Këshilltarja ligjore e qeverisë izraelite, Gali Baharav-Miara, njoftoi heqjen e përfitimeve tatimore për donacionet që u jepen institucioneve fetare ku studiojnë persona të klasifikuar si shmangës të shërbimit të detyrueshëm ushtarak. Ky vendim vjen në zbatim të udhëzimeve të Gjykatës së Lartë, e cila ka kërkuar masa konkrete kundër shmangies së rekrutimit.
🔹 Sipas të dhënave zyrtare, gjatë vitit të fundit numri i personave që kanë shmangur shërbimin ushtarak ka arritur në rreth 39.600 persona, prej të cilëve afërsisht 75% janë haredimë. Ndërkohë, që nga fillimi i vitit janë ngritur vetëm 16 aktakuza ndaj haredimëve që kanë shmangur rekrutimin. Kjo situatë e ka shndërruar çështjen në një debat mbi drejtësinë në shpërndarjen e barrës së shërbimit ushtarak dhe aftësinë e ushtrisë për të përmbushur nevojat e saj njerëzore, veçanërisht në kushtet e luftës që Izraeli po zhvillon që nga viti 2023. Lufta ka shkaktuar konsumim të konsiderueshëm të forcave të rregullta dhe të rezervistëve, duke rritur nevojën për zgjerimin e bazës së rekrutimit.
🔹 Vendimi i këshilltares ligjore do t’u heqë donatorëve të institucioneve haredite që përfshijnë persona që shmangin rekrutimin, zbritjet tatimore që arrijnë deri në 35% të vlerës së donacioneve. Kjo mund të sjellë ulje të nivelit të donacioneve për shkak të humbjes së këtij përfitimi. Vendimi ushtron presion jo vetëm mbi individët që shmangin shërbimin, por edhe mbi vetë institucionet fetare. Shumë shkolla dhe institute haredite mbështeten në masë të madhe në donacionet private, prandaj reduktimi i stimujve tatimorë për donatorët mund të ndikojë në burimet e tyre financiare dhe në aftësinë për të vazhduar aktivitetin me të njëjtin ritëm. Për këtë arsye, në qarqet haredite vendimi shihet si një përpjekje për të ushtruar presion mbi bazën sociale dhe financiare që mbështet stilin e tyre të jetesës fetare.
🔹 Debati i shkaktuar nga ky vendim nxjerr në pah thellësinë e ndarjeve brenda shoqërisë izraelite lidhur me raportin mes fesë dhe shtetit. Partitë haredite e konsiderojnë studimin e Teuratit si një shërbim kombëtar dhe fetar më të rëndësishëm se shërbimi ushtarak, dhe e shohin goditjen ndaj institucioneve të tyre si cenim të identitetit të tyre fetar dhe kulturor. Në anën tjetër, po shtohen zërat brenda establishmentit të sigurisë dhe partive laike që kërkojnë t’i jepet fund përjashtimeve nga të cilat përfitojnë haredimët, sidomos në kushtet e vazhdimit të luftës dhe rritjes së presionit mbi rezervistët.
🔹 Ky vendim pritet të rrisë më tej tensionet mes institucioneve të sigurisë dhe sistemit gjyqësor nga njëra anë, dhe partive fetare nga ana tjetër. Kreu i partisë Shas, Aryeh Deri, e akuzoi këshilltaren ligjore të qeverisë se po e shtyn komunitetin haredi drejt një përplasjeje me shtetin. Kjo ndodh në një kohë kur çështja e rekrutimit të haredimëve është shndërruar në një nga arsyet kryesore që çuan drejt vendimit për shpërndarjen e Knessetit dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme. Kjo pasi rabini Dov Lando u kërkoi deputetëve të partisë Degel HaTorah të mbështesnin shpërndarjen e parlamentit, pasi Benjamin Netanyahu i informoi partitë haredite se nuk ekzistonte shumica parlamentare e nevojshme për miratimin e një ligji që do të garantonte vazhdimin e përjashtimit të haredimëve nga shërbimi ushtarak.
🔹 Në përfundim, suksesi i qeverisë izraelite për të rritur numrin e të rekrutuarve do të varet nga aftësia e saj për të sjellë ndryshime në mjedisin social dhe politik që e mbështet këtë situatë.
