Nga Redaksia Politike
Në një intervistë të gjerë për Al Jazeera Mubasher, Bishara Bahbah, kryetar i Komitetit të Arabëve Amerikanë dhe ndërmjetës jozyrtar mes Hamasit dhe administratës amerikane, ka zbuluar prapaskenat e komunikimeve intensive që po ndodhin midis Uashingtonit, Tel Avivit dhe Gazës. Ai e përshkruan procesin si “një rrugë të gjatë e të ndërlikuar drejt një marrëveshjeje që nuk është as përfundimtare, as e garantuar”.
Bahbah, një figurë me përvojë të gjatë në marrëdhëniet SHBA–Palestinë, pranon se plani i paqes i Donald Trump nuk është versioni final, por një dokument “i hapur për ndryshime dhe shtesa”. Ai thekson se çështjet thelbësore lirimi i pengjeve dhe ndalja e luftës varen nga sqarimet që lidhen me mekanizmin dhe afatet e tërheqjes izraelite, pa të cilat çdo marrëveshje do të mbetet e brishtë.
Tërheqja izraelite dhe dimensioni kohor i paqes
Një nga pikat më të debatuara në plan është afati i tërheqjes së plotë të ushtrisë izraelite nga Gaza. Bahbah konfirmon ekzistencën e një drafti që parashihte një periudhë 24-mujore për largimin gradual të forcave izraelite klauzolë që më pas u hoq ose u modifikua nga Izraeli. Kjo, sipas tij, dobëson kredibilitetin e angazhimit izraelit, për sa kohë që nuk ka një datë të qartë dhe detyruese për përfundimin e okupimit.
Ai thekson se “pa ndalim të bombardimeve dhe të vrasjeve të civilëve, çdo marrëveshje është e pamundur të nisë”. Kjo reflekton bindjen se pa një armëpushim të qëndrueshëm, çdo negociatë është thjesht kozmetike.
Hamas dhe kompleksiteti i vendimmarrjes
Bahbah i përshkruan strukturat e Hamasit si “të ndërlikuara dhe shumë-nivelëshe”, ku vendimet kalojnë nëpër dhjetëra figura brenda dhe jashtë Gazës. Ai nënvizon se Hamas është i gatshëm të pranojë faza të pjesshme lirimesh pengjesh, por vetëm nëse ruhen tri kushte themelore:
1. Tërheqje e plotë e Izraelit nga Gaza;
2. Asnjë zhvendosje apo dëbim i popullsisë;
3. Administrim palestinez përmes një komisioni teknokratësh të pavarur.
Ky fleksibilitet i kontrolluar është, sipas tij, një taktikë “diplomatike dhe e mençur” që mban të gjallë procesin pa e dorëzuar parimin e sovranitetit palestinez.
Ambicia personale e Trump dhe kthimi i Këshillit të Këshilltarëve
Një nga pjesët më domethënëse të analizës së Bahbah është dimensioni personal i Trump. Ai pretendon se presidenti amerikan e sheh fundin e luftës si shansin e tij për t’u shpallur “krijues paqeje” dhe ndoshta fitues i Çmimit Nobel për Paqe.
Trump, sipas tij, ka urdhëruar rikthimin e Jared Kushner në skenë për të menaxhuar dosjen izraelite, duke i dhënë një sinjal të qartë se dosja palestineze është rikthyer në tryezën e vendimeve strategjike të Uashingtonit.
Por Bahbah paralajmëron: “Izraeli nuk do të zbatojë asnjë nga pikat e planit pa presion të drejtpërdrejtë nga Trump.” Ky është një pranim i hapur se balanca e fuqisë nuk qëndron më te diplomacia, por te presioni presidencial.
Tensionet me Netanyahun dhe roli i ndërmjetësve arabë
Një element befasues i rrëfimit të Bahbah është tensioni mes Trump dhe kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu. Ai zbulon se Trump e ka qortuar ashpër Netanyahun gjatë vizitës së tij në Uashington, duke e akuzuar se “po e manipulon” procesin politik. Si rezultat, Trump ka detyruar Netanyahun të kërkojë falje ndaj Katarit, duke rikthyer emirin në rolin e ndërmjetësit kyç në dosjen e Gazës.
Sipas Bahbah, Katar dhe Egjipti po mbajnë një rol jetik në ruajtjen e ekuilibrit, duke siguruar që çdo marrëveshje të mos shndërrohet në një kapitullim palestinez. Ai e quan sulmin ndaj Katarit “gabim strategjik dhe të çmendur”, që vetëm dobëson shpresën për zgjidhje.
Çështjet e ndjeshme: armët, amnistia dhe administrimi i Gazës
Në diskutim janë tri pika të ndjeshme:
• Çarmatimi i Hamasit, i cili mund të kufizohet vetëm te “armët e rënda”, me transferim në një strukturë arabe–palestineze (p.sh. Egjipt + Autoriteti Palestinez);
• Garancia për mosndjekje penale e udhëheqësve të Hamasit — një ide që Bahbah e quan “racionale” nëse siguron fundin e luftës;
• Administrimi i Gazës, që duhet të mbetet “ekskluzivisht palestinez”, nën mbikëqyrje ndërkombëtare vetëm për fondet e rindërtimit, jo për vendimmarrje politike.
Një armëpushim në horizont, jo në dorë
Bahbah mbyll me një vërejtje të ndershme: “Hamas është gati të luftojë deri në luftëtarin e fundit, por edhe gati të pranojë një marrëveshje që ruan dinjitetin e popullit palestinez.”
Për të, ndryshimi i vetëm real është vullneti i Trump për ta përmbyllur këtë luftë, më shumë nga ambicia personale se sa nga humanizmi politik. Por edhe kjo, në Lindjen e Mesme, mund të jetë fillimi i një kapitulli të ri ku paqja vjen jo si fryt i besimit, por si rezultat i lodhjes dhe i llogarive.
Në fund, kjo është një diplomaci e ndërtuar mbi fragmente besimi, ambicie personale dhe ndërmjetësime të padukshme. Dhe ndoshta, për një rajon që s’ka njohur qetësi për dekada, edhe ky është një fillim.
Burimi: Al Jazeera Mubasher
