Shkrimtari izraelit Tsvi Barel, në gazetën Haaretz, trajtoi lëvizjet e fundit të Turqisë dhe përpjekjen e Ankarasë për të shfrytëzuar ndryshimet rajonale, veçanërisht pasojat e luftës me Iranin, për të forcuar pozitën e saj si një fuqi qendrore që synon të luajë rol udhëheqës në formësimin e sistemit të ri të sigurisë në Lindjen e Mesme.
Pikat kryesore të artikullit
Shkrimtari vë në dyshim deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump, i cili pretendoi se i kishte kërkuar presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan të mos ndërhynte në luftë në krah të Iranit. Sipas artikullit, Ankaraja e mohoi këtë version dhe theksoi se e kishte kundërshtuar luftën që nga fillimi dhe nuk kishte pasur ndërmend të përfshihej në të.
Artikulli thekson marrëdhënien e fortë personale dhe politike mes Trumpit dhe Erdoğanit, duke vënë në dukje se Uashingtoni mund të ndërmarrë hapa që do ta kënaqin Ankaranë, përfshirë ringjalljen e marrëveshjeve të avancuara ushtarake që përfshijnë avionët luftarakë Lockheed Martin F-35 Lightning II dhe motorët e avionëve reaktivë.
Sipas autorit, Turqia nuk dëshiron më të kufizohet në rolin e një shteti që ndjek politikat perëndimore, por synon të imponojë agjendën e saj dhe të shndërrohet në një aktor kryesor në përcaktimin e ekuilibrave rajonalë.
Ngritja e fuqisë ushtarake turke
Artikulli përshkruan transformimin e madh që ka përjetuar Turqia që nga ardhja në pushtet e Erdoğanit në vitin 2003, duke kaluar nga varësia ndaj importeve ushtarake në ndërtimin e një baze të gjerë të industrisë vendase të mbrojtjes.
Ai thekson se kriza e blerjes së dronëve izraelitë të tipit Heron përbëri një pikë kthese, e cila e shtyu Ankaranë drejt arritjes së vetë-mjaftueshmërisë në industrinë ushtarake.
Sipas artikullit, Turqia sot zotëron ushtrinë e dytë më të madhe në NATO, ndërsa vlera e prodhimit të industrisë së saj të mbrojtjes ka arritur rreth 20 miliardë dollarë në vit, me plane për investime të reja që tejkalojnë 27 miliardë dollarë.
Samiti i NATO-s – një platformë për të shfaqur ndikimin turk
Autori vlerëson se Ankaraja e sheh samitin e ardhshëm të NATO-s si një mundësi strategjike për të demonstruar kapacitetet e saj ushtarake dhe politike para botës.
Turqia po përgatitet të presë dhjetëra liderë, qindra ministra dhe mijëra gazetarë, duke investuar shuma të mëdha për organizimin e samitit dhe për të paraqitur imazhin e një shteti të aftë për të udhëhequr iniciativa rajonale dhe ndërkombëtare.
Artikulli shpjegon se autoritetet turke përpiqen të promovojnë idenë se Turqia nuk është më thjesht një “urë mes Lindjes dhe Perëndimit”, por është bërë një shtet i pazëvendësueshëm në ekuacionet e sigurisë dhe politikës së rajonit.
Një projekt turk për një sistem rajonal të sigurisë
Artikulli ndalet edhe te vizioni i ministrit të Jashtëm turk Hakan Fidan, i cili synon krijimin e një kuadri rajonal sigurie të bazuar në bashkëpunimin mes vendeve të rajonit, në vend të mbështetjes së plotë te mbrojtja amerikane dhe aleancat e jashtme.
Sipas autorit, Ankaraja përpiqet të ndërtojë një rrjet bashkëpunimi sigurie që lidh Turqinë me vendet e Gjirit dhe i siguron asaj një rol qendror në çdo arkitekturë të ardhshme të sigurisë në Lindjen e Mesme.
Pengesat për ambiciet turke
Artikulli thekson se projekti turk përballet me një sërë sfidash, ndër të cilat më kryesoret janë rezervat e vendeve të Gjirit, të cilat ruajnë kanale komunikimi dhe marrëdhënie me Iranin dhe nuk duken të gatshme t’i japin Turqisë rolin e udhëheqësit të sigurisë rajonale.
Po ashtu, autori vë në dukje se ekzistojnë ende dyshime historike në vendet e Gjirit ndaj politikave turke, megjithëse marrëdhëniet ekonomike dhe ushtarake ndërmjet palëve janë përmirësuar gjatë viteve të fundit.
Ai shton se anëtarësimi i Turqisë në NATO i imponon asaj detyrime që mund të bien ndesh me një rol të pavarur si garantuese e sigurisë rajonale, duke krijuar kështu një kontradiktë mes ambicieve të saj rajonale dhe angazhimeve të saj perëndimore.
Në përfundim, autori arrin në përfundimin se Ankaraja po përpiqet të shfrytëzojë momentin aktual rajonal për ta paraqitur veten si një qendër kryesore të sigurisë rajonale dhe si një partner që nuk mund të anashkalohet në rregullimet e ardhshme të Lindjes së Mesme. Megjithatë, suksesi i këtij projekti mbetet i varur nga gatishmëria e vendeve të rajonit për ta pranuar rolin turk dhe nga aftësia e Ankarasë për të balancuar ambiciet e saj rajonale me detyrimet që rrjedhin nga anëtarësimi në NATO.
