Në një raport analitik të publikuar nga Instituti për Studime të Sigurisë Kombëtare, i përgatitur nga studiuesja Hadas Lorber, zbulohet një transformim rrënjësor në natyrën e luftërave moderne, me adoptimin nga Departamenti Amerikan i Mbrojtjes të një doktrine të re të njohur si “AI-First”, e cila vendos inteligjencën artificiale në qendër të vendimmarrjes ushtarake, dhe jo më thjesht si një mjet ndihmës.
🔻 Transformim strategjik i thellë
Raporti tregon se Pentagoni ka kaluar nga përdorimi i kufizuar i inteligjencës artificiale në integrimin e saj si element thelbësor në:
• zinxhirët e komandës dhe kontrollit
• mbledhjen dhe analizën e inteligjencës
• planifikimin e operacioneve ushtarake në shumë fronte
Sipas kësaj doktrine të re, epërsia ushtarake në luftërat e ardhshme nuk do të matet vetëm me fuqinë e zjarrit, por me aftësinë për të integruar algoritmet dhe të dhënat në procesin e vendimmarrjes.
🔻 Dominim algoritmik në fushën e betejës
Shtetet e Bashkuara synojnë të arrijnë atë që e quajnë “dominim në inteligjencën artificiale ushtarake”, përmes:
• përshpejtimit të përdorimit të modeleve të avancuara
• heqjes së pengesave burokratike
• shfrytëzimit të avantazhit të tyre në të dhëna dhe teknologji
Gjithashtu janë lançuar platforma të posaçme si GenAI.mil për integrimin e mjeteve të inteligjencës artificiale në punën e përditshme të institucioneve ushtarake, duke mundësuar përdorim të gjerë brenda ushtrisë.
🔻 Nga analiza në ekzekutim
Roli i inteligjencës artificiale nuk kufizohet më vetëm në mbështetjen e vendimit, por tashmë:
• analizon sasi të mëdha të dhënash në kohë reale
• identifikon objektiva dhe propozon prioritete goditjeje
• simulon skenarë “çfarë nëse” për vlerësimin e opsioneve ushtarake
Kjo ka çuar në shkurtimin e kohës mes mbledhjes së informacionit dhe marrjes së vendimit – një faktor vendimtar në luftërat moderne.
🔻 Testim praktik në luftën me Iranin
Raporti thekson se përballja e fundit mes SHBA-së dhe Iranit shërbeu si një model praktik i kësaj doktrine, ku:
• ushtria amerikane përdori modele të avancuara të inteligjencës artificiale, përfshirë modelin Claude
• këto sisteme u integruan me raketa cruise, avionë stealth dhe dronë
• ato ndihmuan në përshpejtimin e analizës dhe identifikimin e objektivave me saktësi të lartë
Gjithashtu, komandantët ushtarakë patën mundësi të testojnë skenarë të ndryshëm brenda një kohe të shkurtër, duke rritur fleksibilitetin dhe shpejtësinë e vendimmarrjes operacionale.
🔻 Përplasje brenda sistemit amerikan
Megjithatë, kjo qasje nuk ka kaluar pa kundërshtime. Është shfaqur një tension mes Pentagonit dhe kompanive teknologjike, veçanërisht me kompaninë Anthropic, e cila refuzoi:
• heqjen e kufizimeve të sigurisë nga sistemet e inteligjencës artificiale
• lejimin e përdorimit të tyre në sisteme autonome vrasëse ose në mbikëqyrje masive
Nga ana tjetër, Pentagoni ka paralajmëruar se mund t’i konsiderojë këto kompani si “rrezik për sigurinë kombëtare”, duke reflektuar një përplasje mes kërkesave të luftës dhe konsideratave etike.
🔻 Drejt luftërave algoritmike
Raporti përfundon se bota po shkon drejt një modeli të ri luftërash ku:
• inteligjenca artificiale është një “multiplikator force” kryesor
• vendimi ushtarak bëhet një kombinim mes njeriut dhe algoritmit
• epërsia përcaktohet nga shpejtësia e përpunimit, jo vetëm nga fuqia
🔻 Implikime për Izraelin
Raporti rekomandon që Izraeli të kalojë drejt një modeli të ngjashëm duke:
• integruar në mënyrë gjithëpërfshirëse inteligjencën artificiale në sistemin ushtarak
• forcuar bashkëpunimin me SHBA në këtë fushë
• ndërtuar korniza ligjore dhe etike për përdorimin e këtyre teknologjive
Lufta nuk është më vetëm përplasje mes ushtrive, por përplasje mes sistemeve inteligjente. Dhe ai që ka aftësinë të përshpejtojë vendimmarrjen dhe të analizojë të dhënat në kohë reale, është më afër fitores.
