Jeruzalemi i pushtuar – Në javën e parë të luftës së ndezur midis Izraelit dhe Iranit, kostoja e ndërceptimit të raketave balistike u ngrit në rreth 5 miliardë shekel (1.5 miliardë dollarë), në kuadër të një përshkallëzimi të paparë më parë në disa fronte njëkohësisht.
Pas këtyre shifrave qëndrojnë sistemet izraelite të mbrojtjes ajrore, të cilat përshkruhen si një “histori suksesi” ushtarake, pavarësisht kostos së tyre të lartë dhe sfidave të grumbulluara që u shfaqën në dështimet e herëpashershme për të ndërceptuar raketa balistike apo dronë shpërthyes.
Të dhënat tregojnë se kostoja e çdo rakete ndërceptuese është si më poshtë:
• “Arrow 2” – rreth 3 milionë dollarë.
• “Arrow 3” – rreth 2.5 milionë dollarë.
• “Slingu i Davidit” – 700 mijë dollarë.
• “Kupa e Hekurt” – 70 mijë dollarë.
• Raketa amerikane “THAAD” – arrin deri në 15 milionë dollarë për njësi.
Pavarësisht kufizimit të kësaj liste, ajo zbulon një pjesë të barrës financiare që Izraeli ka përjetuar brenda vetëm një jave. Edhe me atë që përshkruhet si “performancë relativisht e mirë” e sistemeve të mbrojtjes ajrore, kostoja e sukseseve të ndërceptimit mbetet shumë e lartë dhe po e rëndon buxhetin izraelit.
Që nga shpërthimi i luftës në Gaza më 7 tetor 2023, kostoja e përgjithshme e luftimit arriti në rreth 180 miliardë shekel (51.5 miliardë dollarë), ndërsa buxheti i mbrojtjes për vitin 2025 është caktuar në rreth 200 miliardë shekel (57 miliardë dollarë).
Lufta me Iranin ka ngritur nivelin e shpenzimeve ditore në 1.7 miliardë shekel (490 milionë dollarë), ndërsa sulmet raketore në frontin e brendshëm kanë shkaktuar dëme që kalojnë 2 miliardë shekel (571 milionë dollarë). Sa për Gazën, operacionet e përditshme ende kushtojnë rreth 400 milionë shekel (114 milionë dollarë).
Mes këtij gjakderdhjeje financiare, ekspertët e ekonomisë paralajmërojnë për afërsinë e pragut të dëmit ekonomik të përgjithshëm me kufirin e një trilioni shekel (250 miliardë dollarë), për shkak të ndalimit të prodhimit, rënies së investimeve, lëkundjes së tregut financiar dhe shterimit të rezervës kombëtare.
⸻
Gazeta Yedioth Ahronoth vëren se çdo ndërceptim i kushton thesarit të shtetit dhjetëra miliona në ditë, ndërsa çdo raketë që arrin t’i shpëtojë kësaj mbrojtjeje mund të shkaktojë shkatërrim të madh dhe të ndikojë në besimin e publikut.
Në anën tjetër, çdo operacion sulmues që realizohet nga forcat ajrore izraelite – si hedhja e një bombe në Teheran – nuk është vetëm një vendim ushtarak, por mbart gjithashtu kosto diplomatike dhe ekonomike të paparashikueshme, sipas gazetës “The Marker”.
⸻
Stoku i raketave
Në këtë realitet, raportet dhe analizat izraelite kanë filluar të paralajmërojnë për afërsinë e shterimit të stokut të raketave “Arrow”, të cilat konsiderohen shtylla kurrizore e mbrojtjes ajrore ndaj raketave balistike me rreze të gjatë.
Nëse lufta vazhdon për dy javë ose më shumë, Izraeli do të përballet me një sfidë të madhe strategjike.
Pavarësisht shqetësimeve dhe paralajmërimeve në rritje në median amerikane për shterimin e municioneve mbrojtëse izraelite, Tel Avivi mohoi kategorikisht vërtetësinë e një raporti të publikuar nga gazeta “Wall Street Journal”, i cili pretendonte se stoku i raketave “Arrow” po shteronte në mënyrë shqetësuese.
Megjithë mohimin nga ushtria izraelite për uljen e stokut, vlerësimet amerikane tregojnë se Izraeli mund të qëndrojë nga 10 deri në 12 ditë pa mbështetje të drejtpërdrejtë nga Uashingtoni, përpara se të detyrohet të kursejë përdorimin e municioneve – dhe kjo do të thotë, sipas leximeve izraelite, se ushtria duhet të marrë vendime taktike se çfarë të ndërceptojë dhe çfarë të injorojë.
⸻
Fshehtësia izraelite
Mes këtyre paralajmërimeve në mediat amerikane, ushtria izraelite po ruan fshehtësi për stoqet e armëve dhe municioneve të sistemeve mbrojtëse, përfshirë raketat “Arrow”. Korrespondenti ushtarak i gazetës “Maariv”, Avi Ashkenazi, transmetoi nga burime izraelite se “kjo nuk është e vërtetë dhe nuk pasqyron realitetin”, duke shtuar se Izraeli ka filluar që nga tetori i kaluar zbatimin e planit “Shigjetat e Veriut”, për menaxhimin e burimeve mes sulmit dhe mbrojtjes, në pritje të një konflikti të gjatë dhe të ndërlikuar.
Tashmë është bërë e qartë – sipas Ashkenazit – se “numri i raketave iraniane ishte më i vogël sesa vlerësimet fillestare: më pak se 100 në ditën e parë dhe vetëm dhjetëra në ditët pasuese”.
Sipas forcave ajrore izraelite, sistemi i mbrojtjes nuk kufizohet vetëm në ndërceptimin e raketave në ajër, por mbështetet gjithashtu në goditjen e vendeve të prodhimit të raketave, magazinave dhe platformave të lëshimit në tokë, sipas korrespondentit ushtarak të kanalit izraelit 13, Or Heller.
“Aspak nuk pritet që të gjitha raketat iraniane të ndërceptohen në ajër. Ne kemi aftësinë për të shkatërruar disa prej tyre në tokë. Ky është një pjesë e konceptit tonë – sulmi është pjesë e mbrojtjes”, citoi Heller një burim ushtarak izraelit.
Heller paralajmëroi gjithashtu se më shumë se gjysma e arsenalit raketor të Iranit nuk është aktivizuar ende dhe se një pjesë është e magazinuar në depo nëntokësore, gjë që do të thotë se përshkallëzimi mund të jetë ende në fillimet e tij.
⸻
Ekonomia e ndërceptimit
Sipas gjeneralit në rezervë Ram Aminah, ekspert në ekonominë e sigurisë, kostoja e javës së parë të luftës arriti në rreth 12 miliardë shekel (3.5 miliardë dollarë): 5 miliardë për mbrojtje, 3 miliardë për sulm dhe pjesa tjetër për shpenzime shtesë të padeklaruara.
Megjithëse ushtria izraelite – sipas asaj që tha Aminah për faqen elektronike “Ynet” – nuk zbulon numrin e raketave të lëshuara, vlerësimet tregojnë se Izraeli ka lëshuar një numër më të madh raketash ndërceptuese për të siguruar suksesin, gjë që e ngre koston e mbrojtjes ajrore në mbi 2 miliardë dollarë.
Por, pavarësisht këtyre shpenzimeve – shton gjenerali në rezervë – sistemet mbrojtëse nuk arritën të parandalojnë rënien e raketave në qendra civile, gjë që çoi në vdekjen e 25 personave dhe plagosjen e qindra të tjerëve – një numër që konsiderohet relativisht i lartë në kontekstin izraelit.
Sipas Aminahut, norma e ndërceptimit arrin në rreth 90%, por 10% që mbetet është në gjendje të godasë objektiva të ndjeshme nëse është e drejtuar ndaj zonave të populluara, pasi nuk ka sistem mbrojtës që siguron mbrojtje të plotë.
“Është e vërtetë se dështimi i pjesshëm i sistemeve mbrojtëse është i dhimbshëm dhe ka një kosto të lartë”, tha gazetari i teknologjisë së gazetës “Yedioth Ahronoth”, Tal Shahaf, “por deri tani janë shmangur skenarët më të errët”.
Shahaf mendon se Izraeli ka arritur sukses taktikisht në mbrojtje, por po përballet me një krizë strategjike. Ai mund të fitojë një betejë në fushën teknologjike, por mund të humbasë në fushën e ekonomisë kombëtare dhe të frikësimit rajonal nëse vazhdon konsumimi.
Ai shtoi: “Ekonomia e ndërceptimit është bërë një politikë; me çdo kërcënim ngrihet pyetja: A ta lëshojmë një raketë ‘Arrow’ me miliona dollarë? Apo të zgjedhim një alternativë më të lirë?”
Ai përfundoi duke thënë:
“Në fund të fundit, beteja mbetet e hapur në disa fronte dhe loja nuk është më kush ndërcepton më shumë, por kush zgjat më gjatë – ekonomikisht, ushtarakisht dhe strategjikisht.”
Burimi: aljezeera.net
