Rami Abu Zubeida – studiues i çështjeve ushtarake dhe të sigurisë
Në këtë artikull shqyrtojmë dhe lexojmë qasje izraelite nga shkrimtarë dhe gazetarë izraelitë që kanë trajtuar të ardhmen e Gazës mes qetësimit dhe përshkallëzimit. Përmes ndërthurjes së pikëpamjeve të tyre, përpiqemi të kuptojmë se çfarë po ndodh pas diskursit politik dhe ushtarak në Tel Aviv. Tekstet e publikuara zbulojnë një debat të thellë të brendshëm për “ditën pas luftës”: a po shkon vërtet Izraeli drejt konsolidimit të armëpushimit, apo qetësimi është thjesht një fazë e përkohshme për të riorganizuar kushtet e një përballjeje të re?
Do t’i lexojmë këto artikuj si tregues të mendimit izraelit, jo si lajme të ndara, por si një tablo e vetme që formohet nga ankthi politik, konsideratat e sigurisë, presionet e aleatit amerikan dhe përplasjet e koalicionit qeverisës me detyrimet e pasluftës.
Leximi i kryqëzuar i shtypit hebraik tregon se Gaza nuk është më thjesht një fushëbetejë ushtarake, por është kthyer në një nyje politike të brendshme në Tel Aviv, një kartë negociuese në Uashington dhe një laborator për riformësimin e skenës palestineze.
Në një artikull të Ran Adelist në “Maariv”, fjalia kyçe që përmbledh ngërçin thotë: “Irani mund të kërcënojë shtetin e Izraelit, por Gaza kërcënon koalicionin.” Këtu synohet zhvendosja e Gazës nga një çështje sigurie në një kërcënim të drejtpërdrejtë për stabilitetin e qeverisë së Benjamin Netanyahut. Problemi nuk është më vetëm “Hamasi”, por pasojat e ditës së nesërme, qeveria teknokrate, Këshilli i Paqes dhe presionet e Uashingtonit. Adelist shkruan qartë: “Netanyahu po përpiqet të investojë në nënshtrimin ndaj diktatit amerikan për Iranin, në këmbim të ngadalësimit të ritmit të rindërtimit në Gaza.” Pra, qetësimi nuk është një zgjedhje themelore, por një mjet manovrimi politik.
Ky realitet shpjegon pse faza e dytë e armëpushimit, sipas përshkrimit të Avi Ashkenazit në “Maariv”, “është gjithashtu në pritje”. Pritja këtu nuk është teknike, por politiko-ushtarake. Nuk ka alternativë reale për “Hamasin” dhe lëvizja – siç shkruan ai – “nuk po çarmatosehet; përkundrazi, sfidon çdo ditë forcat e ushtrisë izraelite”, ndërsa ushtria përgatitet për një raund të ri. Madje ai shkon më tej duke theksuar se çështja nuk është “nëse”, por “kur do t’i kërkohet ushtrisë izraelite të hyjë në një raund tjetër të fortë luftimesh në Gaza?”
Nga ana tjetër, “Times of Israel” paraqet një tablo tjetër të qetësimit, të kushtëzuar me çarmatimin e “Hamasit”. Administrata amerikane – sipas raportit – po punon për një plan për çarmatimin e lëvizjes, që përfshin dorëzimin e armëve të rënda, shkatërrimin e vendeve të prodhimit dhe nxitjen e dorëzimit të armëve të lehta në këmbim të parave, vendeve të punës dhe amnistisë. Paradoksi është se plani nuk është paraqitur zyrtarisht, ndërkohë që janë bërë thirrje për mbledhjen e miliardave dollarëve për rindërtim. Pyetja e nënkuptuar është: si mund të ndërtohet rindërtimi mbi një bazë politike dhe sigurie që ende nuk është kristalizuar?
Edhe projekti i Emirateve për ndërtimin e banesave të përkohshme në Rafah kushtëzohet me tërheqjen izraelite nga “vija e verdhë”, gjë për të cilën Izraeli nuk duket i gatshëm para çarmatimit. Një diplomat perëndimor e përmbledh situatën duke thënë se “është vit zgjedhor në Izrael dhe Netanyahu është në përplasje me Shtetet e Bashkuara për sloganet”, dhe në këtë klimë “ka gjasa që Izraeli të intensifikojë operacionet ushtarake në Gaza në vend që të tërheqë trupat.”
Nga këtu dalin qartë konturet e planit izraelit: ruajtja e presionit ushtarak, shtyrja e vendimmarrjes politike dhe pengimi i çdo formule që do të mund të ribashkonte Gazën dhe Bregun Perëndimor nën një ombrellë të vetme palestineze. Raporti thekson këmbënguljen izraelite për të anashkaluar Autoritetin Palestinez në administrimin e Gazës pas luftës, për të parandaluar ribashkimin politik të territoreve. Pra, synimi nuk kufizohet vetëm në çarmatimin e “Hamasit”, por shtrihet në riformësimin e strukturës politike palestineze.
Sa i përket marrëdhënieve me Uashingtonin, ato duken të bazuara në një ekuilibër të brishtë. Adelist nënkupton se rregullat e lojës me Iranin i përcakton Trumpi dhe se Izraeli mund të sakrifikohet nëse e kërkon interesi amerikan. Prandaj Netanyahu – siç shkruan ai – përpiqet të shfaqet si mbrojtës i “vijave të kuqe”, edhe nëse ato janë “imagjinare”. Në këtë kontekst, Gaza shndërrohet në kartë shkëmbimi: qetësim në këmbim të heshtjes për dosjen iraniane, ose përshkallëzim për të përmirësuar kushtet e negociatave.
Në përgjithësi, faza e dytë e qetësimit duket e varur nga tre kushte që ende nuk janë pjekur: çarmatimi i “Hamasit”, një formulë alternative qeverisjeje e qëndrueshme dhe garanci të ndërsjella sigurie izraelito-amerikane. Deri tani, asnjëra prej tyre nuk është realizuar. Madje treguesit e përgatitjes për një operacion të gjerë – siç thekson Ashkenazi – nënkuptojnë se opsioni i përshkallëzimit mbetet fort i pranishëm.
Leximi i këtyre artikujve çon në përfundimin se Gaza sot ndodhet në një “zonë pritjeje”. Qetësimi nuk është mjaftueshëm i qëndrueshëm për t’u shndërruar në një proces të përhershëm, ndërsa lufta nuk është mjaftueshëm e vendosur për ta mbyllur dosjen. Mes Këshillit të Paqes, planeve të çarmatimit dhe kalkulimeve të koalicionit, Gaza mbetet peng i një loje më të madhe se vetja – një lojë ku kryqëzohen kutitë e votimit me dhomat e operacioneve, dhe ku faza e dytë menaxhohet jo vetëm sipas asaj që ndodh në terren, por sipas asaj që i nevojitet Netanyahut politikisht dhe asaj që dëshiron Trumpi në nivel rajonal.
