Hyrje
Rritja e numrit të xhamive në Evropë shpesh kthehet në një temë debati të nxehtë. Nga një realitet demografik dhe social, ajo interpretohet shpesh nëpërmjet lenteve ideologjike dhe politike. Shembulli i sjellë nga diskursi izraelit – ku thuhet se në vitin 1980 kishte më pak se njëqind xhami në Evropë, ndërsa sot janë mbi 20 mijë – përdoret për të krijuar një narrativë të frikës: atë të “kolonializmit islamik”.
Ky artikull synon të shqyrtojë këtë fenomen në disa plane: historik, politik dhe ideologjik, për të treguar se si një fakt social shndërrohet në armë retorike.
⸻
1. Dimensioni historik
Emigracioni drejt Evropës, sidomos pas Luftës së Dytë Botërore, solli me vete miliona punëtorë dhe familje nga vendet myslimane: Turqia, Maroku, Algjeria, Pakistani, Bangladeshi e më tej. Këto komunitete, fillimisht të padukshme në hapësirat publike, me kalimin e dekadave ndërtuan institucionet e tyre kulturore dhe fetare.
Rritja e numrit të xhamive nuk ishte imponim i jashtëm, por një proces i natyrshëm i rrënjosjes së komuniteteve myslimane në jetën evropiane. Ky zhvillim pasqyron një dinamikë historike të krahasueshme me atë të kishave migrante të komuniteteve polake, italiane apo greke në periudha të mëparshme.
⸻
2. Dimensioni politik
Diskursi që e paraqet këtë fenomen si “fytyrën e kolonializmit” është më tepër politik sesa faktik. Në vend që të shohë në këtë rritje shprehjen e lirive themelore – si ajo e fesë dhe organizimit shoqëror – ky diskurs përdor frikën e “tjetrit” për të legjitimuar politika kufizuese dhe përjashtuese.
Në disa vende, çështja e xhamive është bërë instrument elektoral. Numri i tyre përdoret si tregues i “islamizimit” të Evropës, duke u shndërruar në simbol për retorika populiste që shfrytëzojnë pasiguritë e shoqërive moderne përballë globalizimit dhe migracionit.
⸻
3. Dimensioni ideologjik
Retorika që i lidh xhamitë me kolonializmin është ideologjike në natyrë. Ajo pasqyron një mospajtim me pluralizmin kulturor dhe fetar të Evropës bashkëkohore. Përmes këtij diskursi, prania e myslimanëve përkthehet si “pushtim i ngadaltë”, duke anashkaluar faktin se shumica e këtyre komuniteteve janë tashmë qytetarë evropianë, pjesë aktive e ekonomive dhe shoqërive ku jetojnë.
Ky diskurs e shndërron fenë në armë politike, duke krijuar një ndarje ne–ata, që i shërben polarizimit dhe jo integrimit.
⸻
4. Nga frika tek mundësia
Pyetja që duhet të shtrojmë nuk është: “Sa xhami ka në Evropë?” por: “Si mund të ndërtojmë ura mirëkuptimi dhe integrimi?” Nëse e shohim rritjen e xhamive si thesar kulturor dhe si mundësi për dialog ndërfetar, atëherë ajo bëhet një pasuri dhe jo kërcënim.
Shkollat, universitetet, politikat e integrimit dhe vetë komunitetet myslimane kanë një rol të rëndësishëm për ta kthyer këtë realitet demografik në një urë të bashkëjetesës, e jo në një shkas për frikë.
⸻
Përfundim
Rritja e numrit të xhamive në Evropë është një realitet i padiskutueshëm. Por kuptimi i këtij realiteti varet nga gjuha që përdorim: për disa është shenjë e “kolonializmit”, për të tjerë shenjë e pluralizmit dhe diversitetit.
Narrativat e frikës nuk e ndryshojnë faktin historik: Evropa po bëhet gjithnjë e më shumë një hapësirë multikulturore. Sfida jonë nuk është ta mohojmë këtë, por ta menaxhojmë me urtësi dhe drejtësi.
