Titulli i hatmes:
Surja En-Neml:
Shtyllat e umetit të fuqizuar në tokë: teuhidi dhe dija
(dije fetare dhe dije kozmike)
Mbretëria e ndërtuar mbi dijen dhe teuhidin (Mbretëria e Sulejmanit) përballë mbretërisë së ndërtuar mbi dijen pa teuhid (Mbretëria e Sebesë)
Nga ajetet:
(“Këto janë ajetet e Kuranit dhe të Librit të qartë *udhëzim dhe përgëzim për besimtarët”)
deri te: (“Dhe të lexoj Kuranin; kush udhëzohet, udhëzohet për dobi të vetes së tij, e kush humbet, thuaj: Unë jam vetëm nga paralajmëruesit”)
Hyrje:
Nëse Surja El-Furkan ka vendosur kushtetutën e thirrjes, ndërsa Surja Esh-Shuara ka vendosur psikologjinë e thirrjes, atëherë Surja En-Neml na mëson menaxhimin e thirrjes me urtësi, dhe na mëson se dy shtyllat më të rëndësishme të çdo mbretërie të drejtë janë: teuhidi dhe dija.
Suret e “Tawasin-it”:
Esh-Shuara, En-Neml dhe El-Kasas zbritën në fazën e shpalljes së hapur të thirrjes në Mekë, dhe secila prej tyre ka një rol të veçantë në themelimin e fazës së ndërtimit të shtetit në Medinë më vonë:
◽️ Esh-Shuara: mjetet e themelimit – media e qëllimshme dhe ndërtuese
◽️ En-Neml: dija si shtyllë e ndërtimit të umetit (dije fetare dhe dije kozmike)
◽️ El-Kasas: mjetet e fuqizimit të umetit
Surja En-Neml:
🔸 Parashtron forma të forcës, zgjuarsisë dhe urtësisë (luftë politike dhe luftë ushtarake).
🔸 Plotëson tregimet e profetëve të përmendura në Suren Esh-Shuara duke e shtjelluar historinë e Sulejmanit, i cili përmendet së bashku me Davudin në ajetin:
(“Ne i dhamë Davudit dhe Sulejmanit dije”),
dhe në Suren El-Enbija:
(“Ne ia bëmë të kuptojë Sulejmanit dhe secilit i dhamë gjykim dhe dije”).
Kjo përputhet me fjalën hyjnore:
(“Ti, me të vërtetë, po e merr Kuranin nga një i Urtë, i Gjithëdijshëm”).
I Urti dhe i Gjithëdijshmi është Ai që ia dhuron urtësinë dhe dijen kujt të dojë nga robërit e Tij; Kurani i Tij është i urtë dhe në të gjendet e gjithë dija.
🔸 Në të gjenden ajete që vërtetojnë dijen absolute të Allahut:
(“Thuaj: Askush në qiej dhe në tokë nuk e di të fshehtën përveç Allahut; dhe ata nuk e dinë se kur do të ringjallen”).
🔸 Fjala dije dhe derivatet e saj përsëriten 13 herë.
🔸 Përsëriten termat e shikimit, të vrojtimit, të soditjes dhe të dëshmisë – të gjitha mjete të dijes.
🔸 Folja “tha” dhe derivatet e saj përsëriten 44 herë, si mjet i përcjelljes së dijes.
🔸 Përsëritet fjala popull, si dhe përmenden kategori të ndryshme krijesash: profetë (Musa, Sulejmani, Davudi, Salihu, Luti), besimtarë, familjarë, popuj, ushtri, xhindë, njerëz, zogj, milingona, pupëza, shejtanë, frone, paria, mbretër, një ifrit nga xhindët, ai që kishte dije nga Libri, burra, gra, krijesa, qiej e tokë, Beni Israilët, kafshë, male – çdo krijesë ka rol dhe mision në këtë botë.
🔸 Shtresa e parisë, ndihmësit e sundimtarit, është pjesë e pandashme e suksesit ose e dështimit politik, ekonomik, shoqëror dhe të sigurisë. Roli i tyre mund të jetë më vendimtar se ai i sundimtarit vetë: nëse janë këshilltarë të sinqertë sjellin drejtësi; nëse janë të korruptuar bëhen më të rrezikshëm se vetë sundimtari.
Hapja e sures:
(“Ta, Sin. Këto janë ajetet e Kuranit dhe të Librit të qartë. Udhëzim dhe përgëzim për besimtarët, të cilët e falin namazin, e japin zekatin dhe janë të bindur në botën tjetër…”)
Kjo hyrje shpall rolin e Kuranit si metodë udhëzimi dhe urtësie dhe përcakton tiparet e besimtarëve që mbartin barrën e thirrjes për ndërtimin e një umeti sundues dhe të drejtë:
• lidhja e tyre me Allahun (falja e namazit)
• lidhja e tyre me njerëzit (dhënia e zekatit)
• bindja e plotë në botën tjetër, pa u mashtruar nga shkëlqimi i kësaj bote
Mesazhi i dytë:
Shtyllat e mbretërisë së drejtë:
udhëheqës i njëjtë në teuhid dhe urtësi, dhe popull punëtor e i vetëdijshëm
Surja En-Neml është sure e xhihadit të organizimit, administrimit dhe strategjisë së urtë.
Historia e Sulejmanit nuk është thjesht një rrëfim historik, por model për t’u ndjekur në një botë ku ka dominuar forca materiale e verbër dhe tiranike.
Mbretëria e tij ishte e fortë, e pasur dhe e fuqishme, e ndërtuar mbi dy armë themelore të fuqizimit në tokë:
• dije e bazuar në teuhid
• forcë e organizuar nga njerëzit dhe xhindët, e pajisur me mjete të avancuara
Modelet në sure:
Sulejmani a.s.:
forcë e organizuar, inteligjencë, urtësi, diplomaci, drejtësi dhe falënderim.
Mbretëresha e Sebesë:
këshillim, mosnxitim, diplomaci, dorëzim ndaj së vërtetës pas bindjes.
Milingona dhe pupëza:
përgjegjësi individuale brenda kolektivit, saktësi në informacion, iniciativë dhe ndjenjë detyre.
Përmbledhje e shtyllave të fuqizimit:
• Udhëheqje e urtë
• Popull i vetëdijshëm dhe i organizuar
• Aparat informacioni i përgjegjshëm
• Ushtri zbatuese dhe e bindur ndaj Allahut
Mesazhi i tretë:
Llojet e dijes në modelin kuranor në Suren En-Neml
Surja paraqet dallimin mes dijes së ndërtuar mbi teuhid dhe dijes pa teuhid:
🔹 Dije e bazuar në teuhid
🔹 Dije hyjnore (leduni), dhuratë nga Allahu
🔹 Dije fetare që rregullon sjelljen e njeriut
🔹 Dije kozmike nga ajo që Allahu ka nënshtruar në natyrë
🔹 Dije administrative, diplomatike dhe shoqërore
E gjithë kjo buron nga Kurani i Urtë.
Dija pa teuhid, pa moral dhe pa falënderim është dije tokësore pa peshë në peshoren e ahiretit.
Përfundim:
Teknologjitë e përparuara nuk do ta shpëtojnë njeriun nga vetvetja.
Fundin e këtij umeti nuk e përmirëson veçse ajo që e përmirësoi fillimin e tij: teuhidi, imani, dija e shoqëruar me falënderim, forca që vendos drejtësinë dhe administrimi i urtë.
Surja En-Neml na mëson se dy shtyllat e epërsisë qytetëruese janë: forca e besimit dhe forca e dijes, përballë arrogancës dhe padrejtësisë.
Le ta lexojmë Suren En-Neml jo si një histori të kaluar, por si projekt ringjalljeje, për ndërtimin e një bote ku dija nuk e skllavëron njeriun, por njeriu i shërben Zotit të tij me përgjegjësi dhe amanet.
Allahu di më së miri.
/Samer el-Arnaout/
