Nga: Rami Abu Zubeida
Armiku e sheh këtë njoftim si një goditje të re ndaj parimit të “epërsisë cilësore” që e ka monopolizuar për dekada, të cilën Uashingtoni ia garantonte ligjërisht dhe politikisht.
Por pika më e rëndësishme në këtë çështje është natyra e armës që merr Izraeli, krahasuar me atë që i jepet cilitdo shtet arab ose islam.
Së pari: pushtuesi merr gjithmonë versionin më të fuqishëm
Shtetet e Bashkuara i japin pushtuesit versionin më të avancuar teknologjikisht të çdo sistemi; dhe për F-35 në veçanti, Izraeli merr një variant special që quhet F-35I Adir, i vetmi në botë të cilit i lejohet të ndryshojë sistemet, programet dhe të instalojë pajisje vendore, gjë që i bën aftësitë e tij krejt të ndryshme nga çdo version që shitet tek palët e tjera.
Së dyti: shtetet arabe marrin versione “të ulura në kapacitete”
Edhe nëse realizohet marrëveshja e F-35 me Arabinë Saudite, versioni do të jetë:
– më pak i fuqishëm në sistemet e detyrave dhe të luftës elektronike
– më i dobët në aftësitë e fshehjes
– i kufizuar nga programe dhe kufizime të rrepta operacionale amerikane
Kështu, ai nuk mund të krahasohet teknikisht apo operacionalisht me versionin izraelit.
Së treti: A ndikohet Izraeli?
Po… Nëse marrëveshja realizohet, ajo thyen një monopol historik izraelit të armës më të avancuar dhe hap derën që shtete të tjera të kërkojnë të njëjtën teknologji.
Megjithatë, epërsia izraelite mbetet në fuqi, sepse versioni që merr Izraeli është dukshëm më i avancuar.
Edhe nëse ndonjë shtet arab ose islamik zotëron avionë F-35, efikasiteti dhe aftësitë e avionit të furnizuar për Izraelin mbeten shumë më të larta, falë privilegjeve të posaçme që Uashingtoni ia jep vetëm pushtuesit.
Kjo dëshmon se ekuilibrat e forcës nuk maten vetëm me llojin e armës… por me aftësitë e saj reale, me atë se kush kontrollon programet e saj dhe kush zotëron versionin e plotë.
