Netanjahu me Shefin e Shtabit, Ejal Zamir (djathtas), dhe ministrin Jisrael Kac (majtas)
Shkruar nga: Muhamed Watad – Jerusalem
Pavarësisht serisë së goditjeve që kanë tronditur Izraelin që nga sulmi i 7 tetorit 2023, kryeministri Benjamin Netanjahu i kërkuar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale për krime lufte në Gaza – ka arritur jo vetëm të mbetet në pozitën e tij politike, por edhe ta kthejë krizën në një mundësi për të zgjatur qëndrimin në pushtet.
Sulmi “Përmbytja e Aksasë” shënoi një pikë kthese që e tronditi Izraelin në çdo përbërës të tij, por në të njëjtën kohë ndezi edhe epopenë e mbijetesës politike të Netanjahut, i cili shfrytëzoi boshllëqet dhe defektet në strukturën politike e të sigurisë të shtetit izraelit dhe i përshtati ato për qëllimet dhe interesat e tij nën pretekstin e “gjendjes së jashtëzakonshme”.
Netanjahu, që përballet gjithashtu me gjyqe për korrupsion, ryshfet dhe shpërdorim besimi, përfitoi nga tronditja kolektive që përfshiu shoqërinë izraelite dhe nga përçarja e thellë rreth reformave gjyqësore që ia kishte besuar aleatit të tij të afërt, ministrit të drejtësisë Jariv Levin, për të forcuar kontrollin mbi nyjet e pushtetit.
Mjetet e kontrollit
Në fushën e sigurisë, Netanjahu shkarkoi ministrin e mbrojtjes Yoav Gallant dhe e zëvendësoi me Jisrael Kac, të cilin komentuesit izraelitë e përshkruajnë si një “vulë gome” në duart e tij.
Ai gjithashtu ristrukturoi shërbimin e sigurisë së brendshme “Shabak”, duke emëruar David Zini si drejtor në vend të Ronen Bar, një nga kundërshtarët e tij më të fortë, të cilin e fajësoi për ngjarjet e 7 tetorit.
Netanjahu nuk hezitoi të detyrojë Shefin e Shtabit, Hertzi Halevi, të japë dorëheqjen në kulmin e luftës në Gaza, dhe e zëvendësoi me kolonelin Ejal Zamir, një nga njerëzit më të afërt të tij dhe krahu i djathtë brenda ushtrisë.
Zamir kishte shërbyer më parë si drejtor i përgjithshëm i Ministrisë së Mbrojtjes, gjë që e forcoi pozicionin e tij si lidhja direkte mes vendimeve politike dhe atyre ushtarake, duke garantuar për Netanjahun besnikëri të plotë në një nga periudhat më të ndjeshme në historinë e Izraelit.
Në të njëjtën kohë, ai largoi këshilltaren juridike të qeverisë, Gali Baharav Miara, e cila mbeti në detyrë me vendim të Gjykatës së Lartë dhe ishte një prej kundërshtareve më të ashpra të tij.
Netanjahu vazhdoi me miratimin e ligjeve që dobësojnë kompetencat e Gjykatës së Lartë dhe zbehin institucionet shtetërore në favor të partisë në pushtet.
Ai krijoi poste të reja ministrore për të mbajtur nën ndikimin e tij të drejtpërdrejtë aparatin e sigurisë dhe të ushtrisë, duke rritur kontrollin mbi shtetin dhe vendimmarrjen.
Një shembull i qartë ishte emërimi i Bezalel Smotrich si ministër brenda Ministrisë së Mbrojtjes, gjë që i mundësoi Netanjahut të minojë pavarësinë e saj dhe të ndërhyjë në emërimet e nivelit të lartë ushtarak.
Me vazhdimin e luftës në Gaza, Izraeli u shndërrua në një skenë kaosi politik dhe sigurie.
Aventura e dështuar e sulmit ndaj Katarit përfundoi me një marrëveshje të quajtur katastrofike, pasi Uashingtoni u zotua të mbrojë Dohën ndaj çdo kërcënimi izraelit.
Ndërkohë, marrëdhëniet amerikane me Katarin dhe Turqinë u forcuan, duke formësuar një Lindje të Mesme të re, ku aftësia e Izraelit për të imponuar kushtet e veta është në rënie.
Në këtë skenar, Netanjahu shkëlqeu duke riformatuar institucionet ushtarake sipas llogarive të tij politike, duke shkatërruar qendrat e pavarësisë brenda qeverisë dhe duke përqendruar dosjet më të ndjeshme në duart e tij ose të rrethit të ngushtë.
Kështu, krizat qofshin ato të sigurisë apo diplomatike u kthyen në mjete për të forcuar pozitën e tij dhe për të zgjatur sundimin e tij si udhëheqës që mbijeton përkundër ndarjeve dhe dështimeve.
Unaza e shpëtimit
Sipas korrespondentit politik të gazetës Haaretz, Michael Hauser Tov, “paradoksi qëndron në faktin se këto goditje dhe humbje nuk e rrëzuan qeverinë”.
Përkundrazi – që nga mëngjesi i 7 tetorit Netanjahu nisi një epope politike të re me temën “mbijetesa”.
Gjatë gjashtë muajve të krizave të njëpasnjëshme, ai arriti të ri-pozicionohet, duke e kthyer katastrofën e sigurisë në një platformë për zgjatjen e jetës së tij politike.
Hauser Tov e përmbledh aftësinë e Netanjahut për të mbijetuar në tre mjete kryesore:
1. Nënshtrimi i institucioneve ushtarake – Ai shtrëngoi kontrollin mbi vendimet e sigurisë dhe mbajti dosjet më të ndjeshme, nga Gaza deri në Iran, nën dorën e tij ose të rrethit të tij të afërt. Edhe humbjet në terren i përdori si instrumente për betejat e tij politike të brendshme.
2. Shkatërrimi i qendrave të pavarësisë brenda qeverisë – Duke dobësuar ministrat, kufizuar rolin e institucioneve të sigurisë dhe të drejtësisë, dhe duke u bërë vetë autoriteti suprem për çdo vendim jetik.
3. Menaxhimi i krizave si mundësi – Nga sulmi i dështuar në Katar deri te kolapsi i sigurisë në Gaza, ai i paraqiti këto si “beteja ekzistenciale”, duke u pozicionuar si i vetmi udhëheqës që mund t’i çojë deri në fund.
Sipas Hauser Tov, politikat e Izraelit nuk drejtohen më nga konsiderata strategjike apo të sigurisë, por nga domosdoshmëria e mbijetesës së Netanjahut në pushtet gjë që ngre pyetje serioze brenda institucioneve izraelite:
Deri në ç’pikë mund të përballojë Izraeli një politikë të “mbijetesës me çdo kusht”?
“Riformë e detyruar”
Në një artikull të botuar në gazetën Israel Hayom, e afërt me Netanjahun, analisti politik Amit Segal e mbron qasjen e kryeministrit, duke e përshkruar si reagim ndaj një krize strukturore që ka goditur institucionet e shtetit izraelit.
Segal e sheh 7 tetorin si pasojë direkte të shpërbërjes së unitetit të brendshëm: përfshirja në beteja politike, kaosi i protestave në rrugë dhe mungesa e disiplinës në rezervistë ishin faktorë që armiqtë i shfrytëzuan.
Prandaj, sipas tij, fajësimi i vetëm i udhëheqjes politike nuk mjafton pasi defektet strukturore në institucionet gjyqësore dhe të sigurisë e bënë shtetin më pak të aftë për t’u përgjigjur në mënyrë të bashkërenduar dhe efektive.
Ai beson se hapat “reformues” të Netanjahut janë të nevojshëm për rindërtimin e institucioneve, për unifikimin e komandës gjatë luftës dhe për forcimin e fuqisë parandaluese të shtetit, përmes ristrukturimit të sigurisë dhe emërimit të udhëheqësve të rinj, si dhe përmes reformave gjyqësore e politike që ai i quan “korrigjime” të domosdoshme për të fuqizuar vendimmarrjen e qeverisë.
Sipas leximit të Segalit, ajo që po ndodh nuk është grusht shteti ndaj demokracisë, por një proces “riformimi të detyruar” që e justifikon veten me rrezikun e situatës së sigurisë.
Në këtë mënyrë, Netanjahu paraqitet jo vetëm si përfitues i krizës, por si udhëheqës që rrethanat e kanë detyruar të riorientojë përparësitë kombëtare.
Segal përfundon se kritikët e qeverisë harrojnë një mësim historik:
“Përçarja e brendshme mund të jetë arma më e fortë në duart e armikut.”
Burimi: Al Jazeera (Muhamed Watad)
