El-Mahfudh Fadili
Në kulmin e gëzimit për fitoren e tij në marrjen e nominimit nga Partia Demokratike më 25 qershor të kaluar, duke e kaluar guvernatorin e mëparshëm të Nju Jorkut, Andrew Cuomo, kandidati i ri demokrat Zahran Mamdani iu drejtua mbështetësve të tij duke thënë:
“Sot hymë në histori… fituam sepse banorët e Nju Jorkut mbrojtën një qytet ku mund të përballojnë koston e jetesës. Një qytet ku mund të bëjnë më shumë se sa vetëm të luftojnë për të plotësuar nevojat e tyre.”
Për ta bërë koston e jetesës në Nju Jork të përballueshme për sa më shumë banorë, Mamdani (33 vjeç), i cili jeton në një apartament me qira mujore prej jo më shumë se 2300 dollarë, u zotua se do të ngrijë rritjen e qirave për një milion apartamente me qira të rregullta në qytet dhe do të zgjerojë shërbimet publike, si transporti falas dhe kujdesi i plotë e pa pagesë për fëmijët.
Ai gjithashtu premtoi, duke qenë se nuk zotëron makinë dhe përdor transportin publik, të krijojë dyqane komunale për shitjen e mallrave me çmime me shumicë dhe të rrisë pagën minimale në 30 dollarë në orë deri në vitin 2030. Për financimin e këtyre propozimeve, ai propozon vendosjen e taksave shtesë për kompanitë dhe për ata që kanë të ardhura mbi një milion dollarë në vit.
Komunist apo socialist?
Fjalimi i Mamdanit ngjall disa shqetësime në qarqet e biznesit dhe të financës lidhur me zbatimin e programit të tij politik, veçanërisht në aspektin e financimit.
Presidenti amerikan Donald Trump kishte deklaruar më herët se fushata e Mamdanit “përbën një kërcënim serioz për Nju Jorkun”, duke shprehur kundërshtimin e tij ndaj përpjekjes për ta zgjedhur atë dhe madje kërcënoi se do të ndërpriste financimin federal për qytetin nëse ai fitonte.
Por, ndërsa nisi numërimi mbrapsht për zgjedhjen e kryetarit të ri të bashkisë, presidenti Trump ndryshoi disi tonin e tij ndaj Mamdanit dhe tha:
“Duket se ai do të fitojë… kjo është një revolucion. Kjo gjithashtu është një revoltë kundër kandidatëve të këqij.”
Ai shtoi se është i gatshëm të komunikojë me të nëse ai fiton përfundimisht në votim.
Ky deklarim reflekton një ndryshim rrënjësor në qëndrimin e presidentit Trump, i cili në kulmin e fushatës zgjedhore e kishte quajtur Mamdanin “komunisti i vogël” që dëshiron të shkatërrojë Nju Jorkun, duke premtuar se “Amerika nuk do të bëhet kurrë komuniste në asnjë formë, përfshirë edhe qytetin e Nju Jorkut”.
⸻
Ashtu si Trumpi, shumë kundërshtarë të tjerë vazhdojnë ta quajnë Mamdanin komunist, por vetë ai nuk humbet asnjë rast për ta sqaruar se është diçka krejt tjetër — një socialist demokratik.
Sipas këtij koncepti, ai beson se qeveria duhet të luajë një rol në uljen e pabarazive ekonomike ndërmjet banorëve të qytetit, pa kërkuar vendosjen e një sistemi komunist ku prona është e përbashkët.
Në këtë mënyrë, Mamdani i jep një shtysë të fortë krahut socialist brenda Partisë Demokratike, e cila ndodhet në krizë pas dështimeve të mëdha në zgjedhjet presidenciale dhe legjislative të vitit 2024.
Ai gëzon mbështetjen e figurave të spikatura të këtij krahu, më të njohurat ndër të cilat janë Bernie Sanders dhe Alexandria Ocasio-Cortez, të cilët janë përfshirë fuqishëm në fushatën e tij.
Në një përshkrim pajtues ndërmjet dy koncepteve — komunist dhe socialist — Robert Wolf, një anëtar i rëndësishëm i administratës së qytetit të Nju Jorkut dhe një nga mbledhësit më të mëdhenj të fondeve për Partinë Demokratike, e përshkroi Mamdanin si “kapitalist progresiv”.
Në një deklaratë për The New York Times, Wolf tha se Mamdani e kupton rëndësinë e lulëzimit të sektorit privat në Nju Jork dhe kërkon mënyra që qeveria të përdoret në mënyrën më të mirë për të forcuar barazinë dhe për të ndihmuar shtresat e margjinalizuara.
Politikanë tradicionalë dhe miliarderë
Kur Mamdani vendosi në tetor të vitit 2024 të hynte në garën për postin e kryetarit të Bashkisë së Nju Jorkut, kjo ishte një befasi për elitën e Partisë Demokratike, në krye të së cilës ishin disa figura të njohura që kishin drejtuar qytetin më parë, si Bill de Blasio (2014–2021) dhe Michael Bloomberg (2002–2013).
Kandidatura e Mamdanit erdhi si kurorëzim i disa viteve përfaqësimi të zonës Queens në Asamblenë legjislative të Nju Jorkut. Ai nuk ngurroi të sfidonte emra tradicionalë brenda partisë dhe arriti gradualisht ta shndërronte fushatën e tij në një mobilizim të gjerë të bazës zgjedhore që ishte lodhur nga elita dominuese e partisë, përfshirë edhe nga skandalet e shumta të korrupsionit.
Në zgjedhjet paraprake të Partisë Demokratike, të mbajtura në qershor të kaluar, Mamdani arriti një sukses të paprecedentë, duke u bërë myslimani i parë që do të jetë kandidat zyrtar i partisë për garën finale drejt postit të kryetarit të bashkisë më 4 nëntor të këtij viti.
Në atë votim, Mamdani e kaloi Andrew Cuomo-n (67 vjeç) — ish-guvernatorin e shtetit të Nju Jorkut për tre mandate — i cili kishte dhënë dorëheqjen në gusht 2021 pas skandaleve të mëdha që lidhen me akuza për ngacmime seksuale ndaj punonjëseve të shtetit dhe me keqmenaxhimin e krizës së vdekjeve në shtëpitë e të moshuarve gjatë pandemisë së koronavirusit.
Pavarësisht humbjes së thellë në zgjedhjet paraprake, Cuomo po garon sërish në fazën përfundimtare si kandidat i pavarur, me mbështetjen e qarqeve financiare dhe ekonomike që nuk duan që Mamdani të marrë drejtimin e qytetit.
Sipas të dhënave të financimit të fushatave, 26 miliarderë ose familje shumë të pasura kanë shpenzuar mbi 22 milionë dollarë gjithsej në këtë garë elektorale, në mbështetje të Cuomo-s dhe për të penguar Mamdanin të arrijë në krye të bashkisë.
⸻
Cuomo përpiqet të tërheqë moderatorët dhe demokratët e pakënaqur, duke përqendruar fushatën e tij në nënvlerësimin e kandidaturës së Mamdanit, të cilin e akuzon për mungesë përvoje në administratë, ekstremizëm dhe antisemitizëm.
Por Mamdani ka kundërshtuar fuqishëm, sidomos në debatet televizive, ku i ka kujtuar Cuomo-s skandalet e korrupsionit, keqmenaxhimin gjatë pandemisë dhe lidhjet e tij të ngushta me bizneset e mëdha dhe interesat financiare.
⸻
Disa ditë më parë, Mamdani ndau në rrjetet sociale një video drejtuar Cuomo-s, ku i thotë në arabisht:
“Habibi (i dashur), zbulo klientët e tu!”
Ky koment vinte si reagim ndaj një raporti gazetaresk që tregonte se Cuomo kishte fituar 4 milionë dollarë në vitin 2024 përmes një kompanie konsulence, pa bërë të ditur identitetin e klientëve të saj.
⸻
Kryebashkiaku aktual i qytetit, Eric Adams, ishte pritur të garonte gjithashtu, por u përfshi në hetime federale për korrupsion dhe u përball me presione të mëdha politike, derisa Departamenti i Drejtësisë gjatë administratës Trump i mbylli hetimet.
Më 28 shtator 2025, Adams (65 vjeç) njoftoi se ndalon fushatën për një mandat të dytë, pas tërheqjes nga parapraket e partisë. Ai e arsyetoi vendimin me vështirësi financiare, ulje të popullaritetit dhe pasojat e hetimeve për korrupsion — dhe vendosi të mbështesë Cuomo-n.
⸻
Në garë është edhe kandidati republikan Curtis Sliwa (71 vjeç), një figurë publike e njohur në Nju Jork, themelues i organizatës vullnetare “Guardian Angels” për luftën kundër krimit.
Kjo është herë e dytë që ai kandidon për këtë post, me një program që përqendrohet në sigurinë publike, zbatimin e ligjit dhe disiplinën financiare.
Kandidati më i mundshëm për fitore
Sondazhet e opinionit publik tregojnë ende se Mamdani ruan një epërsi të dukshme ndaj kundërshtarëve të tij, të pavarurit Andrew Cuomo dhe republikanit Curtis Sliwa.
Mesatarisht, 46.6% e të anketuarve shprehen në mbështetje të Mamdanit, 30.1% për Cuomo-n dhe 16.5% për Sliwa-n.
Deri të enjten e kaluar, Mamdani ishte përpara Cuomo-s me mesatarisht 16.5 pikë përqindje në tetë sondazhe kryesore.
Një sondazh i zhvilluar nga The Hill (Emerson College) në periudhën 25–28 tetor tregoi se Mamdani gëzon mbështetjen e 50% të votuesve, përballë 25% për Cuomo-n dhe 21% për Sliwa-n, pra një epërsi prej 25 pikësh.
Sipas këtyre sondazheve, forca elektorale e Mamdanit bazohet kryesisht në koalicionin e të rinjve dhe komuniteteve me ngjyrë, që duket se po forcohet gjithnjë e më shumë në ditët e fundit të fushatës.
Në detajet e sondazheve, përqindja e mbështetjes për Mamdanin në mesin e votuesve me ngjyrë të zezë në qytet është rritur në 71%, nga 50% vetëm një muaj më parë.
Ndërkaq, mbështetja për Cuomo-n në të njëjtin grup ka rënë me 10 pikë përqindje.
Po ashtu, Mamdani dominon votën e qytetarëve nën 50 vjeç, të cilët e mbështesin me 69%, krahasuar me vetëm 37% të atyre mbi moshën 50-vjeçare.
Në përgjithësi, Mamdani ruan pozitën e parë në garë, me 52% të votuesve potencialë që shprehen pozitivisht për të, kundrejt 35% për Cuomo-n dhe 27% për Sliwa-n.
⸻
Një fenomen i veçantë
Që nga shpallja e kandidaturës së tij për këtë post, Mamdani është shndërruar në një fenomen të rrallë politik, siç e përshkruan akademikja Sahar Khmis, profesoreshë e komunikimit në Universitetin e Maryland-it.
Ai është bërë temë e përhershme e mediave amerikane, të cilat parashikojnë se ai mund të bëhet kryetari i parë mysliman i Nju Jorkut.
Mamdani ka një prani të dukshme në mediat tradicionale, veçanërisht në stacionet televizive, ku tërheq vëmendjen me pamjen e tij simpatike, natyrshmërinë, buzëqeshjen e përhershme dhe qartësinë e ideve politike, përveç edhe ndjenjës së fortë të humorit që e karakterizon.
⸻
Drejtori i Këshillit për Marrëdhënie Amerikano-Islamike (CAIR), Nihad Awad, e përshkroi suksesin e Mamdanit si një “tërmet politik”, duke lavdëruar stilinin e tij të veçantë politik dhe aftësinë për të tërhequr segmente të gjera të votuesve që janë të zhgënjyer nga elita demokrate e përfshirë në skandale financiare e morale.
⸻
Një ambient që ushqen shumëllojshmërinë
Ngjitja e shpejtë politike e Mamdanit është ushqyer nga vlerat dhe parimet me të cilat është rritur në një mjedis kulturor shumëetnik, ku bashkëjetojnë pyetje për identitetin dhe përkatësinë.
Kjo lidhet me origjinën indiane dhe ugandane të babait të tij, historiani i njohur Mahmood Mamdani, profesor në Universitetin Columbia (Nju Jork), dhe nënën e tij, regjisorja e njohur kinematografike Mira Nair.
Rrënjët dhe formimi
Mamdani mbërriti me familjen e tij në Nju Jork në moshën shtatëvjeçare, pasi kishte kaluar vitet e para të fëmijërisë në Ugandën e vendlindjes.
Ai u ndikua thellësisht nga përvoja politike dhe intelektuale e të atit dhe nga vepra artistike e së ëmës, ndërsa shtëpia e familjes ishte gjithmonë e hapur për figura të njohura të botës së mendimit dhe artit, ndër ta edhe mendimtari palestinez Edward Said.
Në atë mjedis kulturor dhe intelektual, Mamdani nisi interesimin e tij për çështjet shoqërore dhe ekonomike që prekin shtresat e margjinalizuara dhe u përfshi herët në aktivizmin në terren.
Gjatë studimeve në Kolegjin Bowdoin në shtetin e Maine, ai bashkëthemeloi një degë të organizatës “Studentët për Drejtësi në Palestinë” dhe mori pjesë në një fushatë për t’i bërë presion kolegjit të përfshihej në bojkotin akademik ndaj Izraelit, si një mjet paqësor për respektimin e ligjit ndërkombëtar.
Pas diplomimit, Mamdani punoi si mësues dhe reper, dhe në vitin 2016 ndihmoi nënën e tij në kompozimin e muzikës për filmin e saj “Mbretëresha e Katuej” (Queen of Katwe).
Puna e tij e parë me kohë të plotë ishte si këshilltar për pronarët e shtëpive me vështirësi financiare, në kuadër të një organizate të vogël jofitimprurëse në Queens.
Gjatë atij angazhimi, ai kuptoi drejtpërdrejt nevojat e banorëve dhe i ktheu ato në një kauzë politike, e cila gjeti jehonë të gjerë tek banorët e Queens-it, veçanërisht në mesin e komuniteteve me origjinë aziatike, si dhe në pjesën tjetër të qytetit që përjetonte krizën më të rëndë të strehimit në dekada.
⸻
Drejt votuesve dhe komuniteteve
Të shtunën, më 1 nëntor, Mamdani publikoi në Facebook një video ku, me një theks levantin (shqiptim arab shami), paraqiste pikat kryesore të programit të tij elektoral:
“Përshëndetje! Unë jam Zahran Mamdani dhe po kandidoj për kryetar të ri të qytetit të Nju Jorkut.
E di çfarë po mendoni — dukem sikur jam dhëndri juaj nga Shami!
Por arabishtja ime ka nevojë për pak punë…
Gjithsesi, sot po ju kërkoj mbështetjen tuaj më 4 nëntor.
Jeta në Nju Jork është bërë e shtrenjtë për të gjithë… është e vështirë të jetosh e të rritësh fëmijët.
Si kryetar, unë do të ngrij qiratë për mbi dy milionë njerëz, do të bëj që autobusat të jenë të shpejtë e falas, dhe do të siguroj kujdes të plotë për fëmijët për çdo familje.
Unë jam nga ju dhe për ju.”
Në këtë video, fraza “dukem sikur jam dhëndri juaj nga Shami” ishte një shenjë humori, që i referohej martesës së tij në fillim të këtij viti me artistën siriano-amerikane Rama Dawaji, e lindur në Shtetet e Bashkuara nga prindër sirianë.
Ajo ka studiuar në Universitetin Virginia Commonwealth dhe punon si mësuese e arteve pamore në Nju Jork.
⸻
Në një tjetër video, Mamdani flet në spanjisht ndërsa ecën nëpër rrugët e Queens-it, zonë që ai përfaqëson prej pesë vjetësh në asamblenë legjislative të Nju Jorkut, duke përcjellë të njëjtën mesazh për qytetarët hispanikë.
Në një nga momentet më prekëse të fushatës, ai u shfaq në një tubim para një xhamie në Bronx, i rrethuar nga anëtarë të komunitetit mysliman, dhe foli me emocion për poshtërimet dhe paragjykimet që myslimanët kanë përjetuar për shumë kohë në qytet.
Ai kujtoi se kur hyri për herë të parë në politikë, një nga xhaxhallarët e tij i kishte këshilluar “ta mbante besimin për vete”, por ai vendosi ta thyejë këtë rregull dhe ta shpallë me krenari identitetin e tij mysliman, përballë diskursit islamofob dhe racist që ende ekziston në vend.
⸻
Këto pamje ilustrojnë thelbin e fushatës së Mamdanit, e cila e vendos atë në kontakt të drejtpërdrejtë me njerëzit – në rrugë, parqe, restorante, transport publik dhe hapësira publike – ndërsa bazohet fuqishëm në rrjetet sociale dhe në rreth 90 mijë vullnetarë aktivë.
Kjo fushatë e koordinuar dhe popullore ka gjetur jehonë të gjerë mes votuesve, siç e dëshmojnë sondazhet që e rendisin atë si kandidatin kryesor për të fituar postin e kryetarit të qytetit, ku jetojnë rreth 8 milionë banorë dhe ku prodhimi i brendshëm bruto arrin në rreth 2.3 trilionë dollarë.
Burimi: Al Jazeera
