Diplomacia e vështirë për t’i dhënë fund një lufte në Europë
Shtetet e Bashkuara i kanë ofruar Kievit garanci sigurie në stilin e NATO-s, ndërsa negociatorët amerikanë dhe evropianë raportuan përparim në bisedimet për t’i dhënë fund luftës së Rusisë në Ukrainë, por një marrëveshje mbi lëshimet territoriale është ende larg, raportoi Reuters të martën.
Të dërguarit e Presidentit të SHBA-së Donald Trump bënë një ofertë sigurie gjatë bisedimeve me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në Berlin, thanë zyrtarët amerikanë, por paralajmëruan se një marrëveshje e tillë nuk do të ishte në tryezë përgjithmonë.
Ndryshim qëndrimi
Bisedimet në kryeqytetin gjerman kanë ngjallur njëfarë optimizmi midis udhëheqësve evropianë në rrugën drejt përfundimit të konfliktit më vdekjeprurës të Evropës që nga Lufta e Dytë Botërore. Por Moska ende nuk ka rënë dakord për asnjë nga ndryshimet e diskutuara në Gjermani dhe nuk ka treguar gatishmëri për ta bërë këtë.
“Po përpiqemi ta përfundojmë,” tha Trump, duke folur në Shtëpinë e Bardhë në lidhje me marrëveshjen për t’i dhënë fund luftës. “Kemi pasur shumë biseda me Presidentin rus (Vladimir) Putin dhe mendoj se tani jemi më afër se kurrë dhe do të shohim se çfarë mund të bëjmë,” shtoi ai.
Udhëheqësit evropianë e mirëpritën me kujdes ndryshimin e qëndrimit të administratës Trump mbi garancitë e sigurisë për Ukrainën.
“Për herë të parë që nga fillimi i luftës, mundësia e një armëpushimi është e imagjinueshme”, tha kancelari gjerman Friedrich Merz, i cili priti takimet në Berlin, në një postim në X.
“Sot, për herë të parë, pata ndjesinë… se të gjithë po sillen si aleatë nga i njëjti kamp”, u tha kryeministri polak Donald Tusk gazetarëve në aeroplanin e tij pasi u largua nga Berlini. “Për herë të parë, dëgjova nga goja e negociatorëve amerikanë… se Amerika do të angazhohet për garanci sigurie për Ukrainën në një mënyrë të tillë që rusët të mos kenë dyshim se përgjigja amerikane do të jetë ushtarake nëse rusët sulmojnë përsëri Ukrainën”.
Kryeministri suedez Ulf Kristersson tha se çështja e garancive të sigurisë ishte bërë “më e qartë dhe më e besueshme”, të cilën ai e quajti një hap të rëndësishëm drejt paqes së qëndrueshme. “Por mbeten shumë pyetje të vështira, jo vetëm për territoret, por edhe nëse Rusia dëshiron paqe fare”, tha Kristersson në një deklaratë pas bisedimeve në Berlin.
Lëshime territoriale
Zelensky tha pas bisedimeve se do t’i kërkonte SHBA-së të vendoste sanksione ndaj Rusisë dhe t’i siguronte Ukrainës më shumë armë, përfshirë armë me rreze të gjatë veprimi, nëse Moska refuzon propozimet që po diskutohen midis Kievit, Uashingtonit dhe udhëheqësve evropianë.
“Mendoj se Amerika do të ushtrojë presion me sanksione dhe do të na japë më shumë armë nëse ai (Putini) refuzon gjithçka”, u tha Zelensky gazetarëve.
Kiev mbështet idenë e një armëpushimi, veçanërisht për sulmet energjetike, gjatë periudhës së Krishtlindjeve, shtoi ai.
SHBA-të po i bëjnë presion Ukrainës që të bjerë dakord të tërheqë forcat e saj nga rajoni lindor i Donetskut, tha një zyrtar i njohur me çështjen, gjë që do të ishte një lëshim i madh që mund të provokonte një reagim të ashpër në Ukrainë.
Zelensky, i cili më parë e quajti çështjen e lëshimeve territoriale “të dhimbshme”, përsëriti pas bisedimeve se Ukraina nuk do ta njihte Donbasin si rus “de jure ose de facto”, që do të thotë as në ligj dhe as në praktikë.
Zyrtarët amerikanë u thanë gazetarëve në një konferencë telefonike se kishin siguruar marrëveshje për 90 përqind të çështjeve. Ndërsa çështjet territoriale të vjetra mbeten, njëri tha: “Ne kemi një numër zgjidhjesh të ndryshme për të kapërcyer hendekun që po u propozojmë atyre”.
Ukraina ka thënë më parë se nuk do t’i lëshojë territor Rusisë, e cila ka pushtuar gati 20 përqind të vendit në lindje dhe jug që nga fillimi i një pushtimi në shkallë të plotë në shkurt 2022.
Një burim evropian i njohur me bisedimet e fundit tha se Rusia nuk kishte hequr dorë nga kërkesat e saj territoriale. “Atmosfera është e mirë, por qëllimet mbeten mjaft të largëta”, tha burimi.
Lista e qëllimeve
Zelensky foli në Berlin me të dërguarin e SHBA-së Steve Witkoff dhe dhëndrin e Trump-it, Jared Kushner, si dhe me udhëheqësit evropianë.
Kievi është nën presion të madh nga Trump për t’i bërë lëshime Rusisë.
Një zyrtar amerikan u tha më vonë gazetarëve se sipas marrëveshjes që po diskutohet në Berlin, Ukraina do të merrte garanci sigurie të ngjashme me ato të parashikuara në Nenin 5 të traktatit të NATO-s, i cili kërkon që aleanca të dalë në mbrojtje të çdo anëtari që sulmohet.
Zelensky tha se dokumenti i garancive të sigurisë që po diskutohej ishte i detajuar dhe jo vetëm një kornizë, megjithëse shtoi se ai ende duhej të përpunohej.
Grupet e punës pritet të takohen në Shtetet e Bashkuara gjatë fundjavës së ardhshme, ndoshta në Miami, tha një nga zyrtarët.
“A jemi gati të shkojmë në Rusi nëse është e nevojshme? Absolutisht”, shtoi zyrtari amerikan.
Një deklaratë e përbashkët nga udhëheqësit e disa vendeve evropiane, përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Britaninë, tha se kishte “konvergjencë të fortë” me SHBA-në dhe renditi një listë objektivash për të dyja palët që duhet të punojnë.
Këto përfshijnë angazhime për të mbështetur forcat e armatosura të Ukrainës, një forcë paqeruajtëse të udhëhequr nga Evropa dhe garanci kundër përdorimit të forcës nëse Ukraina sulmohet përsëri, si dhe mbështetje për Ukrainën për t’u bashkuar me BE-në.
Ukraina tha të dielën se ishte gati të hiqte dorë nga ambicia e saj për t’u bashkuar me NATO-n në këmbim të garancive perëndimore të sigurisë.
Nuk është ende e qartë se sa bisedimet e Berlinit mund ta bindin Rusinë të bjerë dakord për një armëpushim. Në Moskë, zëdhënësi i Kremlinit Dmitry Peskov u tha gazetarëve se kërkesa e Rusisë që Ukraina të mos bashkohet me NATO-n ishte një çështje themelore në bisedimet mbi një zgjidhje të mundshme paqeje. Ai tha se Rusia priste një përditësim nga SHBA-ja pas bisedimeve të Berlinit. /tesheshi.com/
