Çfarë përfaqëson Katari në politikën delikate të Lindjes së Mesme?
Sulmi i Izraelit ndaj udhëheqësve të Hamasit në Doha mund ta destabilizojë më tej rajonin. Çfarë pasojash mund të ketë për Katarin, Izraelin dhe situatën në Rripin e Gazës?
Deri më tani, përgjigjja e Katarit ndaj sulmit izraelit ndaj një ndërtese në kryeqytetin e vendit, Doha, të martën, më 9 shtator, i cili vrau pesë udhëheqës politikë të rangut të ulët të Hamasit dhe një polic vendas, ka qenë e kufizuar në dënim verbal. Emiri i Katarit, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, e dënoi sulmin izraelit dhe tha se vendi i tij e mban Izraelin “përgjegjës për pasojat”.
Diplomaci apo përshkallëzim ushtarak?
“Sulmi është një thirrje zgjimi për të gjithë rajonin, ku kufijtë e partneriteteve dhe aleancave tradicionale po ripërcaktohen”, tha për DW Sanam Vakil, drejtoreshë e Programit të Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut në qendrën kërkimore Chatham House me seli në Londër.
“Shtetet e Gjirit e dinë se partneriteti i tyre me Shtetet e Bashkuara është i rëndësishëm si ekonomikisht ashtu edhe nga një perspektivë sigurie, kështu që është e vështirë të imagjinohet ndonjë ndërprerje ose përçarje e menjëhershme”, shtoi ajo.
Hugh Lovatt, një studiues në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, dyshon se situata aktuale mund të përshkallëzohet në një konflikt midis Katarit dhe Izraelit.
“Katari sigurisht që nuk do të hakmerret ushtarakisht”, i tha ai DW. Në vend të kësaj, ai spekuloi se Katari mund të përdorë fondin e tij sovran të pasurisë për të ushtruar presion ekonomik.
Neil Quilliam, një ekspert i çështjeve të jashtme në firmën konsulente Azure Strategy me seli në Londër, ndau të njëjtën pikëpamje.
“Katari nuk është i përgatitur të përshkallëzojë situatën”, i tha ai DW. “Një sulm hakmarrës do ta ftonte Izraelin të përgjigjej me forcë edhe më të madhe, dhe Doha aktualisht është thellësisht e tronditur në besimin e saj se SHBA-të mund të ofrojnë mbrojtje”.
SHBA-të janë partneri më i rëndësishëm i Izraelit dhe një mbështetës i fortë i luftës aktuale në Gaza, por janë gjithashtu një aleat strategjik i Katarit. Vendi është shtëpia e bazës më të madhe ushtarake amerikane në rajon dhe gjithashtu përdor sisteme të mbrojtjes ajrore amerikane.
Presidenti amerikan Donald Trump u tha mediave amerikane se “nuk ishte i kënaqur” me sulmin. Ai tha gjithashtu në një postim në mediat sociale se nuk ishte informuar paraprakisht për sulmin ndaj Katarit. Ai tha: “Ky ishte vendimi i kryeministrit (izraelit) Netanyahu; nuk ishte vendimi im”.
“E konsideroj Katarin një aleat të fortë dhe mik të Shteteve të Bashkuara dhe ndihem shumë keq për vendndodhjen e sulmit”, shkroi Trump, por ai gjithashtu theksoi se beson që eliminimi i Hamasit mbetet një “qëllim i denjë”.
A janë në rrezik bisedimet për Gazën?
Sulmi ndaj Dohas ka ndërprerë raundin e fundit të bisedimeve mbi një armëpushim në Gaza dhe lirimin e mundshëm të pengjeve të mbajtura nga Hamasi pas gati dy vitesh lufte.
Në një reagim, kryeministri i Katarit, Mohammed bin Abdulrahman, tha se Katari nuk do të dekurajohet nga sulmi.
“Katari nuk ka kursyer asnjë përpjekje për të ndaluar këtë luftë dhe do të vazhdojë të bëjë gjithçka që mundet për të ndaluar këtë armiqësi në Gaza”, u tha ai gazetarëve, duke shtuar se ndërmjetësimi i tij “do të vazhdojë dhe asgjë nuk do të na shkëpusë nga ky rol”.
Pozicioni i vendosur i Katarit si një ndërmjetës kyç midis Izraelit dhe Hamasit mbështetet në lidhjet e tij unike me të dyja palët.
Megjithatë, më vonë të mërkurën, Al Thani i tha transmetuesit amerikan CNN se po “rimendonte gjithçka” rreth rolit të vendit të tij në bisedimet për armëpushim midis Hamasit dhe Izraelit.
“Po mendoj përsëri, madje edhe për të gjithë procesin në javët e fundit, ndoshta Netanyahu thjesht po na humbiste kohën,” tha ai.
Kush tjetër përveç Katarit?
Sipas Quilliam, “Katari është me të vërtetë ndërmjetësi i jashtëzakonshëm në rajon kur bëhet fjalë për Izraelin”. Kjo është zhvilluar veçanërisht që nga viti 2012, kur udhëheqja politike e Hamasit u zhvendos nga Siria në kryeqytetin e Katarit, Doha.
Për Quilliam, lidhjet e Katarit me Hamasin mund të përshkruhen më së miri si një marrëdhënie pune.
“Katari është më i prirur të shprehë Islamin politik në rajon”, tha ai. Vendet fqinje, si Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, janë më të zëshme kundër grupeve islamike.
Ai shtoi se Katari është gjithashtu një kritik i fortë i Izraelit, ndryshe nga shtetet e tjera në rajon (si Bahreini ose Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat vendosën marrëdhënie diplomatike me Izraelin si pjesë e Marrëveshjeve të Abrahamit të ndërmjetësuara nga Shtetet e Bashkuara në vitin 2020).
Megjithatë, ai theksoi se ndërsa Katari e respekton Hamasin si një lëvizje rezistence politike, ai nuk e ka mbështetur publikisht kontrollin e vetëm të Hamasit mbi Gazën. Pozicioni i Katarit në përgjithësi vlerësohet nga Izraeli, i cili me kalimin e kohës ka fituar besim në aftësitë negociuese të Katarit.
Megjithatë, Katari dhe Izraeli nuk kanë krijuar lidhje formale, megjithëse kanë mbajtur marrëdhënie pragmatike që nga vitet 1990. Për qeverinë e Netanyahut, mbajtja e Katarit në tryezën e negociatave është e rëndësishme pasi presioni po rritet brenda Izraelit dhe jashtë tij për t’i dhënë fund luftës në Gaza. /tesheshi.com/
