Kuptimi i realitetit dhe mprehtësia e thirrësit fetar ndaj rrethanave që e rrethojnë, si dhe ndaj gjendjeve të njerëzve, përbëjnë thelbin e kërkesave të thirrjes dhe një nga domosdoshmëritë më të mëdha të reformës. Ai është themeli mbi të cilin ndërtohet siguria e ecjes dhe drejtësia e veprimit; përmes tij njihen pikat e forcës dhe të dobësisë, zbulohen mundësitë dhe kërcënimet, mbi bazën e tij renditen përparësitë, hartohen planet, përcaktohen nevojat e etapës dhe përzgjidhen metodat më të përshtatshme për ta adresuar dhe për t’u marrë me të.
Nëpërmjet këtij kuptimi, reformatori e njeh natyrën e atyre që e rrethojnë: kush është me të, kush është kundër tij, kush i lëkund qëndrimet mes mbështetjes dhe kundërshtimit sipas kohës dhe rrethanës, dhe kush qëndron neutral, as për e as kundër.
Ky kuptim i saktë ndihmon në zbatimin e drejtë të dispozitave, i jep maturi vlerësimit të situatave dhe udhëzon drejt ndërtimit të strategjisë më të përshtatshme të veprimit me secilën kategori; kështu njeriu e di kur të veprojë e kur të përmbahet, kur të tregojë butësi e kur ashpërsi, kur të ecë gradualisht në trajtim dhe kur të mos pranojë zgjidhje të pjesshme.
Frytet e vetëdijes së vërtetë janë të panumërta. Mirëpo jo çdo vetëdije është e dobishme; përkundrazi, disa forma të saj janë më të rrezikshme se injoranca e pastër. Që herët është thënë: “Ndonjë injorancë është më e dobishme se gjysma e dijes.” Kjo sepse injoranti, kur e kupton padijen e tij, pyet dhe mëson, dhe ndalet nga shpjegimi derisa t’i plotësohet kuptimi. Ndërsa ai që zotëron gjysmë dijeje, nëse nuk e kupton se ajo që ka është vetëm një pjesë e pamjes së çështjes, dhe nuk e di se pas saj qëndron një pjesë tjetër e domosdoshme e kuptimit, e më pas del të mësojë të tjerët, të futet në çështje dhe të hipë në fronin e udhëzimit e ndikimit, i mashtruar nga ajo që di, ai nuk bëhet gjë tjetër veçse mjet i errësimit, i ngatërrimit, çelës i së keqes dhe portë shkatërrimi e dëmi.
Në këtë kontekst, gjysma e vetëdijes, kur bartësi i saj nuk është i vetëdijshëm për mangësinë e vet, bëhet rrugë fitneje, një nga pengesat kryesore për njerëzit me kuptim të plotë të realitetit, justifikim për mashtrim dhe burim i mpirjes së shoqërisë. Kjo ndodh sepse kuptimet e pjesshme shndërrohen në vetëdije të rreme dhe perceptimeve të paplota u vishet petku i përkryerjes; kështu përzihen dija me injorancën, e vërteta me iluzionin dhe urtësia me nxitimin ose plogështinë.
Kush e vështron realitetin e sotëm të thirrjes, sheh se shumë nga ata që flasin për kuptimin e realitetit ende nuk e kanë plotësuar formimin e tyre, janë pjekur para kohe dhe kanë dalë në ballë përpara se të piqeshin. Ashtu siç nuk lejohet të merret kuptimi i sheriatit nga gjysmë-të-arsimuarit, po ashtu nuk lejohet të merret perceptimi i realitetit dhe analiza e ngjarjeve të tij nga ata që nuk e kanë përfshirë atë me dije të plotë, nuk i kanë kuptuar ndërthurjet dhe ndërlikimet e tij dhe nuk i kanë njohur ligjësitë dhe kontekstet e tij në mënyrë të plotë.
Kjo e detyron kërkuesin e vetëdijes, thirrësin dhe reformatorin që të bëjë përpjekje maksimale në përzgjedhjen e atij prej të cilit ndërton vetëdijen e tij për çdo çështje dhe ngjarje. Sepse ai që është i aftë për t’u marrë dije prej tij në një fushë, nuk është domosdoshmërisht i kualifikuar për çdo fushë tjetër, as i përfshirë në çdo domen. Përzgjedhja e vetëdijshme dhe e pjesëzuar në marrjen e dijes është vetëdije dhe thelbi i urtësisë dhe drejtësisë; kujdesi në këtë drejtim është detyrim si sipas sheriatit ashtu edhe sipas arsyes, ndërsa marrja e dijes nga pseudo-dijetarë dhe pretendues të vetëdijes është rrezik dhe defekt që nuk është më e vogël se rreziku i injorancës së hapur.
Në përfundim, vetëdija është përgjegjësi, ndërgjegjësimi është amanet, shtirja si dijetar është e keqe, dhe dalja në krye pa përmbushur kualifikimin është tradhti, edhe nëse qëllimet janë të mira dhe synimet të drejta.
Allahu është Udhëzuesi.
