(Nga: Hussein Jalad – Al Jazeera)
Në një nga momentet më të ndjeshme të përshkallëzimit në historinë e konfliktit iraniano-izraelit, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu doli të hënën me një deklaratë të paprecedentë, duke pretenduar se Izraeli “kontrollon qiellin e Teheranit” dhe se “rruga është tashmë e hapur drejt thellësisë iraniane”.
Ai foli gjithashtu për “ndryshime të mëdha” që po vijnë në Lindjen e Mesme dhe për një objektiv të qartë: eliminimin e programit bërthamor iranian dhe ndalimin e zotërimit të raketave balistike nga Irani – madje ai aludoi për mundësinë e rrëzimit të regjimit iranian.
Pavarësisht tonit triumfues, deklarata e Netanyahut përfaqëson një kthesë cilësore në doktrinën e parandalimit izraelit. Diskursi izraelit nuk kufizohet më në mbrojtje parandaluese, por kalon drejt një doktrine të re: riformësimi strategjik i rajonit sipas kushteve izraelite.
⸻
Dimensioni ushtarak
Nga aspekti ushtarak, nuk mund të kuptohet deklarata si kontroll i plotë i hapësirës ajrore të Teheranit – gjë që është pothuajse e pamundur për shkak të mbrojtjes ajrore iraniane.
Por mund të nënkuptojë sukses në zbulimin ajror të avancuar, infiltrime kibernetike apo sulme të mëhershme ajrore që arritën objektiva brenda Iranit. Kjo do të përçonte mesazhin se “qielli iranian nuk është më i paprekshëm”.
⸻
Lufta psikologjike
Deklarata ka një qëllim të qartë: luftë psikologjike. Ajo synon të poshtërojë Iranin dhe të qetësojë opinionin publik izraelit, duke e paraqitur Teheranin si të paaftë të reagojë. Për më tepër, është një paralajmërim për shtetet fqinje: Izraeli mund të arrijë në çdo kryeqytet të rajonit.
Në të njëjtën kohë, Netanyahu zbuloi se objektivat e sulmit përfshinë jo vetëm objekte ushtarake, por edhe ndërtesën e Radios dhe Televizionit iranian – një goditje që prek nervin simbolik të regjimit.
⸻
Mesazhe të shumëfishta për Teheranin, Uashingtonin dhe botën
Deklarata i dërgon sinjale:
• Uashingtonit: Izraeli vepron në mënyrë të pavarur, duke mbajtur iniciativën strategjike;
• Iranit: “Jemi mbi qiellin tuaj dhe nuk na ndalën sistemet tuaja të mbrojtjes!”;
• Botës arabe dhe islame: “Ne kemi fuqinë për të goditur kudo”.
Por në realitet, nuk ka dëshmi për kontroll të vërtetë ajror të Izraelit mbi Teheranin. Megjithatë, sulmet me dronë, infiltrimet kibernetike dhe atentatet kundër figurave të larta tregojnë për dobësi të brendshme të sigurisë iraniane.
⸻
Retorika e frikës dhe kërcënimi për rrëzimin e regjimit
Netanyahu përmendi qartë mundësinë e rrëzimit të regjimit iranian – një kthesë serioze në diskursin izraelit, që më parë dallonte mes sjelljes rajonale të Iranit dhe vetë regjimit.
Tani duket se vetë regjimi është objektivi. Kjo nënkupton zgjerimin e objektivave nga objektet bërthamore drejt strukturave të pushtetit dhe komandës.
⸻
Ku është Trump?
Deklarata e Netanyahut u bë nën një kontekst të ngjashëm me atë të “fitores së parakohshme”. Në sfond qëndron pyetja: a vepron Netanyahu pa dijeni apo pëlqim të Shtëpisë së Bardhë?
Sipas analizave të ndryshme, ka bashkërendim strategjik të heshtur mes administratës Trump dhe Netanyahut. Trump i kishte ofruar mbështetje të plotë Izraelit në luftën kundër programit bërthamor iranian – nga dalja nga marrëveshja, te sanksionet dhe deri te vrasja e Qasem Soleimanit.
⸻
“Lufta e partnerëve” – një realitet strategjik
Sipas raporteve të revistës Time dhe Washington Post, SHBA ishte në dijeni të operacioneve izraelite, madje kishte ofruar mbështetje të heshtur të inteligjencës dhe koordinimit taktik. Kjo krijon një realitet të ri: Netanyahu është ndërtuesi ushtarak i momentit historik, duke vepruar me besimin se Trump do ta mbrojë nga çdo kritikë ndërkombëtare.
⸻
Përfundim
Deklarata se Izraeli “kontrollon qiellin e Teheranit” është më shumë një deklaratë psikologjike dhe strategjike, sesa një fakt ushtarak i provuar. Por ajo reflekton bindjen e Netanyahut se momenti është në favorin e tij – dhe se as Uashingtoni nuk do ta ndalë.
Por historia në këtë rajon nuk i jep epërsi të përhershme askujt. Ajo që sot duket rrugë e shtruar, mund të jetë nesër një kurth strategjik i rrezikshëm dhe i paparashikueshëm.
