23.7 C
Pristina
E enjte, 29 Korrik, 2021

Pegasus: Historia e akuzave dhe mohimeve nga NSO

Më të lexuarat

Ky nuk është skandali i parë për grupin NSO.

Pretendimet e bëra këtë javë që teknologjia e kompanisë izraelite Pegasus është përdorur për të spiunuar 50,000 telefona – që u përkasin krerëve të shteteve, gazetarëve, aktivistëve të të drejtave të njeriut, kundërshtarëve politikë dhe më shumë – mund të jenë akuzat një profili më të lartë kundër firmës, por nuk janë të parat, raporton abcnews.al

Pegasus, i cili infekton telefonat me spyware përmes mënyrave të ndryshme, është një ndihmë për autoritarët digjitalë që duan të gjurmojnë këdo që cilësohet si kritik ndaj sundimit të tyre. Grupi ka qenë gjithashtu objekt i proceseve të shumta gjyqësore dhe ankesave ligjore.

Prokurorët francezë njoftuan të martën se kishin hapur një hetim rreth pretendimeve se Pegasus ishte përdorur për të spiunuar gazetarët francezë nga inteligjenca marokene, pasi Forbidden Stories udhëhoqi një hetim dhe  zbuloi se shtetet përfshirë Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreini dhe Maroku ishin duke përdorur teknologjinë për të spiunuar qytetarët dhe disidentët, përfshirë  Syve Madawi al-Rasheed dhe Azzam Tamimi .

Familja, miqtë dhe kontaktet e ngushta të gazetarit saudit të vrarë Jamal Khashoggi ishin midis mijëra njerëzve të anketuarve. NSO, e cila u themelua në 2010, ka kërkuar vazhdimisht të heqë përgjegjësinë për mënyrën se si shtetet përdorin teknologjinë e tyre për të spiunuar gazetarët dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut.

NSO pretendon se ndjek të gjitha rregulloret e Izraelit që përmirësojnë eksportin e produkteve të saj dhe u shet programin vetëm aleatëve Izraelitë, kurrë armiqve të Izraelit. Ai gjithashtu pretendon se programi u është shitur vetëm qeverive dhe asnjëherë individëve ose përdoruesve të paautorizuar dhe se Pegasus ka për qëllim vetëm të luftojë krimin dhe terrorizmin.

Sidoqoftë, ai vë në dukje se sapo të shesë produktin, ai nuk ka kontroll (ose siç pretendon ) mbi mënyrën e përdorimit të teknologjisë. Middle East Eye ka depërtuar në listën e gjatë të akuzave me të cilat NSO është përballur gjatë viteve, dhe mënyrën se si kompania është përgjigjur.

2016

Në gusht 2016, Emiratet e Bashkuara Arabe gjurmuan iPhone-in e aktivistit të të Drejtave të Njeriut Emirati Ahmed Mansoor duke përdorur Pegasus, sipas një raporti nga Citizen Lab dhe Lookout Security .

Mansoor u vu në shënjestër nga një mesazh në të cilën shkruhej se duhej të klikonte për një informacion në lidhje  mbi të burgosurit e torturuar në Emiratet e Bashkuara Arabe. NSO mohoi akuzat. Sidoqoftë, ai tha në një deklaratë se programi u është shitur vetëm agjencive qeveritare të autorizuara dhe plotësisht në përputhje me ligjet dhe rregulloret e rrepta të kontrollit të eksportit.

Vende të tjera që raporti i Citizen Lab zbuloi se mund të kenë përdorur teknologjinë përfshirë Meksikën; Turqia; Izraeli; Tajlandë; Katar; Kenia; Uzbekistani; Mozambik; Maroku; Jemen; Hungaria; Arabia Saudite; Nigeria; dhe Bahreini.

Në një rast në 2016, autoritetet e Emirateve të Bashkuara Arabe gjithashtu përdorën Pegasus në një përpjekje për të synuar gazetarin e MEE Rori Donaghy , i cili raportoi në mënyrë kritike për abuzimet e regjimit autokratik të vendit.

Citizen Lab zbuloi gjithashtu se 1,100 aktivistë dhe gazetarë në mbretëri ishin shënjestruar në mënyrë të ngjashme dhe se qeveria i pagoi NSO Group 600,000 dollarë.

2017

Në shkurt 2017, Citizen Lab zbuloi se Pegasus ishte përdorur për të synuar fushata meksikane duke u përpjekur të adresonin mbipeshën e fëmijëve. Gjatë këtij viti, New York Times raportoi se telefonat e aktivistëve meksikanë, të të drejtave të njeriut dhe anti-korrupsion të cilët po hetonin krime të mundshme të kryera nga qeveria dhe agjentët e saj ishin infektuar me Pegasus.

NYT tha se viktimat për herë të parë vunë re ndërhyrjet në verën e vitit 2016. Qeveria meksikane mohoi të gjitha akuzat për spiunimin.

2018

Në gusht 2018, Amnesty International tha se një prej anëtarëve të stafit, si dhe disa aktivistëve saudite të  të drejtave të njeriut, ka qenë në shënjestër të  Pegasus.

Kur Amnesty akuzoi NSO në lidhje me spiunazhin, kompania tha: “Produkti ynë ka për qëllim të përdoret ekskluzivisht për hetimin dhe parandalimin e krimit dhe terrorizmit. Çdo përdorim i teknologjisë sonë që është në kundërshtim me atë qëllim është shkelje e politikave tona, kontratave ligjore dhe vlerave që ne mbështesim si një kompani. ”

Më vonë Amnesty tha se po shqyrtonte veprimet ligjore për të detyruar ministrinë e Mbrojtjes së Izraelit të revokonte licencën e eksportit të NSO për shkak të sulmeve  kibernetike. Po atë muaj, New York Times raportoi se NSO po përballej me dy procese gjyqësore duke e akuzuar atë për pjesëmarrje aktive në spiunim të paligjshëm.

Procedimet gjyqësore, të paraqitura nga një qytetar i Katarit dhe nga gazetarë dhe aktivistë meksikanë, u paraqitën në Izrael dhe Qipro, sipas gazetës dhe dokumentet e paraqitura me paditë tregojnë se Emiratet e Bashkuara Arabe kishin përdorur Pegasus për të paktën një vit.

Sipas NYT, Emiratet kishin përgjuar telefonat e emirit të Katarit, një kryeredaktor i një gazete me bazë në Londër, dhe një princi të fuqishëm saudit, raporton abcnews.al

Citizen Lab tha në tetor 2018 se programi Pegasus kishte infektuar telefonin e një shoku të ngushtë të Jamal Khashoggi , Omar Abdulaziz, para vrasjes së disidentit – dhe se softueri kishte shënjestruar aktivistin e të drejtave të njeriut në Bahrein dhe  Emiratet e Bashkuara Arabe.

Në të njëjtin muaj, aktivisti amerikan Edward Snowden tha se Pegasus ishte përdorur nga autoritetet saudite për të vëzhguar Khashoggi para vdekjes së tij. Gjithashtu në tetor, Citizen Lab tha se studiuesit e tij ishin në shënjestër të operativëve të lidhur me NSO. OST-ja i mohoi akuzat.

Haaretz raportoi në nëntor se NSO kishte nënshkruar një marrëveshje me inteligjencën Saudite në verën e vitit 2017. Në një përgjigje ndaj Haaretz, NSO tha se, “operoi dhe vepron vetëm në përputhje me ligjet e eksportit të mbrojtjes dhe nën udhëzimet dhe mbikëqyrjen e ngushtë të të gjithë elementëve të institucionit të mbrojtjes, duke përfshirë të gjitha çështjet që lidhen me politikat dhe licencat e eksportit.

“Informacioni i paraqitur nga Haaretz në lidhje me kompaninë dhe produktet e saj dhe përdorimin e tyre është i gabuar, pasi shtrembëron realitetin.”

Më pas, në dhjetor, Abdulaziz hapi një proces gjyqësor kundër NSO, duke pretenduar se kompania ndihmoi sauditët të spiunonte Khashoggi, njoftoi New York Times . Grupi NSO  tha se teknologjia e tij ishte “e licencuar për t’i siguruar qeverive dhe agjencive të zbatimit të ligjit aftësinë për të luftuar në mënyrë të ligjshme terrorizmin dhe krimin”.

Kontratat për përdorimin e softuerit, shtoi ai, “sigurohen vetëm pas një verifikimi dhe licencimi të plotë nga qeveria izraelite”, tha NSO.

“Ne nuk tolerojmë keqpërdorimin e produkteve tona. Nëse ka dyshime për keqpërdorim, ne e hetojmë atë dhe ndërmarrim veprimet e duhura, përfshirë pezullimin ose zgjidhjen e një kontrate, ”shtoi ai.

CEO i kompanisë, Shalev Hulio,  tha se NSO nuk ishte përfshirë në ” vrasjen e tmerrshme ” por nuk iu përgjigj raporteve se Hulio kishte shkuar personalisht në Riad për të shitur softuerin Saudis Pegasus, raporton abcnews.al

2019

Në Shkurt 2019, një firmë private që bleu spyware NSO  tha për Citizen Lab se ata ishin “të përkushtuar që programi të ishte më transparent.” Dhe në prill, firma thuhet se ngriu marrëveshjet e  reja me Arabinë Saudite.

Në maj, Amnesty tha se do të paraqesë një kërkesë ligjore në Gjykatën e Qarkut në Tel Aviv për të bllokuar licencat e eksportit të NSO , ndërsa një satirist saudit që jeton në mërgim në Londër paraqiti një kërkesë ligjore kundër Arabisë Saudite, duke akuzuar vendin se kishte përdorur Pegasus për të marrë informacione nga telefoni i tij.

“Në asnjë rrethanë NSO nuk do të përfshihet në funksionimin ose identifikimin e synimeve të teknologjisë së saj, e cila operohet vetëm nga agjencitë e inteligjencës dhe zbatimit të ligjit,” iu përgjigj kompania FT.

WhatsApp, e cila është në pronësi të Facebook, hapi një proces gjyqësor kundër NSO në tetor të atij viti, duke e akuzuar atë për përpjekje të paligjshme për të mbikëqyrur gazetarët, aktivistët e të drejtave të njeriut dhe të tjerët në 20 vende, përfshirë Meksikën, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahrein.

Procesi gjyqësor, i paraqitur në një gjykatë federale amerikane në Kaliforni, akuzoi NSO për përpjekjen e spiunimit  të afërsisht 1,400 “pajisjeve të synuara” duke u munduar të vjedhin  informacionin e përdoruesve të WhatsApp.

Një muaj më parë, në shtator, NSO kishte zhvilluar një seancë të të drejtave të njeriut , duke thënë se do t’i përmbahej parimeve udhëzuese të OKB. Në nëntor, një grup i punonjësve të NSO hapën një proces gjyqësor kundër Facebook , duke thënë se gjiganti i mediave sociale kishte bllokuar padrejtësisht llogaritë e tyre private kur paditi NSO muajin e kaluar.

Duke folur në një konferencë teknologjike në Tel Aviv një ditë më parë, presidenti i NSO Shiri Dolev mbrojti kompaninë e saj, duke thënë se teknologjitë NSO e bënë botën më të sigurt.

2020

Në janar 2020, një gjykatës izraelit urdhëroi NSO të marrë masat e duhura në lidhje me përgjimin e aktivistit saudit Omar Abdulaziz dhe të paguajë tarifat e tij ligjore; dhe një gjykatë vendosi që çështja e Amnesty për të ndaluar eksportimin e softuerit të saj nga NSO do të kryhej me dyer të mbyllura.

Në Prill,  në gjyqin e WhatsApp  NSO mohoi përgjegjësinë për mënyrën se si u përdor teknologjia e saj, duke thënë se WhatsApp kishte “ngatërruar” veprimet e NSO me ato të “klientëve të saj sovranë”, sipas The Guardian .

Në qershor, një hetim nga Amnesty International zbuloi se Pegasus u përdor kundër gazetarit të shquar marokene dhe mbrojtësit të të drejtave të njeriut Omar Radi. Raporti i Amnesty tha se shënjestrimi i Radi ndodhi tre ditë pasi u publikua politika e re e të drejtave të njeriut të NSO.

Në përgjigje, NSO tha se ishte “thellësisht i shqetësuar” nga akuzat dhe do të fillonte menjëherë një hetim.

“Në përputhje me politikën tonë të të drejtave të njeriut, Grupi NSO merr seriozisht përgjegjësinë e tij për të respektuar të drejtat e njeriut dhe është totalisht i përkushtuar  për të shmangur abuzimet me të drejtat e  njeriut”, tha NSO në një deklaratë.

Radi u dënua me gjashtë vite  për abuzim seksual dhe spiunazhi, akuza të cilat ai i ka mohuar, raporton abcnews.al

Në korrik të vitit 2020, një gjykatë në Tel Aviv refuzoi peticionin e Amnistisë dhe 30 aktivistë të të drejtave të njeriut duke bërë thirrje për të revokuar licencën e eksportit të NSO Group, duke thënë se nuk kishte arritur të siguronte prova  se Pegasus ishte përdorur për të spiunuar aktivistë nga Mbretëria e Bashkuar. Hetimet në korrik dhe gusht pretenduan se  Pegasus ishte përdorur për të spiunuar politikanët katalunas në Spanjë dhe klerikët në Togo .

Në dhjetor, Citizen Lab raportoi se dhjetëra gazetarë në organizatën e lajmeve Al Jazeera të financuar nga Katari ishin në shënjestër të një sulmi nga Pegasus përmes iMessage, në sulme që mund të lidheshin me qeveritë e Arabisë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Një gazetar i Al Jazeera tha se ai u kërcënua  me vdekje në telefonin e tij. Firma tha që ofron teknologji për qëllimin e vetëm për të mundësuar “agjencitë qeveritare të zbatimit të ligjit për të trajtuar krimin e organizuar serioz dhe antiterrorizmin”.

Në dhjetor, një koalicion i grupeve të të drejtave të njeriut , duke përfshirë grupin e të drejtave të internetit Access Now, Amnesty International, Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve dhe Gazetarëve pa Kufij, u bashkuan me luftën ligjore të Facebook kundër NSO, duke pretenduar se kompania i jep përparësi fitimeve mbi të drejtat e njeriut.

2021

Këtë Mars, The Guardian raportoi se Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së kishte rinovuar hetimin e tij në lidhje me Grupin NSO, disa muaj pasi kompanitë udhëheqëse të teknologjisë amerikane thanë se firma izraelite ishte “e fuqishme dhe e rrezikshme” dhe nuk duhet t’i jepej imunitet mbi rolin e saj në operacionet e piraterisë.

Guardian raportoi se ndërsa Grupi NSO  po përballej me një hetim të FBI në fillim të vitit 2020, hetimi  ishte pezulluar dhe Departamenti i Drejtësisë tani po tregonte interes të ri për çështjen.

Në korrik, një hetim i udhëhequr nga Forbidden Stories dhe Amnesty International zbuloi se mijëra gazetarë, aktivistë dhe zyrtarë  ishin  vënë në shënjestër ose telefonat e tyre ishin hakuar me anë të programit Pegasus.

Si përgjigje, NSO mohoi “pretendimet e rreme”, i quajti raportet “teori të pabaza”.

“Teknologjitë po përdoren çdo ditë për të prishur rrjetet e trafikimit të paedofilisë, prostitucionit  dhe drogës, për të gjetur fëmijët e zhdukur, për të gjetur të mbijetuarit e bllokuar nën ndërtesa të shembura dhe për të mbrojtur hapësirën ajrore nga dronët e rrezikshëm,” shtoi ai .

“E thënë më thjeshtë, grupi NSO është në një mision për të shpëtuar jetën dhe kompania do ta realizojë me besnikëri këtë mision, pavarësisht nga përpjekjet e vazhdueshme për ta diskredituar atë për arsye të rreme.”

“Pavarësisht akuzave, NSO  do të vazhdojë të hetojë të gjitha pretendimet për keqpërdorimin e programit dhe do të marrë masat e duhura bazuar në rezultatet e këtyre hetimeve.”

Përktheu Sonila Backa-abcnews.al

- Advertisement -spot_img

Më tepër

Të fundit