Doktrina Monroe, të cilën presidenti amerikan Donald Trump e përmendi në një nga fjalimet e tij, riktheu në vëmendje një nga parimet më të debatueshme të politikës së jashtme të Shteteve të Bashkuara. Kjo doktrinë historike ka evoluar nga një deklaratë mbrojtëse simbolike në një instrument ndërhyrjeje, dominance dhe imponimi politik mbi shtetet e tjera.
Doktrina Monroe është një doktrinë politike amerikane e shpallur nga presidenti James Monroe në vitin 1823, me qëllim parandalimin e rikthimit të kolonializmit evropian në Amerikën Latine. Ajo lindi si rezultat i shqetësimit të Shteteve të Bashkuara ndaj përpjekjeve të fuqive evropiane, veçanërisht Spanjës dhe aleatëve të saj, për të rimarrë kolonitë e humbura në Amerikën e Jugut.
Kjo doktrinë u shndërrua në një nga shtyllat kryesore të politikës së jashtme amerikane ndaj vendeve të Amerikës Latine, duke u mbështetur në parimin se kontinenti i Amerikës së Jugut përbën “oborrin e pasmë” të Shteteve të Bashkuara. Sipas këtij koncepti, Uashingtoni nuk lejon asnjë fuqi globale, pavarësisht peshës së saj, të ketë prani apo ndikim në këtë rajon strategjik për sigurinë kombëtare amerikane.
Në këmbim, Shtetet e Bashkuara u zotuan të mos ndërhyjnë në çështjet e Evropës dhe të njohin kolonitë evropiane ekzistuese në atë kohë. Megjithatë, në fazën e saj fillestare, Doktrina Monroe ishte më shumë një deklaratë politike sesa një strategji reale e zbatueshme, pasi SHBA-të mbështeteshin praktikisht në fuqinë detare britanike për të frenuar ambiciet evropiane.
Në Amerikën Latine, doktrina u prit fillimisht me mirëkuptim, duke u konsideruar si një garanci për pavarësinë e shteteve të reja, pavarësisht se zbatimi i saj mbeti i kufizuar. Në gjysmën e dytë të shekullit XIX, parimi filloi të fitojë peshë më të madhe, paralelisht me rritjen e fuqisë amerikane pas Luftës Civile.
Një kthesë vendimtare ndodhi në vitin 1904, kur presidenti Theodore Roosevelt shtoi të ashtuquajturin “Korrektivi Roosevelt”, i cili e zgjeroi doktrinën dhe i dha Uashingtonit të drejtën për ndërhyrje të drejtpërdrejtë në vendet e kontinentit amerikan. Që nga ky moment, Doktrina Monroe u shndërrua nga një politikë mbrojtëse në një mjet hegjemoni dhe ndërhyrjeje ushtarake, e përdorur në vende si Nikaragua, Haiti dhe Republika Dominikane.
Këto ndërhyrje shkaktuan tensione të thella me vendet e Amerikës Latine dhe përforcuan imazhin e Shteteve të Bashkuara si një fuqi dominuese dhe imponuese. Në vitet ’30 të shekullit XX, presidenti Franklin D. Roosevelt u përpoq të zbusë këtë qasje përmes politikës së “Fqinjit të Mirë”, duke u distancuar nga ndërhyrjet e drejtpërdrejta ushtarake.
Më vonë, Doktrina Monroe u zëvendësua gradualisht nga korniza shumëpalëshe, si Pakti i Rios dhe Organizata e Shteteve Amerikane. Megjithatë, gjatë Luftës së Ftohtë, ajo u rikthye fuqishëm në diskursin politik, veçanërisht gjatë krizës së raketave kubane në vitin 1962, përballë zgjerimit të ndikimit sovjetik në hemisferën perëndimore.
Pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, shumë studiues e konsideruan Doktrinën Monroe si të zbrazur nga përmbajtja e saj reale. Megjithatë, ajo vazhdon të përdoret edhe në shekullin XXI si referencë politike dhe simbol i refuzimit amerikan ndaj çdo influence të huaj në kontinentin amerikan.
