Të dhënat e fundit nga Organizata Botërore e Shëndetësisë dhe studime të viteve 2021–2025 konfirmojnë se nivelet e ankthit dhe depresionit janë rritur globalisht gjatë dekadës së fundit me një përqindje që varion nga 25% deri në 35%.
Arsyet që kanë çuar në këtë rritje, përveç faktorëve bazë përkatës:
1. Përshpejtimi i jetës dhe ndryshimet shoqërore
Kalimi i shpejtë në modelet e punës, teknologjisë dhe arsimit e vendos trurin në gjendje të vazhdueshme gatishmërie për t’u përshtatur, gjë që ngarkon sistemin nervor dhe rrit hormonin e kortizolit.
2. Dobësimi i lidhjes fetare
Rënia e lidhjes shpirtërore pakëson ndjenjën e kuptimit dhe qetësimit, duke rritur prirjen ndaj ankthit dhe depresionit. Ndërsa angazhimi fetar i rregullt është vërtetuar shkencërisht se përmirëson ekuilibrin psikologjik dhe ul nivelin e stresit në mënyrë të dukshme.
3. Teprimi në përdorimin e ekraneve dhe rrjeteve sociale
Përdorimi i zgjatur (më shumë se 3 orë në ditë) lidhet me çrregullime të gjumit, ulje të përqendrimit dhe krahasime sociale që krijojnë ndjenjë inferioriteti.
4. Izolimi dhe dobësimi i marrëdhënieve reale
Reduktimi i takimeve të vërteta pas pandemisë uli mbështetjen emocionale, e cila është një faktor kyç mbrojtës ndaj depresionit.
5. Presionet ekonomike dhe profesionale
Rritja e kostos së jetesës dhe konkurrenca e vazhdueshme profesionale kanë rritur nivelet e ankthit të lidhur me të ardhmen dhe pasigurinë në punë.
6. Mungesa e gjumit dhe çrregullimi i ritmit cirkadian
Qëndrimet deri vonë dhe përdorimi i ekraneve ndikojnë në prodhimin e melatoninës dhe serotoninës, çka çon në luhatje të humorit dhe shtim të stresit.
7. Mungesa e aktivitetit fizik
Ulja e lëvizjes ditore zvogëlon rigjenerimin e qelizave nervore dhe rregullimin e humorit, duke shkaktuar çekuilibër në sekretimin e hormoneve përgjegjëse për gjendjen emocionale.
8. Stresi nervor dhe media negative
Ndjekja e vazhdueshme e lajmeve shqetësuese e mban trurin në modalitetin e “rrezikut të vazhdueshëm”, duke shkaktuar lodhje të përhershme psikologjike.
9. Ndryshime biologjike–nervore
Rritja kronike e kortizolit dobëson komunikimin ndërmjet korteksit ballor (qendra e mendimit) dhe amigdales (qendra e emocioneve), gjë që e bën më të vështirë kontrollin e ankthit dhe ndjenjave.
Dr. Abdelilah Al-Hadithim
