Hyrje
Historia e civilizimeve njerëzore tregon qartë se individët dhe shtetet janë të përkohshme: ata lindin, rriten, zhvillohen dhe zhduken. Por ajo që mbetet është fuqia e ideve dhe ndikimi i tyre në mendimin dhe jetën e shoqërive. Idetë e qëndrueshme janë ato që mbijetojnë përtej kohës dhe hapësirës, duke vazhduar të frymëzojnë breza të tërë. Kjo është arsyeja pse Islami ka ruajtur vitalitetin e tij përgjatë shekujve, sepse forca e tij qëndron jo te pushteti politik apo te dominimi material, por te idetë e tij të përjetshme, të cilat burojnë nga Kurani Famëlartë.
Kundërshtarët e Islamit, në çdo epokë, kanë qenë të vetëdijshëm për këtë forcë, ndaj dhe armiqësia e tyre është përqendruar në përpjekjen për ta luftuar dhe për ta penguar shtrirjen e tij. Ky fenomen lidhet me frikën e tyre nga qëndrueshmëria dhe fuqia transformuese e ideve islame, të cilat janë në përputhje me natyrën njerëzore dhe të vërtetat universale.
Idetë Qendrore të Kuranit
1. Teuhidi dhe Madhështia e Zotit
Boshti themelor i Kuranit është besimi në Një Zot të vetëm, i cili është Krijues, Mbajtës dhe Sundues i gjithësisë. Ky parim, i njohur si teuhid, është jo vetëm doktrinë fetare, por edhe bazë filozofike dhe morale për të kuptuar botën. Kurani pohon:
“Thuaj: Ai është Allahu, Një i Vetëm. Allahu është Absoluti. Nuk ka lindur dhe nuk është i lindur. Dhe nuk ka asnjë të barabartë me Të.” (El-Ihlas, 112:1-4)
Kuptimi i teuhidit nuk është abstrakt; ai lidhet me bindjen se Islami është rruga e shpëtimit për njerëzimin dhe se Zoti do ta shfaqë këtë fe mbi të gjitha fetë e tjera (Et-Teube, 9:33).
⸻
2. Kurani dhe Suneti si burime të dijes dhe udhëzimit
Islami i ofron njerëzimit një epistemologji të plotë përmes Kuranit dhe shpjegimit praktik të tij në Sunetin profetik. Pyetjet universale – mbi origjinën e universit, kuptimin e jetës, të ardhmen pas vdekjes dhe rrugën drejt dijes së sigurt – marrin përgjigje të qarta. Allahu thotë:
“Ne nuk e kemi lënë pa shpjeguar asgjë në këtë Libër.” (El-En‘am, 6:38)
Përvoja praktike e Profetit ﷺ dhe e sahabëve tregon se Islami nuk është teori abstrakte, por model jetësor i zbatueshëm.
⸻
3. Shtrirja gjithëpërfshirëse e mesazhit kur’anor
Kurani nuk kufizohet në trajtimin e çështjeve shpirtërore, por përfshin jetën personale, shoqërore, ekonomike dhe politike. Ai ndërton individin dhe shoqërinë, duke ofruar një model të plotë civilizues. Siç thekson:
“Ne të kemi zbritur ty Librin si shpjegim për çdo gjë, si udhëzim, mëshirë dhe si lajm të gëzueshëm për ata që dorëzohen.” (En-Nahl, 16:89)
⸻
4. Drejtësia dhe ndalimi i padrejtësisë
Një nga shtyllat më të rëndësishme të Kuranit, pas teuhidit, është kërkesa për drejtësi universale. Allahu thotë:
“Allahu ju urdhëron të jeni të drejtë, të bëni mirësi dhe të jepni të afërmve, dhe ju ndalon nga imoraliteti, nga e keqja dhe padrejtësia.” (En-Nahl, 16:90)
Kurani e dënon padrejtësinë dhe e sheh atë si shkak të shkatërrimit të popujve. Historitë kur’anore të profetëve tregojnë se mesazhi i tyre i përbashkët ishte: rezistenca kundër padrejtësisë dhe ndërtimi i drejtësisë.
⸻
5. Mëshira si bosht i legjislacionit islam
Kurani e përshkruan misionin profetik si mëshirë universale:
“Dhe Ne të dërguam ty vetëm si mëshirë për botët.” (El-Enbija, 21:107)
Kjo mëshirë shtrihet te muslimanët dhe jomuslimanët, te njerëzit dhe të gjitha krijesat. Shumë dispozita islame – në marrëdhënie, në kontrata, në gjykim – kanë si themel parimin e mëshirës.
⸻
6. Vlerat morale si themel i shoqërisë
Etika në Kuran ka status të barabartë me besimin. Profeti ﷺ u dërgua jo vetëm për të përcjellë adhurimet, por edhe për të përsosur moralin:
“Unë jam dërguar vetëm që të përsos mirësinë e moralit.” (Hadith sahih, transmetuar nga Imam Maliku, Muwatta’)
Morali është shtylla e civilizimit islam, ashtu si teuhidi është shtylla e besimit.
⸻
7. Rezistenca ndaj padrejtësisë dhe mbrojtja e të shtypurve
Kurani urdhëron mbrojtjen e të dobëtëve dhe të shtypurve:
“E përse nuk luftoni në rrugën e Allahut dhe për të dobëtit, burrat, gratë dhe fëmijët, të cilët thonë: ‘Zoti ynë, nxirrna nga kjo qytet i padrejtë dhe cakto nga ana Jote një mbrojtës për ne dhe cakto nga ana Jote një ndihmës për ne?’” (En-Nisa, 4:75)
Kjo tregon se rezistenca ndaj padrejtësisë nuk është thjesht opsion politik, por pjesë e identitetit të muslimanit dhe e thelbit të fesë.
⸻
Përfundim
Nga ky shqyrtim del qartë se forca e Islamit nuk qëndron te njerëzit apo shtetet që e mbartin, sepse ato janë të përkohshme, por te idetë e tij të përjetshme. Kurani është burimi i këtyre ideve dhe mbetet udhëzues i gjallë për çdo brez, në çdo kohë. Ai ofron një sistem të plotë që pajton shpirtin dhe mendjen, individin dhe shoqërinë, drejtësinë dhe mëshirën, besimin dhe moralin.
Pikërisht për këtë arsye Islami është fe e gjallë, gjithnjë e sulmuar nga kundërshtarët e saj, por gjithashtu gjithnjë e qëndrueshme, sepse idetë e vërteta nuk zhduken kurrë.
Dr. Nasir El-Hunejni
