Kështu vepron dora e fshehtë e Izraelit në Siri – Muhamed Sarmini
Politika e Izraelit nuk është kufizuar vetëm në simbole apo propagandë, por ka shoqëruar edhe lëvizje inteligjente dhe diplomatike. (Reuters)
Izraeli gjithmonë ka kërkuar të konsolidojë pozicionin e tij si aktor rajonal aktiv në Levant (Sham), jo vetëm përmes mjeteve ushtarake, por edhe duke shfrytëzuar ndryshimet strukturore në vendet fqinje, veçanërisht ato që lidhen me përçarjet fetare dhe copëtimin social.
Skena siriane, që nga shpërthimi i krizës dhe sidomos pas rënies së regjimit në fund të 2024-ës, është bërë një fushë qendrore për këtë lloj shfrytëzimi izraelit, duke rilindur strategjinë e “aleancës së pakicave” më qartë se kurrë, duke përdorur njëkohësisht mjete të forta dhe të buta.
Rrënjët historike: Nga kolonializmi në strategjinë izraelite
Që nga periudha e mandatit francez, aleanca e pakicave në Siri dhe Liban ka qenë mjet për të siguruar kontroll dhe balancë kundër shumicës sunite. Francezët përdorën dallimet fetare për të forcuar influencën e tyre.
Izraeli, edhe pse hyri më vonë në këtë lojë, e rilindi atë me një qasje të re, duke u fokusuar në sigurimin e kufijve veriorë dhe dobësimin e vendeve fqinje.
Prania izraelite pas rënies së regjimit sirian
Me kolapsin e papritur të regjimit sirian, Izraeli gjeti një mundësi të rrallë për të riformuar ekuilibrin fetar në mënyrë që të përforcojë pozicionin e tij. Kjo u bë një kartë e re negociimi në skenën siriane, ku konkurrojnë fuqi të ndryshme rajonale dhe ndërkombëtare.
Druzet: Pika kryesore e interesit izraelit
Para rënies së regjimit, druzet ishin të ndarë në tri grupe:
1. Një grup pranë boshtit iranian (përfshirë druzët e Suweidës në Siri dhe Malit të Libanit).
2. Një grup nacionalist arab që ruajti pavarësinë nga boshtet rajonale.
3. Druzet me shtetësi izraelite (brenda Palestinës së okupuar).
Me rënien e regjimit dhe dobësimin e Hizbullahut, Izraeli shpejtoi të mbushë vakumin e lënë, duke i shtyrë para udhëheqësit druzë nga territoret e tij, duke promovuar idenë se “klerikët druzë në Izrael mund të bashkojnë të gjithë komunitetin”.
Strategjitë e fshehta: Nga propaganda në ndërhyrje ushtarake
Izraeli ka shpërndarë mesazhe se është gati të ndërhyjë ushtarakisht për të mbrojtur druzët në Siri nëse kërcënohen. Kjo ka forcuar pozicionin e klerikëve druzë pro-izraelitë dhe krijuar një ekuilibër të ri në udhëheqjen e komunitetit.
Por kjo nuk është vetëm propagandë. Izraeli ka lëvizje inteligjente dhe diplomatike për të krijuar rrjetë influencash brenda komuniteteve druze në Siri dhe Liban.
Kurdët dhe alevitët: Pjesë e lojës së Izraelit
Përveç druzëve, Izraeli monitoron nga afër situatën e kurdëve, duke mbështetur disa aktorë politiko-ushtarakë në verilindje të Sirisë. Qëllimi? Të dobësojë qendrën e Damaskut dhe të parandalojë formimin e një ushtrie të unifikuar kombëtare.
Ndërsa alevitëve nuk u është ndërhyrë drejtpërdrejt, por Izraeli ka shfrytëzuar mediatikisht dhunën në bregun sirian (mars 2025), duke e paraqitur atë si dëshmi të paaftësisë së qeverisë së re për të mbrojtur pakicat.
Strategjia më e thellë: Të mbetet Siria e dobët dhe e përçarë
Izraeli dëshiron një Siri të përçarë, të dobësuar nga konfliktet sektare dhe sociale. Çdo shenjë shërimi ose pajtimi midis komponentëve sirianë shkakton ankth në Tel Aviv, e cila reagon me sabotazhe, mbështetje të grupeve fetare, ose fushata mediash.
Pakicat si mjet presioni
Izraeli përdor kartën e pakicave për t’u imponuar në çdo marrëveshje të ardhshme për Sirinë. Ai kundërshton qasjen e administrimit Trump, e cila do të linte Sirinë në duart e Turqisë dhe Arabisë Saudite.
Tel Avivi beson se përjashtimi i tij nga bisedimet do ta detyrojë të luajë rol mbrojtës, ndaj po forcon pozicionin brenda Sirisë përmes druzëve, për të treguar se është një partner i paevitueshëm në çdo zgjidhje të ardhshme.
Rreziqet dhe sfidat
Megjithëse Izraeli ka patur suksese në menaxhimin e skenës palestineze dhe libaneze, përfshirja e tij në Siri përmes pakicave është një provë e vërtetë për aftësinë e tij për të trajtuar balancim të ndjeshëm.
Por kjo sjell rreziqe:
• Reagime të ashpra nga forcat lokale në Siri dhe Liban.
• Rishikime nga fuqitë ndërkombëtare për kostot politike të përfshirjes së Izraelit.
Si mund të përgjigjet Siria?
1. Dialog kombëtar: Një proces pajtimi që përfshin të gjitha komunitetet.
2. Decentralizim: Një kushtetutë e re që garanton të drejta dhe autonomi rajonal.
3. Rindërtimi i ushtrisë: Një strukturë profesionale që të mbrojë sovranitetin.
4. Bashkëpunim rajonal: Për të parandaluar përdorimin e Sirisë si fushë beteje.
Përfundim
Ajo që po bën Izraeli në Siri nuk është thjesht për sigurinë e tij, por për rishpërndarjen e fuqisë në rajon. Edhe pse nuk dominon plotësisht skenën, Izraeli po punon në heshtje për të qënë një faktor i paanashirueshëm.
Opinionet e shprehura në këtë artikull nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht qëndrimin e Al Jazeera apo kohaislame.com.
