Marrëdhënia mes Trump dhe Musk ka arritur në një pikë kritike që do të jetë e vështirë të tejkalohet, sipas vëzhguesve.
Autor: Hisham Nassif
Mospajtimi politik mes presidentit amerikan Donald Trump dhe ish-aleatit të tij, miliarderit Elon Musk, në lidhje me projektligjin e shpenzimeve të Partisë Republikane, u shndërrua papritmas në “pikën që mbushi kupën” e marrëdhënies së tyre miqësore dhe të “aleancës së interesave”.
Përplasja publike mes presidentit të vendit më të fuqishëm në botë dhe një prej magnatëve më të fuqishëm të financave në SHBA eskaloi deri në kërcënime për anulim kontratash, aludime tronditëse për lidhje të dyshimta dhe thirrje të paprecedenta për dëbimin e Musk nga vendi, e bërë nga një prej aleatëve më të afërt të Trump.
Kur filloi përplasja?
Gjithçka doli jashtë kontrollit disa ditë më parë, kur Musk kritikoi projektligjin për uljen e taksave dhe shpenzimeve, të propozuar nga Trump. Ai e përshkroi ligjin si “një të keqe të urryer” dhe tha se do ta rrisë më tej deficitin federal.
Në një postim në platformën X (ish-Twitter), Musk shkroi:
“Më vjen keq, por nuk mund ta duroj më. Projektligji monstruoz i shpenzimeve në Kongres është një e keqe e urryer.”
Ai shtoi:
“Do të rrisë një deficit tashmë të madh në 2.5 trilionë dollarë dhe do të ngarkojë qytetarët amerikanë me borxhe të papërballueshme.”
Dhoma e Përfaqësuesve miratoi projektligjin muajin e kaluar me vetëm një votë më shumë, pasi Zyra e Buxhetit në Kongres vlerësoi se ai do të shtojë 3.8 trilionë dollarë në borxhin federal, që tashmë ka arritur në 36.2 trilionë dollarë.
Ligji përfshin lehtësira tatimore në vlerë trilionësh, rritje të shpenzimeve ushtarake dhe leje për qeverinë amerikane të marrë më shumë hua.
Sipas vlerësimeve, do të rrisë deficitin me rreth 600 miliardë dollarë për vitin fiskal të ardhshëm.
Çfarë thanë palët për njëri-tjetrin?
Në përgjigje të kritikave të Musk, Trump deklaroi dje nga Zyra Ovale se ishte “i zhgënjyer”.
“Unë dhe Elon kishim një marrëdhënie të shkëlqyer. Nuk e di nëse do të vazhdojmë të kemi një të tillë,” tha ai.
Musk, i cili kishte shpenzuar rreth 300 milionë dollarë për të mbështetur Trump dhe republikanë të tjerë në zgjedhjet e vitit të kaluar, reagoi në X:
“Pa mua, Trump do t’i kishte humbur zgjedhjet.”
Trump e kërcënoi me “mbarimin e kontratave qeveritare” të dhëna për kompanitë e Musk dhe shtoi në “Truth Social”:
“Mënyra më e thjeshtë për të kursyer miliarda nga buxheti është anulimi i ndihmave dhe kontratave për Elonin.”
Ai shtoi gjithashtu:
“I thashë të largohej. E kam anuluar politikën që detyronte njerëzit të blinin makina elektrike që askush nuk i donte. Ai e dinte këtë dhe u çmend.”
Deri ku ka arritur përplasja?
Situata u përshkallëzua më tej kur Steve Bannon, ish-këshilltari i Trump, kërkoi hetim mbi statusin ligjor të Elon Musk dhe dëbimin e tij nga SHBA.
Në një intervistë për New York Times, Bannon deklaroi:
“Besoj fort se Musk është imigrant ilegal dhe duhet dëbuar.”
Ai shtoi në emisionin e tij:
“Po i ktheni të tjerët mbrapsht, le të fillojmë me afrikanët e jugut, apo jo?”
Bannon përmendi raportime se Musk kishte punuar në mënyrë të paligjshme në SHBA përpara se të merrte shtetësinë dhe përmendi gjithashtu akuzat për përdorim të ketaminës, duke kërkuar hetim federal.
Nga ana tjetër, Musk sugjeroi formimin e një partie të tretë politike, që sipas tij do të përfaqësonte 80% të klasës së mesme.
Ai gjithashtu kërkoi që Trump të shkarkohet dhe zëvendëspresidenti J.D. Vance të marrë postin e presidentit.
Pasojat e menjëhershme
Aksionet e kompanisë Tesla, në pronësi të Musk, ranë mbi 14% të enjten, duke humbur rreth 150 miliardë dollarë nga vlera tregtare — humbja më e madhe në një ditë në historinë e kompanisë.
Të premten në mëngjes, përpara hapjes së bursës, aksionet shënuan rritje 5%, pas raportimeve se të dy palët mund të flasin së shpejti.
Musk gjithashtu njoftoi se kompania e tij SpaceX do të ndalojë operimin e anijes “Dragon”, e vetmja që dërgon astronautë në ISS, për shkak të kërcënimeve nga Trump.
Sipas Bloomberg, Musk humbi 33.9 miliardë dollarë në pasuri personale — humbja e dytë më e madhe në historinë e indeksit, pas atij në nëntor 2021.
Vëzhguesit thonë se kjo përplasje mund të ndikojë negativisht në kapitalin politik të Trump dhe të shkaktojë humbje të mëdha financiare për Musk.
Përpjekje për shuarje apo përshkallëzim?
Rrjeti ABC raportoi sot se Trump e ka përshkruar Musk si “të çmendur” dhe se nuk ka ndërmend të flasë me të për momentin.
“Musk do të flasë me mua, por unë nuk jam gati,” tha Trump.
Gazeta Wall Street Journal citoi këshilltarët e Trump që konfirmuan se presidenti është ende i mërzitur nga postimet e Musk në rrjetet sociale dhe se po mendon të heqë dorë nga makina e tij Tesla.
Një zyrtar i Shtëpisë së Bardhë tha se nuk ka plane për ndonjë kontakt mes tyre, pavarësisht përpjekjeve për të zbutur përplasjen.
Musk nga ana e tij postoi një akuza tronditëse, duke thënë se emri i Trump është i përfshirë në dokumente qeveritare që lidhen me miliarderin Jeffrey Epstein, i cili vdiq në burg në 2019 gjatë hetimit për trafik seksual.
“Ditë të mirë, DJT,” shkroi Musk, duke iu referuar emrit të plotë të Trump, Donald John Trump.
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Caroline Leavitt, e quajti postimin e Musk “një episod të trishtueshëm nga një njeri i frustruar.”
Trump ishte zotuar gjatë fushatës presidenciale të 2024 se do të publikojë dokumentet sekrete për rastin Epstein dhe ka deklaruar në një intervistë me Lex Fridman se është i hapur për të zbuluar “listën e klientëve” që kishin lidhje me Epstein.
A ka marrë fund marrëdhënia mes tyre?
Sipas analistëve, nuk është e qartë si mund të riparohet marrëdhënia e tensionuar mes dy burrave që tashmë ka shkaktuar trazira edhe brenda Shtëpisë së Bardhë.
Ish-këshilltari tregtar i Trump, Peter Navarro, të cilin Musk e quajti “më budalla se një thes me tulla”, tha se “koha e Elon ka përfunduar.”
Të tjerë mendojnë se “aleanca politike” mes tyre ka rënë përfundimisht, duke marrë parasysh shkëmbimin e ashpër të akuzave, kërcënimet për anulim kontratash dhe kërkesat e Musk për të nxjerrë Trump nga skena politike.
⸻
Burimi: Al Jazeera + Agjenci
