Përballja e parë direkte e një anëtari të NATO-s kundër raketave iraniane.
Në një zhvillim dramatik, sistemi grek “Patriot” theu heshtjen evropiane: një bateri greke e vendosur në Arabinë Saudite rrëzoi dy raketa balistike iraniane mbi rafinerinë “SAMREF” në Yanbu. Greqia, e cila nuk e kishte nënshkruar deklaratën e 23 vendeve të fundit, veproi brenda 3 sekondash—diçka që diplomacia nuk arriti ta bëjë në 3 faqe.
1. Gjeografia e re: lufta kalon në Detin e Kuq
Sulmi ndaj rafinerisë “SAMREF” (400 mijë fuçi në ditë) në Yanbu do të thotë se Irani ka zgjeruar rrethin e hakmarrjes për të përfshirë bregun perëndimor të Arabisë Saudite, larg Ngushticës së Hormuzit dhe fronteve të drejtpërdrejta të luftës.
Mesazhi iranian: nëse Hormuzi mbyllet, Deti i Kuq nuk do të jetë alternativë e sigurt për furnizimin me naftë drejt Evropës dhe Azisë përmes Kanalit të Suezit.
Realiteti: gjeografia gjeopolitike e përgjigjes iraniane u dyfishua brenda një nate.
2. Veprimi përballë fjalëve: Greqia “veproi” dhe 23 vendet “folën”
Ndërsa 23 vende nënshkruan një deklaratë më 19 mars që dënonte mbylljen e Hormuzit dhe premtonte “gatishmëri”, Greqia (që nuk nënshkroi) në fakt lëshoi raketat e saj mbrojtëse.
Paradoksi: Greqia dëshmoi se “gatishmëria” nuk është një fjalë në një deklaratë, por një veprim që nis nga një platformë lëshimi.
Marrëveshja dypalëshe: forcat greke janë në Arabinë Saudite që nga nëntori 2021 sipas një marrëveshjeje dypalëshe, e cila u vërtetua në momentin kur mbërriti koka luftarake iraniane.
3. Anëtari “problematik” në NATO hyn në betejë
Greqia, një demokraci evropiane që ka tensione kufitare me Turqinë, u gjend tani në zemër të një lufte më të madhe në Lindjen e Mesme.
Kuadri ligjor: Athina e përshkruan ndërhyrjen si “kërkim mbrojtës” dhe të lidhur me një marrëveshje dypalëshe. Por realiteti është se një anëtar i NATO-s është përfshirë ushtarakisht kundër armëve të Gardës Revolucionare iraniane.
Kompleksiteti: interceptimi grek erdhi kundër një organizate (Garda Revolucionare) që sulmon në të njëjtën kohë 6 shtete dhe synon baza të largëta si “Diego Garcia”. Fjala “mbrojtje” bëhet më komplekse kur objektivat përfshijnë gjysmën e rajonit.
4. “SAMREF” dhe aleanca industriale
Rafineria e synuar është në pronësi të kompanive “Saudi Aramco” dhe “ExxonMobil”. Mbrojtja greke nuk është vetëm mbrojtje e naftës, por mbrojtje e investimeve të mëdha perëndimore dhe sigurim i linjave të furnizimit me energji drejt Evropës, e cila tashmë përballet me inflacion.
⸻
Përfundim:
Rafineria mbetet në funksion falë “Patriot”-it grek, por skena politike ka ndryshuar. Nëse Irani vazhdon të zgjerojë objektivat e tij nga Gjiri në Detin e Kuq e deri në Oqeanin Indian, deklarata e 23 vendeve do të detyrohet të kalojë nga “premtim në letër” në “përplasje në terren”, ashtu si veproi Greqia.
Athina nuk priti një “deklaratë” që t’i thoshte çfarë të bënte: kishte një bateri dhe një raketë që po vinte… dhe hapi zjarrin.
