🔸 Pavarësisht vlerësimeve amerikane se rreth 85% e arsenalit të Iranit dhe objekteve industriale të lidhura me programin e dronëve u shkatërruan ose u nxorën jashtë funksionit gjatë operacionit “Zemërimi Epik”, lufta tregoi se programi iranian vazhdon të jetë në gjendje të zhvillojë operacione falë fleksibilitetit dhe doktrinës së tij operacionale.
▪️ Doktrina iraniane bazohet në konsumimin e kundërshtarit
* Lëshim masiv të dronëve.
* Vazhdimësi të sulmeve për periudha të gjata.
* Lodhjen e mbrojtjes ajrore përmes valëve të njëpasnjëshme të sulmeve.
* Arritjen e ndikimit strategjik edhe kur shumica e dronëve neutralizohen.
▪️ Dronët janë pjesë e një sistemi të integruar sulmues
Para luftës, Irani zotëronte mijëra dronë të shpërndarë midis Gardës Revolucionare dhe ushtrisë, të cilët operonin nga:
* Baza nëntokësore.
* Pista të vogla të shpërndara.
* Platforma lëvizëse lëshimi.
Ky program mbështetej gjithashtu nga një rrjet i gjerë prodhimi që përfshinte kompani, universitete, qendra kërkimore dhe punishte civile e ushtarake.
▪️ Fillimi i luftës shënoi përdorimin më të madh të dronëve
Irani dhe aleatët e tij lëshuan rreth 4.400 dronë para hyrjes në fuqi të armëpushimit, me një mesatare prej rreth 120 dronësh në ditë.
Rreth 85–90% e tyre u përdorën gjatë javëve të para të luftës, në koordinim me raketa balistike dhe raketa lundruese (cruise), me synim ngarkimin dhe hutimin e sistemeve të mbrojtjes ajrore.
▪️ Vendet e Gjirit ishin fusha kryesore e sulmeve
Sipas raportit:
* Emiratet e Bashkuara Arabe u përballën me më shumë se 2.200 sulme me dronë, përveç qindra raketave.
* Sulme u kryen gjithashtu ndaj Arabisë Saudite, Kuvajtit, Bahrejnit dhe Katarit.
Megjithëse shumica e sulmeve u neutralizuan, depërtimet e kufizuara shkaktuan:
* Humbje njerëzore.
* Çrregullime ekonomike.
* Presion të vazhdueshëm mbi sistemet e mbrojtjes ajrore.
▪️ Irani ndryshoi taktikat gjatë luftës
Pasi SHBA-ja dhe Izraeli fituan liri më të madhe veprimi në hapësirën ajrore iraniane, Teherani kaloi në:
* Shpërndarjen e platformave të lëshimit.
* Fshehjen e dronëve në tunele dhe zona civile e industriale.
* Përdorimin e bazave lëvizëse dhe më fleksibile.
* Ruajtjen e ritmit të sulmeve pavarësisht humbjeve.
▪️ Fushata e koalicionit shkaktoi dëme të mëdha
Sulmet amerikane dhe izraelite goditën:
* Linjat e prodhimit.
* Fabrikat e motorëve.
* Objektet e montimit.
* Depot e magazinimit.
* Platformat e lëshimit.
* Qendrat e kërkimit dhe zhvillimit.
Si rezultat, ritmi ditor i lëshimit të dronëve ra me më shumë se 90% në fund të operacioneve kryesore.
▪️ Kërcënimi nuk ka përfunduar
Shkatërrimi i infrastrukturës industriale nuk i dha fund programit iranian.
Irani kaloi nga sulmet masive në goditje më të sakta dhe më selektive ndaj:
* Aeroporteve.
* Depove të karburantit.
* Porteve.
* Sistemeve të radarëve.
* Qendrave të komunikimit.
* Avionëve ushtarakë të ekspozuar.
▪️ Krahasimi me luftën në Ukrainë
Megjithëse Rusia lëshoi mbi 10.000 dronë Shahed/Geran gjatë së njëjtës periudhë, raporti vlerëson se sulmet iraniane patën ndikim strategjik më të madh në një kohë më të shkurtër, për shkak të afërsisë së objektivave jetikë në Gjirin Persik me platformat e lëshimit.
Sipas analizës, këto sulme kontribuuan në:
* Pengimin e një pjese të tregtisë së energjisë.
* Uljen me rreth 17% të eksporteve të gazit natyror të lëngshëm (LNG) të Katarit.
* Rritjen e çmimeve të mallrave në tregjet botërore.
* Çrregullimin e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit.
▪️ Si mund të duket lufta e ardhshme?
Nëse luftimet rifillojnë së shpejti, raporti parashikon se Irani do të mbështetet në:
* Stoqet e mbetura të dronëve.
* Punishte të vogla dhe të shpërndara prodhimi.
* Linja alternative montimi.
* Platforma të fshehta lëshimi.
* Mbështetje më të madhe te milicitë aleate, veçanërisht në Irak.
▪️ Taktikat e mundshme në të ardhmen
Mund të përfshijnë:
* Valë më të vogla dhe më të vështira për t’u zbuluar.
* Sulme më selektive ndaj objektivave me vlerë të lartë.
* Goditje ndaj mbrojtjes ajrore dhe radarëve.
* Sulme ndaj aeroporteve dhe avionëve të parkuar.
* Goditje ndaj porteve dhe qendrave logjistike.
* Përqendrim më të madh ndaj anijeve në Gjirin Persik.
* Rritje të përdorimit të dronëve të vegjël kundër forcave amerikane pranë territorit iranian.
▪️ Mësime për Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre
Lufta tregoi se përdorimi i raketave të shtrenjta të mbrojtjes ajrore për të rrëzuar dronë me kosto shumë të ulët nuk është i qëndrueshëm ekonomikisht.
Prandaj, raporti rekomandon:
* Zhvillimin e mjeteve më të lira të interceptimit.
* Forcimin e sistemeve me rreze të shkurtër kundër dronëve.
* Zgjerimin e përdorimit të luftës elektronike.
* Përmirësimin e maskimit, mashtrimit dhe fortifikimit të objekteve ushtarake.
* Thellimin e bashkëpunimit mbrojtës me vendet e Gjirit.
* Përfitimin nga përvoja ukrainase në përballjen me dronët Shahed.
Burimi: Instituti i Uashingtonit (The Washington Institute), publikuar nga Qasioun Studies.
