Një raport i publikuar nga Instituti Izraelit për Studime të Sigurisë Kombëtare (INSS) thekson se afrimi i përshpejtuar midis Egjiptit dhe Turqisë nuk kufizohet më vetëm në gjeste politike apo në thyerjen e akullit diplomatik, por tashmë mbështetet në një rrjet interesash ekonomike dhe ushtarake të ndërlidhura, të cilave u bashkëngjitet edhe një qëndrim i përbashkët politik ndaj Izraelit dhe luftës në Gaza, që sot përbën një nga shtyllat kryesore të marrëdhënies mes dy vendeve.
Sipas raportit, Kajroja dhe Ankaraja synojnë të realizojnë një hap cilësor në marrëdhëniet e tyre ekonomike, përmes rritjes së vëllimit të shkëmbimeve tregtare nga rreth 9 miliardë dollarë në 15 miliardë dollarë gjatë fazës së ardhshme. Ky objektiv shihet si një bazë e fortë për një normalizim afatgjatë, i cili riorganizon prioritetet e të dy vendeve në Mesdheun Lindor dhe forcon varësinë e ndërsjellë në sektorë jetikë.
Në sektorin e energjisë, raporti vëren se eksporti i gazit të lëngshëm egjiptian drejt Turqisë përfaqëson një interes strategjik për të dyja palët: ai i mundëson Egjiptit të zgjerojë tregjet e tij, ndërsa Turqisë i siguron një burim të rëndësishëm energjie në kuadër të përpjekjeve për të ulur varësinë nga furnizues tradicionalë dhe për të forcuar rolin e saj si qendër rajonale energjetike.
Në planin ushtarak, raporti thekson se bashkëpunimi mes dy vendeve po shënon një zgjerim të dukshëm, që përfshin stërvitje të përbashkëta detare dhe marrëveshje armatimi, mes tyre sisteme turke të mbrojtjes ajrore, si dhe një plan për ndërtimin e një fabrike turke për prodhimin e municioneve të artilerisë brenda territorit egjiptian. Autori i raportit vlerëson se këto hapa pasqyrojnë një orientim strategjik të përbashkët drejt reduktimit të varësisë nga armët perëndimore dhe ndërtimit të kapaciteteve vendore të prodhimit ushtarak, duke u mbështetur në përvoja të mëparshme të prodhimit të përbashkët të dronëve dhe sistemeve pa pilot.
Megjithatë, raporti sqaron se faktori më i ndjeshëm dhe me ndikimin më të madh në këtë afrimi është qëndrimi i përbashkët ndaj Izraelit dhe luftës në Gaza. Deklarata politike e lëshuar përpara mbajtjes së Këshillit të Bashkëpunimit Strategjik të Nivelit të Lartë mes dy vendeve tregoi një përputhje të qartë të vizionit lidhur me zhvillimet e luftës dhe me mënyrën e trajtimit të çështjeve palestineze dhe rajonale të ndërlidhura me to.
Sipas raportit, të dyja palët kërkuan tërheqjen e plotë izraelite nga Rripi i Gazës dhe rikthimin e Autoritetit Palestinez – pas reformimit të tij – për të marrë administrimin e territorit, si dhe nisjen e një procesi të ri politik që çon në krijimin e një shteti palestinez. Qëndrimet e përbashkëta përfshinë gjithashtu thirrjen për hapjen e pikës kufitare të Rafahut, përshpejtimin e rindërtimit të Gazës dhe ruajtjen e rolit të UNRWA-s, çka – sipas leximit izraelit – pasqyron një ndryshim të dukshëm politik në qëndrimin e Kajros, e cila më parë konsiderohej pjesë e një kampi rajonal më të afërt me Izraelin.
Raporti vlerëson se ky ndërthurim i interesave ekonomike dhe ushtarake nga njëra anë, dhe i qëndrimit politik ndaj Izraelit dhe Gazës nga ana tjetër, i jep afrimit egjiptiano–turk një dimension strategjik më të thellë dhe e bën atë kandidat për vazhdimësi, veçanërisht në dritën e vazhdimit të mosmarrëveshjeve midis Kajros dhe Tel Avivit rreth të ardhmes së Gazës dhe procesit politik palestinez.
Burimi:
Instituti Izraelit për Studime të Sigurisë Kombëtare (INSS) – Universiteti i Tel Avivit
Raport: Egypt and Turkey Draw Closer
Nga: Ofir Winter – 9 shkurt 2026
