Hyrje
Fenomeni i të menduarit të tepruar (overthinking) është një nga sfidat më të mëdha psikologjike të kohës sonë. Ai shfaqet si një grumbullim i vazhdueshëm mendimesh që, në vend se të sjellin qartësi, shndërrohen në mjegull, duke errësuar zemrën dhe paralizuar arsyen. Kurani fisnik, si burim i dritës dhe udhëzimit, ka ofruar jo vetëm një shpjegim, por edhe një kurë të rrënjësore për këtë gjendje, duke e ilustruar atë me modele profetike të cilat mbeten aktuale edhe sot.
Shembulli i Junusit (alejhisselam)
Përvoja e Junusit (alejhisselam) është një model i thellë shpirtëror. I ndodhur në errësirat e shumta errësira e natës, errësira e detit dhe errësira e barkut të peshkut — ai nuk u zhyt në mendime të pafundme mbi rrethanat e tij. Përkundrazi, ai e zhvendosi qendrën e vëmendjes nga problemi tek Zoti. Fjala e tij: “La ilahe il-la ente, subhaneke, inni kuntu mine-dh-dhalimin”
لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
“Nuk ka Zot pos Teje. Ti je i pastër, nuk ke të meta. Unë i bëra padrejt vetes!” (El-Enbija: 87).
përmban tri dimensione themelore: njohjen e Zotit si i Vetmi, lartësimin e Tij mbi çdo të metë dhe pranimin e përgjegjësisë personale. Ky është një transformim paradigmatik: nga fiksimi tek pengesa, tek lidhja me Burimin e dritës dhe shpresës.
Shembulli i Musait (alejhisselam)
Edhe përvoja e Musait (alejhisselam) përfaqëson një model tjetër të menaxhimit të krizës së mendimit dhe frikës. Kur ai u ballafaqua me magjistarët dhe magjin e tyre shfaqi frikën nga e panjohura, përgjigjja hyjnore nuk qe mohim i kësaj frike, por pranimi dhe përballja e saj: “Mos ki frikë, se ti je më i larti.”(Taha: 68). Ky dialog përçon një mesazh të qartë: frika nuk zhduket duke e injoruar, por duke e njohur, duke rikujtuar të vërtetën themelore dhe duke vazhduar veprimin me besim.
Parimi i Përgjithshëm
Nga këto dy shembuj del një parim i qartë: zgjidhja nuk qëndron në ndalimin e të menduarit, por në orientimin e tij të duhur. Njeriu nuk mund ta shuajë mendimin, as ta ndalojë procesin e tij të brendshëm mendor, por mund ta riorientojë atë nga errësira e pafundme drejt dritës së përmendjes së Zotit. Kurani e përforcon këtë parim me një premtim universal: “Po kështu Ne i shpëtojmë besimtarët” (el-Enbija, 88). Ky premtim është i hapur për çdo besimtar që e ndjek metodologjinë kuranore me sinqeritet dhe besim të plotë.
Përfundim
Kështu, Kurani e trajton fenomenin e të menduarit të tepruar jo thjesht si një çështje psikologjike, por si një dukuri shpirtërore që kërkon riorientim të mendjes dhe zemrës. Mësimi është i qartë: shpëtimi nuk qëndron në luftën me errësirën, por në ndezjen e dritës; jo në ndalimin e mendimit, por në orientimin e tij drejt njohjes së Zotit dhe përmendjes së Tij. Ky është shërimi i vërtetë, i mbështetur nga përvoja profetike dhe i garantuar nga premtimi hyjnor.
/ Prof. Dr. Rukije el-Aluani/
