Një prej sprovave të fshehta dhe të përhapura është që njeriu të jetë në një mirësi me të cilën Allahu e ka begatuar dhe e ka zgjedhur për të, por ai lodhet prej saj dhe dëshiron të kalojë në diçka tjetër, duke menduar nga padituria e tij se ajo është më e mirë për të. Ndërsa Zoti i tij, nga mëshira, nuk e nxjerr menjëherë nga ajo mirësi dhe e arsyeton për shkak të paditurisë dhe zgjedhjes së keqe që bën për veten e tij. Por kur ai fillon të mërzitet nga ajo mirësi, ta urrejë, të ankohet prej saj dhe lodhja e tij ndaj saj të bëhet e thellë, Allahu ia heq atë mirësi.
Pastaj, kur kalon në atë që e kishte kërkuar dhe e sheh dallimin mes asaj që kishte dhe asaj ku ka përfunduar, i shtohen shqetësimi dhe pendimi, dhe fillon të dëshirojë të kthehet te gjendja e mëparshme.
Nëse Allahu dëshiron të mirën dhe udhëzimin për robin e Tij, ia bën të qartë se gjendja në të cilën ndodhet është një prej mirësive të Tij, e bën të kënaqur me të dhe e frymëzon ta falënderojë Allahun për të. Nëse pastaj zemra e tij i sugjeron të largohet prej saj, ai i drejtohet Allahut me istihare, si një njeri që nuk e di ku qëndron dobia e tij, që është i paaftë ta arrijë vetë atë dhe që ia lë çështjen Allahut, duke kërkuar prej Tij zgjedhjen më të mirë.
Nuk ka gjë më të dëmshme për robin sesa mërzia ndaj mirësive të Allahut. Ai nuk i sheh ato si mirësi, nuk e falënderon Allahun për to dhe nuk gëzohet me to; përkundrazi, i përbuz, ankohet prej tyre dhe i konsideron si fatkeqësi, ndërkohë që ato janë prej mirësive më të mëdha të Allahut ndaj tij.
Shumica e njerëzve janë armiqtë e mirësive që Allahu ua ka dhënë. Ata nuk e kuptojnë se Allahu ua ka hapur dyert e begative të Tij dhe, nga padituria e padrejtësia, përpiqen t’i largojnë e t’i humbin ato.
Sa e sa mirësi kanë ardhur drejt ndonjërit prej tyre, ndërsa ai është përpjekur me gjithë fuqinë ta refuzojë! Dhe sa e sa mirësi e kanë arritur, ndërkohë që ai është munduar ta largojë dhe ta zhdukë me padrejtësinë dhe paditurinë e tij!
Allahu i Lartësuar thotë:
“Kjo ndodh sepse Allahu nuk e ndryshon një mirësi që ia ka dhënë një populli, derisa ata të ndryshojnë atë që është në vetet e tyre.”
(El-Enfal, 53)
Dhe thotë:
“Vërtet, Allahu nuk e ndryshon gjendjen e një populli derisa ata të ndryshojnë atë që është në vetet e tyre.”
(Er-Ra‘d, 11)
Prandaj, nuk ka armik më të madh të mirësive sesa vetë njeriu. Ai bëhet ndihmës i armikut të tij kundër vetes së tij. Armiku i hedh zjarr mirësive të tij, ndërsa ai vetë i fryn atij zjarri. Ai ia mundëson armikut ta ndezë zjarrin dhe pastaj e ndihmon duke i fryrë. Kur flakët përhapen dhe zjarri bëhet i madh, ai kërkon ndihmë nga djegia, ndërsa kulmi i veprimit të tij është qortimi i kaderit.
Siç është thënë:
Njeriu me mendim të dobët i humb mundësitë e tij,
e kur çështja i ikën nga dora, fillon të qortojë kaderin.
— El-Feuaid, botimi Atâ’âtul-‘Ilm (1/261–264), nga Ibn Kajjim el-Xheuzijje.
