Instituti Egjiptian për Studime paraqet një analizë strategjike mbi pasojat e sulmit të fundit izraelit ndaj Dohas, nëpërmjet raportit të tij javor për skenën egjiptiane, i cili do të publikohet më vonë, me lejen e Zotit. Por, duke pasur parasysh rëndësinë e çështjes, ne e botojmë këtë analizë në kanalin e institutit, si vijon:
Së pari: Hyrje
Sulmi ajror izraelit i fundit ndaj Dohas përbën një kthesë të rrezikshme në ecurinë e konfliktit arabo–izraelit, pasi theu rregullat e mëparshme të përplasjes, që ndalonin shënjestrimin e udhëheqjes politike të Hamasit si në tokën e Katarit, ashtu edhe në atë të Turqisë. Ai e futi rajonin në një fazë të re, aq sa mund të thuhet se “ajo që vjen pas sulmit nuk është si ajo që ishte para tij”. Operacioni i vuri të gjitha palët përballë një realiteti të ri që kërkon një vlerësim strategjik urgjent, si nga ana e rezistencës, ashtu edhe nga ana e shteteve arabe dhe rajonale.
Së dyti: Gjendja para operacionit
• Treguesit e inteligjencës: Raporte perëndimore dhe deklarata nga udhëheqës të Hamasit konfirmuan se Turqia dhe Egjipti, që prej javësh dhe jo vetëm menjëherë para sulmit, kishin paralajmëruar zyrën politike të lëvizjes, mbi bazën e informacioneve të inteligjencës, se rregullat e përplasjes ishin ndryshuar nga Izraeli, dhe se shënjestrimi i udhëheqjes politike, qoftë në Katar apo në Turqi, ishte bërë i mundur, duke u kërkuar atyre të ishin të kujdesshëm. Rregullat e mëparshme dallonin mes politikës dhe ushtrisë, por duket se pala izraelite vendosi ta shkelë këtë dallim.
• Masat e rezistencës para operacionit: Udhëheqësit e Hamasit ndoqën masa më të rrepta sigurie pas informacioneve që morën, gjë që duket se kontribuoi në dështimin e përpjekjes për të vrarë delegacionin negociator, sipas asaj që njoftoi lëvizja. Sulmi rezultoi vetëm në rënien dëshmorë të pesë anëtarëve të saj, mes tyre drejtori i zyrës së al-Hayyas dhe djali i tij, si dhe një pjesëtar i sigurisë qatari, me disa të plagosur të tjerë të panjohur. Pas dështimit të përpjekjes, të gjithë udhëheqësit e Hamasit në Doha u zhdukën sipas masave të ndërlikuara të sigurisë. Nuk mund të kontaktohej me asnjërin prej tyre, por u njoftua se Khalil al-Hayya mori pjesë në faljen e xhenazes së djalit të tij dhe në varrim, megjithatë nuk u publikuan foto nga kjo pjesëmarrje, përveç një imazhi arkivor. Kjo ngjalli dyshime për vërtetësinë e versionit të shpëtimit të udhëheqësve nga vrasja ose plagosja, pavarësisht se lëvizja pohoi se ata janë të gjithë mirë.
Së treti: Detajet e operacionit
• Rruga ajrore e mundshme: Avionët izraelitë ose kaluan nëpër hapësirën ajrore të Sirisë e Irakut për në Gjirin Persik, ose përmes Jordanisë dhe Arabisë Saudite drejt objektivit. Sigurisht, avionët kishin nevojë për furnizim me karburant në ajër, gjë që kërkon përdorimin e avionëve amerikanë ose britanikë të stacionuar në bazat e rajonit. Është e pamundur që këta avionë t’i afroheshin Katarit pa u vërejtur nga SHBA, nga baza al-Udeid apo baza të tjera amerikane. Kjo do të thotë se kishte dije paraprake për sulmin, madje bashkëpunim në ekzekutimin e tij, ndryshe nga çfarë pretendohet. Nuk mund të imagjinohet që entiteti sionist të ndërmerrte shënjestrimin e udhëheqësve të Hamasit brenda Dohas pa koordinim dhe “dritë jeshile” amerikane.
• Qëndrimi amerikan: Pavarësisht se Katari është aleat strategjik, dhe se SHBA kishte kërkuar që Hamasi të kishte seli atje, si dhe se SHBA ishte një nga tre ndërmjetësit që merreshin me delegacionin e negociatave të shënjestruar nga bombardimi, Shtetet e Bashkuara nuk morën asnjë masë për ta ndaluar operacionin. Kjo pasqyron shpërfillje të hapur të sovranitetit të aleatit më të afërt arab përballë dëshirave të Izraelit.
• Shënjestrimi dhe informacionet: U sulmua një vilë në një kompleks të vogël rezidencial, seli e njohur e kryetarit të delegacionit negociator të Hamasit, me disa raketa precize për t’u siguruar nga eliminimi i të gjithëve brenda. Për këtë arsye zyrtarët izraelitë deklaruan gjithë ditën se ishte e pamundur që delegacioni të kishte shpëtuar. Por duket se mungesa e një burimi të besueshëm në terren për të konfirmuar praninë e delegacionit në këtë ndërtesë, dhe jo në ndonjë tjetër të kompleksit, çoi në dështimin e objektivit kryesor, me rënien dëshmorë të të tjerëve.
• Reagimi izraelit: Entuziazmi fillestar pas operacionit u shua shpejt pasi u konstatua se delegacioni nuk u godit, gjë që tregoi mangësi në mekanizmat e zakonshëm të atentateve izraelite.
• Mbrojtja e Katarit: Katari zotëron një sistem të avancuar radarësh dhe mbrojtjeje ajrore (radari AN/FPS-132 Block-5, sistemin Patriot PAC-3, si dhe avionë luftarakë modernë). Megjithatë, këto dështuan në zbulimin e avionëve izraelitë. Kjo sjell dy skenarë: ose dobësi në gatishmëri, ose çaktivizim i qëllimshëm i sistemeve (qoftë nga sulme kibernetike, ndërhyrje elektronike, ose me vendim amerikan nga forcat që i kontrollojnë).
Së katërti: Domethënia e sulmit
• Thyerje e rregullave të përplasjes: shënjestrimi i udhëheqjes politike tregon vendosmërinë izraelite, me mbështetje amerikane, për asgjësimin e Hamasit.
• Përfshirje ndërkombëtare: operacioni mbart gjurmë bashkëpunimi të inteligjencës dhe logjistikës perëndimore, sidomos amerikane, e ndoshta britanike.
• Dobësia arabe: Izraeli shfrytëzon përçarjen dhe rënien arabe për të zbatuar planet pa pengesa.
• Rrëzimi i rrugës politike: sulmi dëshmon se Izraeli e konsideron paqen politike të pavlefshme, duke përdorur forcën ushtarake si mjet kryesor.
Së pestë: Pasojat strategjike
• Sjellja izraelite: Kalon nga bashkëjetesa e dukshme në rajon drejt synimit për hegjemoninë e plotë: genocid në Gaza, shkelje të marrëveshjeve me Egjiptin, shkatërrime në Bregun Perëndimor, atentate ndaj udhëheqësve të Hamasit, Hezbollahu, Iranit, Jemenit, sulme kundër Libanit, Iranit dhe Sirisë, dhe madje skenar konfrontimi me Egjiptin. Goditja e Katarit, që është aleat amerikan dhe ndërmjetës, tregon se askush nuk është i sigurt.
• Rezistenca palestineze: Hamasi nuk mund të vazhdojë punën në Doha si më parë. Ka gjasa që të largohet nga Katari, por alternativat janë të kufizuara (Turqia, Egjipti, etj.), me rreziqe të ngjashme.
• Shtetet e Gjirit: U zgjua iluzioni i “mbrojtjes amerikane”, pasi SHBA nuk ndërhyri kur Doha, Arabia Saudite e Emiratet u goditën më parë. Kjo i shtyn të mendojnë alternativa të tjera reale për sigurinë.
• Shtetet kufitare, Turqia dhe Irani: Të gjitha këto vende përballen me kërcënime ekzistenciale të sigurisë kombëtare, gjë që u imponon metodologji të reja përballjeje.
Së gjashti: Rekomandimet strategjike
Sulmi nuk është një incident i rastësishëm, por hyrje në një fazë të re të konfliktit. Prandaj duhet trajtuar në të njëjtin nivel. Samiti i planifikuar në Doha më 14–15 shtator mund të jetë shansi i fundit për një reagim serioz. Ndër hapat e mundshëm:
• Prerja e marrëdhënieve diplomatike me Izraelin dhe pezullimi i marrëveshjeve të paqes.
• Masa ekonomike, përfshi bojkotin dhe bllokadën e plotë të Izraelit.
• Shpallja e Hamasit si lëvizje çlirimtare kombëtare.
• Presion për ndalimin e luftës në Gaza dhe hyrjen e ndihmave.
• Zhvillimi i një projekti të përbashkët arab të armatimit (me Turqinë, Iranin, Pakistanin), duke përfshirë raketa balistike dhe hipersonike.
• Presion mbi Gjykatën Penale Ndërkombëtare për gjykimin e krimeve izraelite.
• Rishikim i marrëdhënieve strategjike të Gjirit me SHBA, duke pasur parasysh dështimin e “ombrellës së saj të sigurisë”.
Përfundim
Sulmi izraelit ndaj Dohas nuk është një incident kalimtar, por një shpallje e hyrjes në një fazë të re të konfliktit, ku mbizotëron forca absolute. Pa masa politike, ekonomike dhe ushtarake reale, nuk do të ketë ndalim të agresionit, dhe bota arabe e islame do të mbetet e ekspozuar ndaj zgjerimit izraelit dhe planeve strategjike të tij. Pyetja thelbësore: a kanë shtetet arabe e islame vullnetin dhe vendimin e pavarur për të ushtruar presion serioz ndaj Izraelit dhe për ta frenuar nga vazhdimi i planeve strategjike?
