Gjatë historisë së thirrjes islame, shumë dijetarë dhe reformatorë janë përballur me akuza të ndryshme, veçanërisht kur kanë thirrur në kthimin tek Kurani dhe Suneti. Ndër figurat më të debatuara në shekujt e fundit është edhe Imami Muhammed ibn Abdulvehhabi (Allahu e mëshiroftë), themeluesi i lëvizjes së reformës fetare në Nexhd të Gadishullit Arabik.
Shumë kundërshtarë i kanë atribuar atij akuza të rreme, duke pretenduar se ai përçante umetin islam, i shpallte jobesimtarë të gjithë muslimanët që nuk e ndiqnin, apo se i konsideronte të pavlefshme martesat e tyre. Mirëpo, shumë dijetarë bashkëkohorë e kanë hedhur poshtë këtë paraqitje dhe kanë sqaruar qëndrimet e tij të vërteta.
Dëshmia e dr. Vehbe ez-Zuhejlit
Dijetari i njohur sirian, dr. Vehbe ez-Zuhejli, ka thënë:
“Shejh Muhammed ibn Abdulvehhabi është akuzuar me lloje të ndryshme akuzash të pavërteta, prej të cilave ai është i pastër. Si p.sh. se ai e përçante umetin, se i shpallte jobesimtarë të gjithë muslimanët përveç atyre që e pasonin, apo se martesat e tyre nuk ishin të vlefshme. Në të vërtetë, ai ishte i kujdesshëm për unitetin e umetit dhe nuk e shpallte jobesimtar askënd prej muslimanëve, përveç atij që e njihte fenë e të Dërguarit ﷺ, pastaj pasi e njihte atë, e fyente, i largonte njerëzit prej saj dhe armiqësohej me atë që e praktikonte.”
Më tej, ai shton:
“Ne i vlerësojmë shumë parimet e imam-it reformator Ibn Abdulvehhab, veçanërisht ruajtjen e parimit të Teuhidit, refuzimin e shirkut dhe luftimin e tij në të gjitha format.”
Kjo dëshmi ka rëndësi të veçantë, sepse vjen nga një dijetar i njohur i medhhebit hanefi dhe jo nga rrethi i nxënësve apo pasuesve të lëvizjes së Nexhdit.
Dëshmia e shejh Muhammed Nasiruddin el-Albanit
Muhaddithi i njohur i shekullit të kaluar, shejh Muhammed Nasiruddin el-Albani (Allahu e mëshiroftë), ka thënë:
“Duhet ta dimë se shejh Muhammed ibn Abdulvehhabi ishte selefij në akide dhe se ai ka meritën më të madhe, pas Shejhul-Islam Ibn Tejmijes, në përhapjen e thirrjes së Teuhidit në botën islame në përgjithësi, dhe në vendet e Nexhdit dhe Hixhazit në veçanti.”
Sipas Albanit, rëndësia historike e Ibn Abdulvehhabit qëndron në ringjalljen e thirrjes për adhurimin e Allahut të Vetëm dhe në luftimin e formave të shirkut që ishin përhapur në disa vende islame.
Akuzat e tjera dhe sqarimi i tyre
Dr. Vehbe ez-Zuhejli përmend edhe disa akuza të tjera që janë përhapur rreth tij:
1. Mohimi i ndërmjetësimit të madh (Shefaatit)
Është pretenduar se ai mohonte shefaatin e madh të Pejgamberit ﷺ në Ditën e Gjykimit.
Por dr. Zuhejli sqaron:
“Nga akuzat e pavërteta është pretendimi se ai e mohonte shefaatin e madh të Pejgamberit, ndërkohë që ai nuk e mohonte atë.”
Në veprat e tij gjenden qartë pohime për besimin në shefaatin e Pejgamberit ﷺ sipas asaj që ka ardhur në tekstet autentike.
2. Mosrespektimi i imamëve të medhhebeve
Disa kanë pretenduar se ai nuk i respektonte imamët e katër medhhebeve.
Mirëpo, dr. Zuhejli thotë:
“Ai ishte në metodologjinë e Ehli Sunetit dhe Xhematit, pasues dhe jo shpikës në fe.”
Në shkrimet e tij ai citon shpesh imamët e hershëm dhe nuk pretendon themelimin e një medhhebi të ri.
3. Armiqësia ndaj evlijave
Një tjetër akuzë ishte se ai luftonte evlijatë e Allahut.
Për këtë, dr. Zuhejli thotë:
“Ai i donte evlijatë e Allahut dhe ishte armik i armiqve të tyre.”
Ajo që ai kundërshtonte nuk ishte dashuria për njerëzit e devotshëm, por teprimi në lidhje me ta deri në adhurim, lutje apo kërkim ndihme prej tyre.
4. Mungesa e dashurisë për Pejgamberin ﷺ
Disa e akuzuan se nuk e donte Pejgamberin ﷺ.
Por kjo akuzë bie ndesh me shkrimet dhe deklaratat e tij.
Dr. Zuhejli shkruan:
“Ai e donte Pejgamberin ﷺ me fjalë dhe me vepra.”
Dashuria e tij për të Dërguarin ﷺ shfaqej në thirrjen për pasimin e Sunetit dhe largimin nga risitë fetare që nuk kishin bazë në fenë islame.
Përfundim
Pavarësisht mospajtimeve që mund të ekzistojnë rreth disa çështjeve të metodologjisë ose rreth pasuesve të mëvonshëm të kësaj thirrjeje, dëshmitë e shumë dijetarëve tregojnë se një pjesë e madhe e akuzave të drejtuara ndaj Imam Muhammed ibn Abdulvehhabit janë të pabazuara ose të ekzagjeruara.
Ai mbetet një nga figurat më me ndikim në historinë e reformës islame në shekujt e fundit, i njohur për thirrjen e tij në Teuhid, në pasimin e Kuranit dhe Sunetit, si dhe në luftimin e shirkut dhe bestytnive që ishin përhapur në disa pjesë të botës islame.
Allahu e mëshiroftë dhe e shpërbleftë për përpjekjet e tij në shërbim të fesë së Tij.
Bekir Halimi
