O vëlla musliman i sinqertë!
Dije – Allahu të mëshiroftë – se udhëheqësi në një xhemat, drejtuesi në një institucion dijesh dhe dijetari rreth të cilit mblidhen zemrat dhe mendjet e njerëzve, studentëve dhe pasuesve, nuk është një person i zakonshëm në peshoren e davetit dhe edukimit. Ndikimi i tij nuk kufizohet vetëm te vetja, por shtrihet te ata që e rrethojnë: në mendim, sjellje, metodologji dhe qëndrime.
Nëse ai është i drejtë dhe i mirë, me përmirësimin e tij përmirësohen shumë rrugë, hapen dyert e udhëzimit, të suksesit dhe të udhëheqjes. Por nëse prishet, defekti i tij depërton në mendje, zemra dhe qëndrime, derisa sjell mosmarrëveshje, urrejtje, madje edhe përçarje e konflikt. Udhëheqësi nuk është thjesht “drejtues i një institucioni”, por “shpirti i një projekti”, sepse përmirësimi i tij është shkak për përmirësimin e umetit apo xhematit.
Allahu i Madhëruar thotë për Talutin:
“Allahu e ka zgjedhur atë mbi ju dhe i ka dhënë epërsi në dije dhe trup.”
[El-Bekare: 247]
Thelbi i udhëheqjes hyjnore
Udhëheqësi dijetar dhe rabbanij është ai që ecën sipas metodës së profetëve; e mishëron udhëzimin e tyre në adhurim, moral, marrëdhënie, administrim, politikë dhe qëndrime.
Ai nuk është vetëm ruajtës i çështjeve fetare, as orator që di të tërheqë dëgjuesit, e as figurë që e ka ngritur pozita shoqërore. Ai është pasqyra e Sheriatit në jetën e njerëzve: i palëkundur në dije, i drejtë në fe, i urtë në politikën sheriatike, me qëllim të pastër dhe i mençur në trajtimin e njerëzve.
Ai ka largpamësi, horizont të gjerë dhe intuitë të saktë për pasojat. E vendos fjalën aty ku duhet, heshtjen aty ku duhet, guximin kur është vendi për guxim dhe përmbajtjen kur shpëtimi është në përmbajtje. Ai dallon mes qëndrueshmërisë së lavdëruar dhe kokëfortësisë së qortuar, si dhe mes diplomacisë së lejuar dhe lëshimit të ndaluar.
Shtyllat e personalitetit udhëheqës
Udhëheqësi rabbanij duhet të ketë cilësi të sinqerta që zbulojnë falsitetin dhe e pengojnë shndërrimin e udhëheqjes në prestigj personal apo post formal.
1. Sinqeriteti për Allahun
Kur dijes i përzihet dëshira për famë dhe pushtet, prishet themeli i saj. Atëherë njeriu fillon të kërkojë pasues dhe jo të vërtetën; ruan imazhin e vet dhe jo metodologjinë; zemërohet për egon e tij më shumë sesa për fenë e Allahut.
Udhëheqësi rabbanij nuk e bën institucionin pasqyrë të vetes dhe studentët roje të pozitës së tij. Ai i edukon ata si robër të Allahut, kërkues të së vërtetës dhe ndjekës të argumentit, jo të personave.
2. Drejtësia dhe mesatarja
Një nga cilësitë më madhështore është të jetë i drejtë dhe i paanshëm. Ai i mat njerëzit me peshoren e së vërtetës, jo sipas afërsisë personale, interesave apo servilizmit.
Ai nuk e ngre një të dobët vetëm pse është i bindur, dhe nuk e largon një të aftë vetëm pse ka mendim të pavarur. Institucioni nuk duhet të bëhet rrjet lojalitetesh personale ku bindja e verbër vendoset mbi amanetin shkencor.
3. Guximi në të vërtetën
Udhëheqësi duhet të jetë guximtar në të vërtetën dhe i fortë në vendet ku kërkohet veprim. Nëse dijetari frikësohet nga çdo presion, hesht në çdo sprovë dhe tërhiqet në çdo provim, ai përhap frymën e frikës dhe hezitimit te të tjerët.
Megjithatë, guximi nuk është marrëzi, dhe urtësia nuk është frikacakëri. Guximi i vërtetë është qëndrueshmëri e kontrolluar nga dija dhe mençuria, duke peshuar dobitë dhe dëmet pa e shitur të vërtetën për siguri personale.
4. Durimi dhe pranimi i këshillës
Nga cilësitë e tij janë durimi, maturia, kthimi i sinqertë tek Allahu, zemërgjerësia dhe pranimi i këshillës.
Udhëheqësi që dëgjon vetëm veten dhe rrethohet vetëm me ata që e lavdërojnë, krijon ambient ku vdes këshilla dhe lulëzon servilizmi. Ndërsa udhëheqësi i mençur gëzohet kur dikush ia tregon gabimin, forcon njerëzit rreth vetes dhe formon burra të fortë, jo pasues të dobët.
5. Mëshira dhe butësia me vendosmëri
Ai duhet të jetë i mëshirshëm dhe i butë, por edhe i fortë e vendimtar. Nuk duhet të jetë as i ashpër që largon zemrat, e as tepër i butë sa të humbin kufijtë dhe të drejtat.
Edukimi nuk është britmë që plagos, as lajkatim që prish; por reformim i shpirtit, ndërtim i mendjes dhe ruajtje e metodologjisë nga teprimi dhe neglizhenca.
Të drejtat dhe detyrat
Sheriati ka vendosur ekuilibër mes të drejtave dhe detyrave mes udhëheqësit dhe pasuesve.
E drejta e dijetarit dhe udhëheqësit
Ai meriton respekt të ligjshëm, mbështetje në të mirë, mendim të mirë dhe ruajtje të pozitës së tij për sa kohë që qëndron në të vërtetën.
Nuk është drejtësi të rrëzohen dijetarët për dyshime, të ndiqen gabimet e tyre ose të mohohen kontributet e tyre për një lapsus apo ixhtihad të pranueshëm.
Detyra e udhëheqësit
Detyra më e madhe e tij është frika ndaj Allahut dhe të kuptojë se pozita është amanet, jo zbukurim.
Ai nuk duhet t’i përdorë njerëzit për lavdinë e vet, të bllokojë aftësitë e tyre apo t’i edukojë që të lidhen me personin e tij në vend të së vërtetës dhe argumentit.
Kur udhëheqësi është i fortë
Forca e udhëheqësit rabbanij është forcë për davetin dhe institucionin. Nëse ai është dijetar i vërtetë, largpamës, guximtar, i drejtë dhe i sinqertë, ndikimi i tij kalon te të tjerët: u forcon vendosmërinë, ua ngre moralin dhe e mban të drejtë busullën e tyre.
Institucioni bëhet qendër ndriçimi, ndërtimi dhe reformimi. Mbi të gjitha, udhëheqja e sinqertë është shkak për bereqet dhe sukses nga Allahu.
Kur udhëheqësi është i dobët
Nëse udhëheqësi është i dobët, frikacak, i robëruar nga interesat, i rrethuar nga servilë ose i preokupuar me ruajtjen e imazhit të tij, dobësia e tij përhapet në të gjithë davetin.
Atëherë dobësohet iniciativa, shuhet zëri i së vërtetës, mbyten mendjet e lira dhe përparësi marrin ata me bindje të verbër mbi njerëzit e aftë dhe të sinqertë. Institucioni shndërrohet në formë pa shpirt dhe emër pa ndikim.
Përfundim
Prandaj, nga urtësia e davetit dhe amaneti ndaj umetit është kujdesi për përmirësimin e udhëheqjes dijetare dhe korrigjimi i saj me drejtësi dhe këshillë, jo me fshehje gabimesh dhe as me ekzagjerim që shkatërron vlerat.
Sepse prishja e udhëheqësit nuk mbetet çështje personale; ajo mund të kthehet në metodologji që ndiqet. Dobësia e tij përhapet në të gjithë radhët.
Kur udhëheqësi është i drejtë, i durueshëm, i mençur dhe i devotshëm, përmirësimi i tij përhapet te të tjerët dhe bëhet shkak për udhëzim dhe bashkim në të vërtetën.
Allahu i Madhëruar thotë:
“Dhe Ne i bëmë ata prijës që udhëzonin me urdhrin Tonë, sepse ishin të durueshëm dhe kishin bindje të fortë në argumentet Tona.”
[Es-Sexhde: 24]
O Allah! Përmirësoji udhëheqësit e dijes dhe davetit, bëji të sinqertë e rabbanij, çelësa të së mirës dhe mbyllës të së keqes, udhëzues të udhëzuar, jo të humbur e as humbës të të tjerëve. Amin.
Abdullah El-Etherij
