Shkruar nga: Rami Abu Zubejde – studiues i çështjeve ushtarake dhe të sigurisë
Vrasja e udhëheqësit në Brigadat al-Kassam, Raed Saad, përbën një ngjarje të spikatur në skenën ushtarake dhe politike, jo vetëm për shkak të pozitës së tij brenda strukturës drejtuese të “Hamas”-it, por edhe për shkak të kohës dhe domethënieve më të gjera që mbart. Mbulimi izraelit i kësaj ngjarjeje pasqyroi dallime të dukshme në lexim dhe interpretim, ashtu siç u shfaq në tri artikuj kryesorë të shkruar nga secili prej: Yoav Limor, analist ushtarak në gazetën “Israel Hayom”; Dr. Michael Milshtein, kryetar i Forumit të Studimeve Palestineze në Qendrën Dayan në Universitetin e Tel Avivit, në gazetën “Yedioth Ahronoth”; dhe Jackie Khoury, analist i çështjeve palestineze në gazetën “Haaretz”.
Megjithëse tre autorët i përkasin shkollave të ndryshme analitike, ata bashkohen në një pikë thelbësore: ta shohin vrasjen e Raed Saad-it si më shumë se një operacion taktik ushtarak, por si një hap të llogaritur që synon të riformulojë rregullat e përplasjes në Rripin e Gazës, të testojë kufijtë e reagimit politik sidomos ndaj administratës amerikane në një çast kalimtar të ndjeshëm mes luftës dhe trajektoreve të “ditës pas”.
Së pari: Kush është Raed Saad në mendësinë ushtarake izraelite?
Tre autorët pajtohen, pavarësisht këndeve të tyre, në përshkrimin e Raed Saad-it si një prej shtyllave të fundit historike të krahut ushtarak në “Hamas”. Yoav Limor e vendos atë brenda rrethit të ngushtë që zotëronte dijen e plotë mbi planin “Muri i Jerikos”, këtë dokument inteligjence që e kishte siguruar Drejtoria e Inteligjencës Ushtarake “Aman” në prill 2022, dhe që përmbante një skenar të hollësishëm të hartuar nga Hamas për një sulm të gjerë që përfshinte thyerjen e kufirit, çaktivizimin e vëzhgimit dhe sulmin ndaj bazave dhe vendbanimeve. Megjithë saktësinë e dokumentit, ushtria e konsideroi atë si një skenar të pazbatueshëm, gjë që çoi në shpërfilljen e tij tërësisht, në një nga hallkat më të rëndësishme të dështimit që parapriu sulmin e 7 Tetorit. Ndërsa Michael Milshtein shkon më tej, duke e përshkruar atë si “trurin ushtarak” të lëvizjes dhe planifikuesin qendror të sulmit të 7 Tetorit, si edhe një nga arkitektët e ndërtimit të “ushtrisë së Hamas”-it përgjatë dy dekadave.
Ky përshkrim nuk synon vetëm ta justifikojë vrasjen përpara opinionit publik izraelit, por t’i japë asaj një peshë të jashtëzakonshme: “Izraeli” dëshiron të thotë se nuk ka shënjestruar një figurë simbolike apo dytësore, por një prej mendjeve themeluese që bashkon përvojën organizative, aftësinë për rindërtim dhe legjitimitetin brenda krahut ushtarak. Këtu buron goditja e dyfishtë: simbolike dhe funksionale njëkohësisht.
Së dyti: vrasje në një kohë politike, jo vetëm ushtarake
Koha është çelësi i kuptimit. Operacioni u krye në prag të bisedimeve për hyrjen në fazën e dytë të marrëveshjes për ndalimin e luftës, dhe në një moment kur Trump ushtron presion drejt konsolidimit të marrëveshjes si arritje politike personale. Këtu takohen leximet e “Israel Hayom” dhe “Yedioth”: vrasja nuk është vetëm shënjestrim i një komandanti në terren, por një test i drejtpërdrejtë i kufijve të durimit amerikan.
Limor e thotë këtë qartazi: “gjykatësi në Uashington” është titulli i vërtetë i operacionit. Nëse Trump nuk zemërohet, kjo do të thotë një dritë jeshile e nënkuptuar për vazhdimin e politikës së atentateve në Gaza, në mënyrë të ngjashme me modelin libanez. Ndërsa Milshtein e lidh operacionin me përpjekjen për “dizajnimin e rregullave të lojës” para se Izraelit t’i imponohen rregullime politike dhe të sigurisë që më vonë do t’ia ngushtonin lirinë e veprimit qoftë përmes një force shumëkombëshe, qoftë përmes një qeverisjeje lokale alternative.
Në këtë kuptim, vrasja është një mesazh paraprak: “Izraeli” synon të konsolidojë ekuacionin se armëpushimi nuk do të thotë ndalim i shënjestrimit, dhe se çdo rregullim i ardhshëm duhet të ndërtohet mbi parimin e dorës së lirë ushtarake izraelite.
Së treti: nga parandalimi te menaxhimi i zbrazëtisë
Artikulli i Jackie Khoury në “Haaretz” shton një dimension tjetër, më pak festues dhe më skeptik. Ai pranon se operacioni mbart një qëllim të qartë politik: dobësimin e “Hamas”-it si ent qeverisës dhe pengimin e tij që të paraqesë veten si partner i qëndrueshëm në çdo rregullim të ardhshëm. Por njëkohësisht paralajmëron për koston e zbrazëtisë.
Sipas këtij këndvështrimi, parandalimi nuk është më synimi qendror, sepse balanca tradicionale e parandalimit tashmë është gërryer, dhe aftësia e “Hamas”-it për t’u përgjigjur është e kufizuar. Synimi real është menaxhimi i fazës pas “Hamas”-it pa ofruar një alternativë të qartë, gjë që hap rrugën për skenarë kaosi dhe milicish. Këtu shfaqet kontradikta izraelite: goditja e strukturës drejtuese pa pasur një vizion praktik për “ditën pas”.
Së katërti: a e dobëson goditja “Hamas”-in apo e shtyn përplasjen?
Milshtein jep leximin më të balancuar: po, goditja është e rëndë dhe ndikon në aftësitë e rindërtimit, por historia dëshmon se “Hamas” ka aftësi të lartë përshtatjeje dhe mbijetese. Eliminimi i udhëheqësve të 7 Tetorit, si edhe çmontimi i brigadave, nuk ka çuar në një përfundim të betejës.
Nga një këndvështrim thjesht ushtarak, vrasja e Saad-it e kufizon përvojën e akumuluar dhe i turbullojnë rrugët e riorganizimit, por nuk e shfuqizon atë. Dhe nga një këndvështrim strategjik, ajo mund t’i sjellë Izraelit një përfitim afatshkurtër në kurriz të ndërlikimit të skenës afatgjatë sidomos nëse më pas detyrohet drejt tërheqjeve shtesë ose rregullimeve të sigurisë që nuk përputhen me objektivat e tij të shpallura.
