Nga: Rami Abu Zubeida – studiues në çështjet ushtarake
Në mes të narrativës izraelite që synon të konsolidojë imazhin e “arritjes së madhe ushtarake” në përballjet e fundit, një lexim i ndërthurur i artikujve të publikuar nga elita intelektuale dhe e sigurisë në Izrael zbulon një realitet më kompleks, madje kontradiktor në shumë aspekte. Ndërsa diskursi zyrtar ngre narrativat e fitores dhe arritjeve, nga brenda vetë institucionit dalin pranime të qarta për dështim në vlerësim, erozion të parandalimit (deterrencës), dhe kufijtë e fuqisë ushtarake për të arritur një vendim përfundimtar.
Ky hendek nuk është i ri në përvojën izraelite, por sot është më i dukshëm dhe më i mprehtë, në kushtet e shumë raundeve të konfliktit që shtrihen nga Gaza në Liban e deri në Iran. Këtu mund të kujtohet parimi që thotë: “Suksesi ushtarak nuk plotësohet përveçse kur përkthehet në një arritje politike të qëndrueshme”, një parim që duket se entiteti sionist nuk po arrin ta realizojë në raundet e fundit.
Në këtë kontekst, Iyál Zisser, zëvendësrektor i Universitetit të Tel Avivit, përpiqet të paraqesë një qasje historike që lidh të tashmen me përvojën e agresionit trefish të vitit 1956, duke theksuar se “Izraeli” atëherë arriti të “përkthejë rezultatet e betejës ushtarake në arritje politike afatgjata”. Megjithatë, ky argument në thelb kthehet në një dënim të tërthortë të realitetit aktual, pasi autori pranon se luftërat e mëvonshme, sidomos Lufta e Dytë e Libanit dhe luftërat në Gaza, “përfunduan pa një imazh fitoreje, dhe më e rëndësishmja, pa një vendim të qartë”, dhe se arritjet ushtarake nuk u shfrytëzuan politikisht.
Madje vetë Zisser pranon se rezultatet e përballjes aktuale me Iranin “janë ende të vështira për t’u përcaktuar”, në kushtet e “mungesës së imazheve të fitores apo të dhënave që nuk i janë bërë publike”, gjë që pasqyron një krizë të thellë në besueshmërinë e narrativës zyrtare të udhëheqjes izraelite dhe ngre pyetje mbi atë që ka ndodhur realisht, përtej propagandës politike të Netanyahut dhe rrethit të tij.
Në një nivel tjetër, artikulli i ekspertes së sigurisë kombëtare Shira Barbivai Shaham zbulon një defekt strukturor në performancën e inteligjencës izraelite, që konsiston në dështimin e përsëritur për të vlerësuar kapacitetet dhe synimet e kundërshtarëve. Mjafton të citohet pranimi që artikulli sjell nga komandanti i rajonit verior: “Ekziston një hendek mes asaj që mendonim dhe asaj që zbulojmë realisht”, një frazë që përmbledh një krizë të zgjatur të vlerësimit strategjik.
Autorja thekson se ajo që ndodhi nuk është një rast i izoluar, por “një dështim i vazhdueshëm në aftësinë e inteligjencës izraelite për të vlerësuar gatishmërinë e armikut”, duke vënë në dukje se skenarët para 7 tetorit ishin të mbërthyer në vlerësime optimiste, “që nuk imagjinonin guximin dhe planin e gjerë” që u zbatua nga rezistenca. Kjo reflekton një kolaps në një nga shtyllat kryesore të sigurisë kombëtare izraelite: epërsinë në inteligjencë.
Në nivel operacional, të dhënat e autorit Bar Peleg zbulojnë një dobësim në efektivitetin e sistemeve të mbrojtjes ajrore, pasi ai thekson se “një e katërta e raketave të lëshuara në javën e fundit të luftës arritën të depërtojnë sistemet e mbrojtjes ajrore”, dhe kjo përqindje është në rritje të vazhdueshme me zgjatjen e luftës. Këto shifra nuk pasqyrojnë vetëm një sfidë teknike, por tregojnë aftësinë e kundërshtarit për t’u përshtatur dhe për të zhvilluar mjetet e tij në mënyrë që të kufizojë efektivitetin e epërsisë teknologjike izraelite.
Ky realitet bëhet edhe më i zymtë me pranime nga brenda institucionit ushtarak se lufta e gjatë nuk ishte pjesë e llogaritjeve, dhe se burimet – përfshirë raketat interceptuese – i nënshtrohen konsideratave komplekse, gjë që kufizon aftësinë për të siguruar mbrojtje të plotë. Kjo godet në thelb imazhin e “imunitetit absolut” që Izraeli ka tentuar të ndërtojë.
Në të njëjtin kontekst, Amos Harel, analist ushtarak i gazetës “Haaretz”, hedh dritë mbi një hendek tjetër të rrezikshëm, që qëndron në mospërputhjen mes objektivave politike dhe kapaciteteve ushtarake. Ai citon një oficer të lartë që thotë se fushata në Liban “nuk do të çojë në çarmatimin e plotë të Hezbollahut”, në kundërshtim të qartë me diskursin politik që flet për “vendosje të përfundimit të luftës”.
Ky mospërputhje pasqyron një defekt në procesin e vendimmarrjes, ku rritet niveli i objektivave pa pasur mjetet e nevojshme për t’i arritur ato. Madje Harel thekson se “fitorja në këto luftëra është e përkohshme”, dhe se kundërshtarët, veçanërisht Hezbollahu, shfrytëzojnë periudhat e qetësisë për të rindërtuar fuqinë e tyre, çka do të thotë se Izraeli e menaxhon konfliktin, por nuk e përfundon atë.
Në përfundim, këto artikuj dhe analiza, pavarësisht këndvështrimeve të ndryshme, zbulojnë një të vërtetë të vetme: entiteti sionist po përballet me një krizë të ndërlikuar që shkon përtej performancës ushtarake dhe prek thellësinë e mendimit strategjik. Fryrja mediatike e arritjeve nuk mund të fshehë pranimin në rritje të dështimit në vlerësim, erozionin e parandalimit dhe paaftësinë e fuqisë ushtarake për të imponuar rezultate politike të qëndrueshme.
Ajo që u përmend tregon se entiteti sionist, pavarësisht gjithë këtij fryrimi të arritjeve dhe fuqisë, nuk është më në gjendje të arrijë fitore përfundimtare, por mjaftohet me raunde taktike që shtyjnë kërcënimin pa e eliminuar atë. Në kushtet e kundërshtarëve më fleksibël dhe më të aftë për t’u përshtatur, ky realitet e vendos entitetin përballë një ekuacioni të vështirë: një fuqi ushtarake e madhe, por e paaftë për të prodhuar një fitore dhe një vendim strategjik të qëndrueshëm.
