🟦 Lloji: Punim analitik psiko–strategjik–politik
🟦 Qëllimi: Shpërbërja e mendësisë së Netanjahut përmes ndërthurjes së përbërjes kulturore, komplekseve psikologjike, mbështetjes perëndimore dhe strategjisë ekspansioniste
🟦 Qendra “Liritë” për studime politike dhe strategjike – 2025
🟦 Hyrje: Pse ta lexojmë mendjen e Netanjahut tani?
Leximi i mendësisë strategjike të kryeministrit izraelit Benjamin Netanjahu është bërë një domosdoshmëri jetike në një moment kur çmenduria personale përzihet me projektin rajonal, dhe ku mendjemadhësia historike përplaset me realitetin e rrënuar në terren.
Pas dy vitesh lufte të hapur kundër popullit palestinez, dhe në kushtet e dështimeve të njëpasnjëshme për të thyer vullnetin e Gazës dhe për të ruajtur ekuilibrat e brendshëm dhe ndërkombëtarë, shenjat e transformimeve psikologjike dhe sjellore të Netanjahut janë bërë të dukshme në politikat izraelite, duke e zhvendosur shtetin nga logjika e “parandalimit” në logjikën e “vetëvrasjes strategjike”.
Midis “Tufanit të Aksasë” më 7 tetor 2023 dhe “tentativës për vrasjen e udhëheqësve të Hamasit në Doha” në shtator 2025, Netanjahu duket se ka hyrë në një fazë të re të teprimit në përdorimin e forcës, konfuzionit në menaxhimin e aleancave dhe këmbënguljes për të zgjeruar frontin e luftës. Ai nuk po drejton më thjesht një shtet, por po mishëron krizën e një entiteti të tërë që ka frikë nga fundi dhe po arratiset përpara përmes gjakut e zjarrit.
Kjo hyrje nuk synon vetëm analizën e tij si udhëheqës politik, por zbërthimin e strukturës psikologjike, kulturore dhe ideologjike që e shtyn, dhe kuptimin se si kjo strukturë ndikon në orientimet strategjike të Izraelit dhe në të ardhmen e gjithë rajonit. Sepse kur një njeri i mbushur me mite, i sëmurë nga paranoja, i mbështetur nga e djathta ekstreme fetare dhe globaliste, dhe i përkëdhelur nga një mbulesë e pakushtëzuar amerikane, udhëheq një shtet, pyetja nuk është më “Ku po shkon Netanjahu?”, por “Ku po e tërheq rajonin me vete?”.
Prandaj, leximi i mendjes së Netanjahut është si të lexosh të ardhmen e luftës dhe paqes, të kuptosh mundësitë e frenimit dhe përballjes, dhe aftësinë e popujve për të ndaluar dikë që përpiqet të ndezë rajonin për t’i shpëtuar dështimit të vet.
🟦 I pari: Netanjahu mes trashëgimisë familjare dhe ideologjisë sioniste ekstreme
Nuk mund të kuptosh Netanjahun si aktor strategjik pa ndaluar te rrënjët e tij ideologjike dhe ndikimi i edukimit në formimin e tij mendor dhe psikologjik.
Ai u rrit në një familje sioniste të djathtë ekstreme. I ati i tij, Benzion Netanjahu, ishte historian dhe një nga ideologët e konceptit të “Izraelit të Madh”, i bindur se konflikti me arabët është ekzistencial dhe i pazgjidhshëm me kompromise. Kjo trashëgimi i mbolli në mendje idenë se vetëm forca mbron Izraelin dhe çdo dobësi sjell shkatërrim.
Ideologjikisht, ai u ndikua nga linja “Jabotinsky” e sionizmit të djathtë, që beson se mbijetesa e Izraelit varet nga parandalimi i vazhdueshëm, imponimi i fakteve me forcë dhe mohimi i çdo të drejte kombëtare për palestinezët. Kjo bindje e ka ndjekur që nga fillimet e tij diplomatike në OKB deri te marrja e pushtetit në vitet ’90 dhe u përforcua me rritjen e forcave fetare brenda Izraelit.
Kështu, Netanjahu është mishërim i një doktrine sigurie që përmban përçmim fetar, armiqësi ekzistenciale ndaj arabëve dhe bindjen se Perëndimi do ta mbështesë Izraelin pavarësisht çdo krimi. Ai nuk është thjesht një kryeministër: është një udhëheqës që beson në një mision historik për të rindërtuar Lindjen e Mesme sipas përfytyrimit të tij, edhe nëse çmimi është djegia e gjithë rajonit.
🟦 II: Transformimet psikike pas “Tufanit të Aksasë”
Që nga 7 tetori 2023, Netanjahu përjetoi një tronditje të thellë. Operacioni “Tufani i Aksasë” i rrëzoi imazhin e parandalimit, shkatërroi mitin e ushtrisë së pathyeshme dhe e bëri të ndjehet i poshtëruar.
Kjo e ktheu atë nga një udhëheqës racional në një udhëheqës të dëshpëruar, hakmarrës dhe të izoluar, i cili tani varet nga mbështetja e ekstremistëve fetarë si Ben Gvir e Smotrich dhe nga mbështetja amerikane për të zgjatur luftën.
Ai po vepron më shumë për “të larë turpin” sesa për qëllime strategjike dhe kjo e bën shumë më të rrezikshëm.
🟦 III: Mes mendjes biblike dhe ëndrrës perandorake
Netanjahu nuk është pragmatist siç shitet shpesh, por është i mbushur me rrëfime biblike për “Tokën e Madhe të Izraelit” nga Nili në Eufrat, të cilën e konsideron pronë ekskluzive hebraike.
Ky dimension biblik-imperial është përforcuar nga i ati dhe nga aleancat e tij me të djathtën fetare, dhe e shtyn drejt projekteve si judaizimi i Jerusalemit, ndërtimi i “Tempullit” dhe nënshtrimi i plotë i Gazës e Bregut Perëndimor.
Për të, konflikti nuk është për kufijtë, por për ekzistencën. Prandaj, ai nuk është thjesht një lider i dështuar, por një lider i rrezikshëm që kërkon përplasje të përhershme.
🟦 IV: Nga paniku në arratisje përpara
Pas Tufanit të Aksasë, ai tregoi:
Mohim dhe kontramohim – fajësoi ushtrinë pastaj u shfaq si “udhëheqës i luftës”.
Sulme kompensuese – çdo dështim e mbulon me më shumë agresion (Gaza, Libani, Irani, Doha).
Përdorimin e luftës për mbijetesën politike – ndjen se çdo qetësim do ta rrëzojë.
Kjo gjendje e bën të paparashikueshëm dhe të gatshëm për aventura të rrezikshme që mund të përfshijnë gjithë rajonin.
🟦 V: Pas dy vitesh arrogance dhe agresioni… drejt humnerës
Në dy vjet, ai ka futur Izraelin në:
Një luftë të pafund në Gaza pa sukses.
Humbje të prestigjit rajonal dhe tension me Egjiptin e Libanin.
Izolim moral ndërkombëtar si shtet i akuzuar për gjenocid.
Megjithëse ka ende mbështetje amerikane, ai s’ka më vizion për dalje – vetëm lojëra dhe rrezik. Ai po e çon Izraelin drejt greminës me besimin e verbër se mbështetja perëndimore do zgjasë pafund.
🟦 VI: E ardhmja e Izraelit nën Netanjahun – krizë apo fund?
Formula historike e Izraelit (forca, uniteti i brendshëm, mbështetja perëndimore) po shembet:
Forca e parandalimit është konsumuar.
Shoqëria dhe politika izraelite janë thellësisht të përçara.
Kapitali moral ndërkombëtar është shuar nga mbulimi perëndimor i gjenocidit në Gaza.
Disa elita izraelite tashmë pyesin: A ka ardhur koha e “projektit të arratisjes së madhe” në vend të “Izraelit të madh”?
🟦 VII: A po kërkon Netanjahu një “luftë të madhe” për të shpëtuar veten?
Duke dështuar në Gaza dhe nën presion të brendshëm, ai duket sikur kërkon një luftë rajonale të kufizuar (Liban, Siri, madje Sinai) për të:
Bashkuar frontin e brendshëm.
Shtyrë gjykimet dhe hetimet.
Ripërdorur narrativën e “kërcënimit ekzistencial”.
Por kjo mund t’i kthehet në katastrofë nëse përshkallëzohet.
🟦 VIII: Pas dy vitesh nga Tufani… mes arrogancës dhe rrënimit të narrativës
Pas dy vjetësh luftë, ai nuk arriti:
Të rikthente frikën nga Izraeli.
Të mbante besimin e ushtrisë dhe shoqërisë së tij.
Të ruante mbështetjen ndërkombëtare pas pamjeve të masakrave.
Narrativa e tij e “shtetit të pathyeshëm” po shembet, ndërsa realiteti i ri po i ikën nga duart.
🟦 IX: Përballja e ardhshme dhe ndërtimi i një baraspeshe të re rajonale
Përballë përpjekjeve të tij për ta përhapur luftën, palët arabe e islame duhet të:
Forcojnë bashkëpunimin inteligjent e sigurie kundër dronëve dhe atentateve.
Vendosin linja të kuqe kundër shkeljes së sovranitetit të tyre.
Mbështesin rezistencën palestineze me armë, politikë dhe mbrojtje ndërkombëtare.
Shtyjnë çështjen e krimeve izraelite në gjykatat ndërkombëtare.
Kjo nuk është më vetëm një përplasje në Gaza, por përballje me logjikën e shkeljes izraelite që rrezikon gjithë rajonin.
🔵🔵 Rekomandime
Të krijohen njësi kërkimore që studiojnë vendimmarrjen izraelite nga këndvështrimi psikologjik e sjellor.
Të shfrytëzohet përçarja e brendshme në Izrael.
Të ndërtohen mekanizma të matur të parandalimit që nuk bien në provokime, por vendosin çmime të larta për çdo agresion.
Të mbrohen udhëheqësit e rezistencës në mërgim përmes bashkëpunimit me shtetet mike.
Të trajtohen me kujdes ofertat amerikane të “qetësimit” që mund të jenë vetëm për të fituar kohë për Izraelin.
🔵🔵 Përfundim: Kur mendja çahet… fijet ikin nga duart
Netanjahu sot është shembulli i një udhëheqësi të rrënuar psikologjikisht, i dështuar ushtarakisht dhe i mbytur në panik.
Në mendjen e tij përplasen dëshira për fitore simbolike me ndjesinë e thellë të disfatës. Dhe ky përzierje është më i rrezikshmi kur e zotëron dikush me arsenal bërthamor e mbështetje të pakufizuar amerikane.
Nga “Tufani” në “Doha” nuk është thjesht një rrugëtim kohor, por një përplasje e një mendjeje të çakorduar izraelite me një vullnet rezistence që rritet çdo ditë, në një mjedis arab që po zgjohet.
Sa më shumë të goditet, aq më i rrezikshëm bëhet — për popullin e tij dhe për rajonin.
Prandaj, nuk mjafton ta kuptosh këtë mendje: duhet të fortifikojmë hapësirat tona, të zgjerojmë mjetet e parandalimit dhe të mbrojmë të drejtën tonë për jetë e dinjitet përballë një mendjeje që po e çon Izraelin drejt çmendurisë… dhe ndoshta drejt fundit.
Solli për ju KohaIslame.com
