Korrespondentja e Al Xheziras, Nexhuan Samri, ka zbuluar orientime “tejet të ndjeshme” brenda udhëheqjes izraelite, të cilat synojnë pengimin e rrugës diplomatike dhe favorizimin e veprimit të drejtpërdrejtë ushtarak për rrëzimin e regjimit iranian, sipas deklaratave të transmetuara nga mediat izraelite.
Nexhuan Samri sqaroi – gjatë një ndërhyrjeje në Al Xhezira – se Izraeli ka paraqitur kushte në një takim me të dërguarin amerikan për Lindjen e Mesme, Stiv Uitkof, të cilat shkojnë përtej ndalimit të pasurimit bërthamor dhe raketave balistike. Izraeli ka kërkuar atë që e ka përshkruar si “liri absolute të veprimit ushtarak” në hapësirën ajrore iraniane.
Kjo kërkesë nënkupton vendosjen e një kontrolli operacional të plotë ajror mbi qiellin e Teheranit, një hap që pasqyron përpjekjen e Izraelit për të siguruar mbështetje dhe mbulesë amerikane për çdo sulm të mundshëm në të ardhmen.
Sipas Nexhuan Samrit, Kanali 12 izraelit ka publikuar detaje mbi një takim të nivelit të lartë, ku i dërguari amerikan Stiv Uitkof u takua me të ashtuquajturin “bërthama e udhëheqjes së sigurisë” në Izrael. Në këtë takim morën pjesë ministri i Mbrojtjes, shefi i Shtabit të Përgjithshëm, drejtori i Mosad-it, si dhe shefi i inteligjencës ushtarake, Shlomo Binder.
Ajo që tërhoqi vëmendjen në këtë takim ishte prania e komandantit të Forcave Ajrore izraelite. Nexhuan Samri e konsideroi këtë si një sinjal me domethënie të qartë operative, pasi kjo prani rikthen në kujtesë koordinimet që i paraprinë sulmit të muajit qershor të kaluar, kur komandanti i Forcave Ajrore kishte për detyrë t’i paraqiste administratës amerikane një pasqyrë të detajuar mbi mekanizmat e kontrollit ajror të hapësirës iraniane.
⸻
Faza e testimit të reagimit
Nga ana e tij, eksperti ushtarak dhe strategjik, kolonel Hatem Karim Al-Falahi, e përshkroi rajonin si duke kaluar një fazë “jashtëzakonisht të rrezikshme”, të karakterizuar nga një përplasje e hapur inteligjence.
Ai theksoi se incidentet e fundit në Ngushticën e Hormuzit – përfshirë përdorimin nga Irani të mjeteve ajrore pa pilot të tipit “139” për ndjekjen e anijeve luftarake amerikane – përbëjnë operacione “testimi të reagimit”, me qëllim përcaktimin e kufijve të përgjigjes amerikane.
Sipas Al-Falahiut, të dyja palët ndodhen në gjendje gatishmërie të plotë, ndërsa rajoni është shndërruar në një arenë të shfaqjes së forcës, në pritje të momentit kur informacionet e inteligjencës mund të kthehen në objektiva ushtarake të drejtpërdrejta.
⸻
Zgjedhje të vështira për Uashingtonin
Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karolin Levit, deklaroi në një konferencë për shtyp se presidenti amerikan Donald Tramp vazhdon t’i përmbahet parimit “diplomacia e para”. Megjithatë, ajo përmendi operacionin e njohur si “Çekani i Mesnatës”, i cili më herët kishte në shënjestër objektet bërthamore iraniane, si një mesazh të fortë parandalues.
Ndërkohë, korrespondentja e Al Xheziras në Uashington, Uxhd Vakafi, theksoi se opsionet për Teheranin janë tashmë të kufizuara në dy rrugë:
“ose negociata sipas kushteve amerikane, ose përballje ushtarake”.
⸻
Diplomaci pa “diktate”
Në anën tjetër, korrespondenti i Al Xheziras në Teheran, Muhamed Fal Ueld ed-Din, raportoi për një lëvizje intensive diplomatike iraniane, e cila përfshin kontakte me Katarin, Turqinë dhe Omanin.
Ai sqaroi se presidenti iranian i ka besuar ministrit të Jashtëm detyrën për të hyrë në “negociata serioze”, në një klimë ku ekziston ndjesia se dialogu mund të kalojë nga “diktate” në një proces diplomatik më të barabartë.
Pavarësisht përshkallëzimit në terren, takimi i pritshëm ka një rëndësi të veçantë për Teheranin, pasi do të shënojë uljen e Iranit dhe Shteteve të Bashkuara në të njëjtën tryezë për herë të parë që nga lufta 12-ditore e qershorit të kaluar. Për këtë arsye, përgatitja diplomatike ka qenë në nivel të lartë.
Sipas planit, Stiv Uitkof pritet të takohet me ministrin e Jashtëm iranian, Abas Aragçi, në Stamboll të Turqisë, ditën e premte, në një përpjekje për të ringjallur rrugën diplomatike lidhur me programin bërthamor iranian. Raporte të tjera tregojnë se disa vende të rajonit do të marrin pjesë në takim.
⸻
Kërkesat amerikane
Kërkesat amerikane të zbuluara përqendrohen në thelbin e programit bërthamor iranian. Uashingtoni kërkon që Irani të dorëzojë 400 kilogramë uranium të pasuruar në nivel të lartë (mbi 60%) te një shtet i tretë, si dhe të çmontojë plotësisht infrastrukturën e pasurimit bërthamor.
Administrata e Donald Trampit i paraqet këto kushte si alternativën e vetme për të shmangur “përfundimin e keq” dhe përballjen e drejtpërdrejtë ushtarake.
⸻
Skenari i “goditjes së llogaritur”
Në një analizë të situatës, eksperti i politikave të Lindjes së Mesme, Mahxhub Al-Zuejri, vlerëson se synimi i këtij dislokimi të gjerë ushtarak është krijimi i një “tronditjeje të llogaritur”, me qëllim frenimin e Iranit nga çdo aventurë ushtarake.
Ai parashikon se skenari i “goditjeve të llogaritura” është më i mundshmi, pasi Uashingtoni synon të ruajë pozicionin politik përmes një veprimi ushtarak të shpejtë, i cili arrin objektiva strategjike pa u zhytur në një luftë rajonale të zgjatur që do të ndikonte rëndë tregjet globale të energjisë.
Kjo qasje, sipas tij, vjen edhe si përgjigje ndaj presioneve të vendeve të rajonit, të cilat po përpiqen të zhvendosin negociatat nga Stambolli në Muskat, për të shmangur një përshkallëzim të madh.
Al-Zuejri shtoi se faqja Aksios ka raportuar, duke cituar burime të informuara, se Irani ka kërkuar ndryshime në vendin dhe formatin e negociatave të planifikuara me Shtetet e Bashkuara, në një kohë kur rajoni po përjeton një grumbullim të madh forcash ushtarake amerikane.
Sipas këtyre burimeve, pala iraniane kërkon që bisedimet të zhvendosen nga Stambolli në Sultanatin e Omanit dhe të zhvillohen në një kuadër dy-palësh, vetëm mes delegacioneve iraniane dhe amerikane, pa praninë e vendeve arabe dhe islame si vëzhguese.
Burimi: Al Xhezira
