Në mesin e shekullit XIX, Irlanda, e njohur si “Ishulli Smerald”, u kthye në skenën e një tragjedie të madhe njerëzore. Një sëmundje misterioze që kalbi pataten – ushqimin bazë të popullsisë – shkaktoi atë që sot njihet si “Zia e Madhe e Urisë”.

Ndërsa njerëzit vdisnin rrugëve, miliona të tjerë iknin drejt Amerikës dhe kurora britanike qëndronte kryesisht indiferente, një dritë shprese erdhi nga një vend krejtësisht i papritur: Stambolli i largët.

Sulltan Abdulmexhidi I, udhëheqësi i Perandorisë Osmane, u prek thellë kur dëgjoi për tmerret e urisë nga dentisti i tij irlandez. Pa nguruar, ai ofroi një ndihmë bujare prej 10.000 paundësh (mbi 1.3 milionë dollarë sot).

Por këtu historia merr një kthesë diplomatike të tensionuar. Mbretëresha Viktoria e Britanisë së Madhe kishte dhuruar vetëm 2.000 paund dhe protokolli i rreptë nuk lejonte që një sundimtar i huaj të dhuronte më shumë se monarku vendas.

I detyruar nga presioni politik, Sulltani e uli zyrtarisht shumën e ndihmës në 1.000 paund, por zemërgjerësia e tij nuk u ndal me kaq. Ai vendosi të vepronte fshehurazi. Tre anije osmane, të mbushura plot me grurë, misër dhe medikamente, u nisën drejt brigjeve irlandeze.

Kur marina britanike refuzoi t’i linte të ankoroheshin në portet kryesore si Dublini apo Korku, kapitenët turq lundruan me guxim drejt veriut, duke i shkarkuar furnizimet jetike në portin e vogël të Drogedës.

Ky akt fisnik la një gjurmë të pashlyeshme në kujtesën e popullit irlandez. Edhe sot, qyteti i Drogedës mban me krenari në stemën e tij simbolin e gjysmëhënës dhe yllit. Mirënjohja u përjetësua edhe në sport: ekipi vendas i futbollit, Drogeda Junajtid, mban të njëjtat simbole në uniformat e tij, duke kujtuar se në orët më të tmerrshme të historisë, ndihma erdhi nga një besim dhe kulturë tjetër.

Edhe shkrimtari i madh irlandez James Joyce e përmendi këtë ngjarje në kryeveprën e tij “Uliksi”, duke vënë në dukje se “Turku i Madh” u tregua më njerëzor se sundimtarët e tyre fqinjë. Kjo histori mbetet një testament i fuqishëm i solidaritetit njerëzor, ku humanizmi tejkaloi kufijtë fetarë, politikë dhe gjeografikë për të shpëtuar një komb nga zhdukja. /tesheshi.com/