Revista amerikane Foreign Affairs, në një analizë të shkruar nga Andrew Miller, thekson se aleanca e veçantë mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit ka funksionuar për dekada mbi katër supozime themelore, të cilat sot po shfaqin çarje serioze.
Sipas analizës, mbështetja e pakushtëzuar e Uashingtonit ndaj Izraelit është ndërtuar mbi këto premisa:
1 — Që interesat amerikane dhe ato izraelite janë të përputhshme, në mos identike.
2 — Që Izraeli e kupton saktë interesin e vet dhe natyrën e kërcënimeve që e rrethojnë.
3 — Që mosmarrëveshjet mes të dyja palëve duhen zgjidhur privatisht, jo publikisht.
4 — Që Izraeli do t’i marrë seriozisht shqetësimet e SHBA-së dhe do t’u përgjigjet atyre.
⸻
Miller: Këto supozime janë thyer — dhe marrëdhënia është shndërruar në një sistem të dëmshëm
Sipas autorit, me kalimin e kohës marrëdhënia është transformuar në një mekanizëm që i jep Izraelit imunitet politik dhe ushtarak, pa marrë parasysh politikat e tij.
Kjo përfshin:
• ndihma të mëdha financiare të garantuara,
• mbrojtje diplomatike në OKB pavarësisht shkeljeve të të drejtave të njeriut,
• mungesë presioni real amerikan, edhe kur politikat izraelite dëmtojnë stabilitetin rajonal.
Miller argumenton se kjo dinamikë ka krijuar kosto të larta strategjike për të dyja vendet dhe ka pasur pasoja shkatërruese për palestinezët.
⸻
Trump dhe rritja e hapësirës së veprimit për Izraelin
Sipas artikullit, kthimi i Donald Trump në skenën politike dhe përqafimi i tij i plotë i politikave izraelite në Gaza e ka rritur më tej lirinë e veprimit të qeverisë izraelite, duke e çuar marrëdhënien drejt një pabarazie të rrezikshme.
⸻
Izraeli përballet me pasoja të rënda strategjike
Edhe pse mbështetja amerikane i ka dhënë Izraelit liri të madhe për të vepruar, Miller argumenton se vendi po përballet me një listë të gjatë pasojash negative, mes të cilave:
1 — Izolim ndërkombëtar në rritje
Qëndrimet e aleatëve tradicionalë po ndryshojnë, ndërsa kritikat globale janë intensifikuar pas luftës në Gaza.
2 — Rënie dramatike e mbështetjes në opinionin publik amerikan
Sidomos tek të rinjtë dhe grupet progresive, ku perceptimi ndaj Izraelit ka ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme.
3 — Rritje të tensioneve të brendshme në Izrael
Përfshi polarizim politik, kritika ndaj qeverisë dhe pasiguri sociale.
4 — Rreziqe strategjike në rritje
Veçanërisht lidhur me Iranin, Gazën dhe Bregun Perëndimor, duke krijuar një realitet ku siguria e Izraelit nuk është më e garantuar nga forca e tij ushtarake.
⸻
Konkluzioni i Foreign Affairs
Artikulli arrin në përfundimin se marrëdhënia amerikano-izraelite, në formatin aktual, nuk është e qëndrueshme.
Autori argumenton se:
• SHBA-ja duhet të rivlerësojë qasjen e saj,
• Izraeli nuk mund të vazhdojë të mbështetet në mbrojtje të pakushtëzuar,
• dhe se ndryshimi i dinamikës është i pashmangshëm nëse dy vendet duan të ruajnë interesat e tyre afatgjata.
