bombardoi reaktorin bërthamor irakian më 1981, pa pyetur askënd.
Në fund, AIPAC e fitoi atë betejë:
“Ishte fitorja më e madhe politike në historinë e saj”, – shkruan autori.
Kontrolli mbi terminologjinë dhe diskursin publik
Ndikimi i AIPAC shkon përtej politikës praktike – ai shtrihet edhe në kontrollin e gjuhës.
Për shembull, termat “antisemitizëm” dhe “pro-Izrael” kanë përkufizime që nuk i jep ligji amerikan, por vetë AIPAC.
Çdo kritikë ndaj Izraelit mund të etiketohet si antisemitizëm; madje edhe kritika ndaj vetë AIPAC-ut.
Siç vëren Stephen Walt:
“Është e vështirë të flasësh për ndikimin e lobit izraelit në media pa u akuzuar për antisemitizëm.”[²³]
Rasti i deputetes Ilhan Omar e dëshmon këtë.
Ajo u pyet në Twitter “kush i financon politikanët amerikanë”, dhe u përgjigj me një fjalë:
“AIPAC.”
Menjëherë pas kësaj, u akuzua si antisemite, edhe pse nuk kishte kritikuar as hebrenjtë, as Izraelin.
Po ashtu, AIPAC ka monopolizuar edhe kuptimin e termit “Pro-Israel”.
Nuk mjafton të mbështesësh Izraelin sipas bindjes tënde – duhet ta mbështesësh sipas standardeve që përcakton AIPAC.
Ish-drejtoresha politike e AIPAC-it, Liz Shrayer, e ka quajtur këtë “arritjen më të madhe të organizatës”.[²⁴]
Pra, suksesi më i madh i AIPAC nuk është vetëm imponimi i një konsensusi politik në mbështetje të Izraelit, por kontrolli mbi kuptimin e vetë këtij konsensusi.
Konkluzioni i autorit
Nëse demokracia është sistemi që pasqyron vullnetin e popullit, atëherë një sistem ku një pakicë e huaj e pengon këtë vullnet, nuk mund të quhet më demokratik.
Prandaj, autori përfundon:
“Sistemi amerikan është shndërruar nga demokratik në aipakokratik.”
Vetë ish-drejtori politik i AIPAC-it, Steven Rosen, ka thënë:
“Mund të mbledh firmat e 70 senatorëve në një pecetë bosh sa herë që dua.”[²⁵]
Në këtë kuptim, SHBA nuk është më një demokraci e plotë, por një sistem të kapur ligjërisht nga një grup presioni në shërbim të një shteti të huaj – pra, një aipakokraci.
Deputetja Summer Lee, një nga zërat progresistë në Kongres, e shprehu kështu:
“Ne do të humbim demokracinë tonë, sepse askush prej nesh nuk është mjaftueshëm i guximshëm përballë ndikimeve jodemokratike.”[²⁶]
Autori komenton:
“Në fakt, ajo ka të drejtë – Amerika e ka humbur demokracinë e saj.”
Referenca për Pjesën IV
[¹⁸] OpenSecrets.org – të dhënat mbi kufijtë e kontributeve politike në SHBA.
[¹⁹] Morris S. Solomon, The Agenda and Political Techniques of AIPAC, National Defense University, f. 1.
[²⁰] Stephen Walt, The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy, përkth. Antoine Basil, f. 10.
[²¹] Philip Weiss, The Iraq War Coverup: What Did AIPAC Do and When Did It Do It?, Mondoweiss, 2 shkurt 2012.
[²²] Dov Waxman, From Jerusalem to Baghdad? Israel and the War in Iraq, International Studies.
[²³] Stephen Walt, po aty, f. 26.
[²⁴] Jonathan Rynhold, Divide and Rule: Discursive Authority, Ethnic Lobbies, and U.S. Foreign Policy, Foreign Policy Analysis (2021).
[²⁵] Intervistë me Jeffrey Goldberg, The New Yorker, 2005.
[²⁶] Akela Lacy, At DNC, the Squad Warns Democrats to Wake Up to the Threat of AIPAC, The Intercept, 24 gusht 2024.
